
Biedronka żądała od dostawców rabatów już po zrealizowaniu dostaw do sieci, mimo iż nie były wcześniej komunikowane ani choćby przewidziane w zawartych umowach – ustalił Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Spółka domagała się korekt wystawionych faktur. Dostawcy akceptowali takie niekorzystne warunki, bo obawiali się zakończenia współpracy z największą siecią dyskontów w Polsce.
Postępowanie obejmowało lata 2018-2020 i dotyczyło rabatów pobieranych od ponad 200 dostawców, a blisko 8 na 10 przypadków dotyczyło dostaw owoców i warzyw. W okresie objętym postępowaniem korzyści z zakwestionowanych praktyk przyniosły Jeronimo Martins Polska ponad 600 mln zł. Nie przełożyło się to na niższe ceny produktów dla klientów Biedronki.
Kara coraz niższa w kolejnych instancjach
Sprawa ciągnie się od 2020 roku, kiedy Prezes UOKiK uznał działania Jeronimo Martins za nieuczciwe wykorzystanie przewagi. Spółka miała zapłacić karę opiewającą na ponad 723 mln zł. W 2024 roku Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów potwierdził praktykę, ale karę obniżono do ponad 506 mln zł.
Dzisiejszy wyrok Sądu Apelacyjnego ponownie potwierdził naruszenia. Ustalono karę o wysokości 170 mln zł, zwracając uwagę zwłaszcza na umyślność działania i znaczny stopień szkodliwości. Według Sądu Jeronimo Martins Polska mogło spodziewać się, iż praktyka zostanie oceniona jako naruszająca przepisy ustawy o przewadze kontraktowej.
– Cieszy nas, iż Sąd Apelacyjny potwierdził nieuczciwą praktykę stosowaną wobec dostawców przez Jeronimo Martins Polska. To również potwierdzenie zasadności naszych działań wobec właściciela Biedronki, który bezprawnie i umyślnie pozbawiał swoich kontrahentów wynagrodzenia za realizowane dostawy. Prawomocna kara 170 mln zł jest jednocześnie najwyższą w Europie sankcją za nieuczciwe wykorzystanie przewagi kontraktowej w sektorze rolno-spożywczym – mówi Prezes UOKiK Tomasz Chróstny.
Dostawcy „cieszyli się”, iż mogli zapłacić rabat
Sąd podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez Prezesa UOKiK. Zwrócono uwagę m.in. na niewiarygodność zeznań świadków zgłoszonych przez właściciela Biedronki. Niektórzy dostawcy, którzy wciąż współpracują z Jeronimo Martins Polska, na rozprawie wyrażali wręcz euforia i wdzięczność z faktu, iż mogli zapłacić sieci Biedronka dodatkowe rabaty – mimo iż nie były wcześniej uzgodnione.
Ale przy tym ci sami dostawcy nie potrafili wyjaśnić, jaki był cel rabatu ani jak na tym skorzystali. W ustnych motywach wyroku podkreślono, iż płatność była jednostronnie narzucana przez Biedronkę. Świadczyły o tym wysokie kary umowne grożące za odmowę zapłaty (nawet 110 proc. wartości rabatu), a także ryzyko zerwania współpracy.
Sąd uznał próg 10 proc. i kara za nadużycia mocno spadła
W świetle tak poważnych zarzutów dziwić może fakt obniżenia kary pieniężnej. Sąd Apelacyjny wykorzystał pozaustawowe kryteria oceny uczciwości praktyki. Oceniono istotny interes dostawcy i za nieuczciwe uznano tylko rabaty przekraczające próg 10 proc. rocznej wartości dostaw do sieci Biedronka. W efekcie pominięto wielu dostawców, od których Jeronimo Martins Polska nieuczciwie pobrała rabaty o kwocie mniejszej niż 10 proc. wartości zrealizowanych dostaw.
- Trudno przyjąć tę logikę sądu, stojącą u podstaw obniżenia wysokości kary względem wydanej przez nas decyzji, w szczególności biorąc pod uwagę potwierdzony charakter naruszenia prawa czy skalę działalności przedsiębiorcy, a także negatywne skutki społeczne praktyki ponoszone przez rolników i producentów żywności. Kara powinna realnie odstraszać od podobnych zachowań, nie zaś stanowić element rutyny działalności biznesowej. Z pewnością nie tylko dla nas, ale również dla wielu rolników i dostawców decyzja sądu o obniżeniu sankcji jest przykra i niezrozumiała. Nie poddajemy się jednak i będziemy dalej z determinacją bronić słabszych uczestników rynku przed nadużyciami ze strony największych przedsiębiorców – dodaje Tomasz Chróstny.
UOKiK chce iść do Sądu Najwyższego
UOKiK już planuje kolejne kroki: wystąpi o pisemne uzasadnienie wyroku. Chce wnieść skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego – chodzi tu co najmniej o część dotyczącą nieuzasadnionego obniżenia kary pieniężnej.
Praktyka Biedronki została oceniona jako nieuczciwa na podstawie nieobowiązującej już ustawy o przewadze kontraktowej z 2016 r. W tej precedensowej sprawie Urząd wykazał, iż praktyka była sprzeczna z dobrymi obyczajami i naruszała istotny interes dostawców.
Inicjatywa UOKiK sprawiła, iż w nowelizacji ustawy obowiązującej od grudnia 2021 r. wprowadzono bezwzględny zakaz nieuzasadnionego obniżania należności za dostarczone produkty rolne lub spożywcze. w tej chwili wymuszanie nieuzgodnionych wcześniej rabatów traktuje się jako praktykę zabronioną w każdych okolicznościach. Grozi za nią kara pieniężna o wysokości do 3 proc. rocznych obrotów.
UOKiK przez cały czas sprawdza, czy przedsiębiorcy nie stosują wobec dostawców innych mechanizmów, które mogłyby naruszać obowiązujące prawo. Urząd apeluje do producentów z branży rolno-spożywczej o zgłaszanie nieprawidłowości w relacjach z dużymi kontrahentami.
Polecamy także:
- Miliony Polaków przez cały czas wykluczone transportowo. Rząd nie wyznaczył konkretnego celu
- Jedna Europa, różne standardy paczek. Komisja szykuje reformę, ale pojawia się spór o pieniądze
- 90 proc. nadwykonań bez zapłaty. Opieka długoterminowa ugrzęzła w finansowaniu

1 godzina temu




