2 dni temu
Badanie mebli elektrycznych pozwala sprawdzić, czy gotowy produkt jest bezpieczny dla użytkownika i spełnia wymagania, które dotyczą jego konstrukcji, wyposażenia elektrycznego oraz sposobu działania. Ma to znaczenie szczególnie przy biurkach z elektryczną regulacją wysokości, łóżkach regulowanych, fotelach z napędem, meblach z oświetleniem LED, gniazdami, portami USB czy elektrycznie otwieranymi szufladami i szafkami.
Samo zastosowanie gotowego zasilacza, siłownika czy modułu posiadającego odpowiednią dokumentację nie zawsze wystarcza. Producent wprowadza na rynek cały wyrób i powinien ocenić bezpieczeństwo mebla jako kompletnego produktu.
Dlatego badanie mebli warto uwzględnić już podczas projektowania, a nie dopiero przed rozpoczęciem sprzedaży.
Kiedy mebel elektryczny wymaga dodatkowej oceny?
Dodatkowa ocena jest potrzebna wtedy, gdy zastosowane w meblu elementy elektryczne, elektroniczne lub napędowe powodują, iż produkt podlega wymaganiom wykraczającym poza typowe badania mebli. Zakres tej oceny zależy od konstrukcji, sposobu zasilania, funkcji produktu oraz zastosowanych komponentów.
Dotyczy to między innymi:
- biurek z elektryczną regulacją wysokości,
- łóżek i foteli z elektryczną regulacją,
- mebli z wbudowanymi gniazdami elektrycznymi,
- mebli wyposażonych w porty USB,
- szafek i szuflad otwieranych elektrycznie,
- mebli z wbudowanym oświetleniem LED,
- mebli wyposażonych w silniki, siłowniki lub elektroniczne układy sterowania.
Nie oznacza to jednak, iż każdy taki produkt podlega dokładnie tym samym przepisom i musi przejść identyczny zestaw badań.
Przykładowo mebel wyposażony jedynie w oświetlenie LED może wymagać innej oceny niż biurko, którego blat jest podnoszony dzięki napędu elektrycznego. W drugim przypadku dochodzą zagrożenia związane z ruchem elementów, możliwością przycięcia lub zgniecenia.
Dlatego pierwszym etapem powinno być ustalenie, czym z punktu widzenia przepisów jest gotowy produkt i jakie wymagania mają do niego zastosowanie.
Jakie przepisy mogą dotyczyć mebli elektrycznych?
Meble elektryczne mogą podlegać między innymi wymaganiom dotyczącym bezpieczeństwa elektrycznego, kompatybilności elektromagnetycznej, substancji niebezpiecznych oraz bezpieczeństwa maszyn. Nie oznacza to jednak, iż wszystkie te przepisy będą obowiązywać jednocześnie dla wszystkich produktu.
Zakres trzeba określić indywidualnie.
LVD, czyli bezpieczeństwo elektryczne
Dyrektywa niskonapięciowa LVD dotyczy sprzętu elektrycznego pracującego w określonych zakresach napięcia.
W przypadku mebli trzeba więc sprawdzić przede wszystkim sposób zasilania produktu oraz napięcia występujące w jego konstrukcji. o ile wyrób znajduje się w zakresie zastosowania LVD, producent powinien wykazać, iż korzystanie z niego nie stwarza niedopuszczalnego ryzyka elektrycznego.
Ocena może dotyczyć między innymi zabezpieczenia przed porażeniem, jakości izolacji, przewodów, połączeń i dostępu do elementów elektrycznych.
EMC, czyli kompatybilność elektromagnetyczna
Wymagania EMC mają znaczenie wtedy, gdy zastosowane w meblu urządzenia elektryczne lub elektroniczne mogą powodować zakłócenia elektromagnetyczne albo być na nie podatne.
Dotyczy to między innymi zasilaczy, silników, sterowników, paneli dotykowych czy elektronicznych systemów regulacji.
Gotowy produkt powinien działać prawidłowo w przewidzianym środowisku, a jednocześnie nie powinien zakłócać działania innych urządzeń.
RoHS
RoHS może mieć zastosowanie do elektrycznych i elektronicznych elementów znajdujących się w meblu, o ile produkt mieści się w zakresie tych przepisów.
Wymagania dotyczą ograniczenia stosowania określonych substancji niebezpiecznych w sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.
Producent powinien więc zweryfikować nie tylko działanie zastosowanych komponentów, ale również ich dokumentację materiałową i zgodność z wymaganiami dotyczącymi substancji ograniczonych.
Przepisy dotyczące maszyn
Mebel z elektrycznym napędem może zostać objęty wymaganiami dotyczącymi maszyn, o ile jego konstrukcja i sposób działania spełniają odpowiednią definicję.
Nie należy jednak zakładać, iż każdy mebel wyposażony w silnik automatycznie jest maszyną.
Znaczenie ma cała konstrukcja produktu, sposób działania, zastosowany napęd oraz funkcja wykonywana przez ruchome elementy.
Przykładem może być biurko z elektrycznie podnoszonym blatem. W jego przypadku konieczne może być uwzględnienie nie tylko zagrożeń elektrycznych, ale również ryzyka przycięcia, zgniecenia czy niekontrolowanego ruchu mechanizmu.
Dlatego przed rozpoczęciem badań warto prawidłowo zakwalifikować produkt. Pozwala to uniknąć zarówno pominięcia wymaganych badań, jak i wykonywania testów, które dla danego mebla nie są potrzebne.
Dlaczego trzeba badać gotowy mebel, skoro jego podzespoły są zgodne?
Ponieważ zgodność pojedynczych komponentów nie oznacza automatycznie, iż bezpieczny i zgodny będzie również gotowy mebel. Połączenie kilku prawidłowo wykonanych elementów może stworzyć nowe zagrożenia, które wcześniej nie występowały.
Zasilacz, przewód, sterownik, siłownik czy gniazdo mogą posiadać własne deklaracje i dokumentację. Po zamontowaniu ich w meblu powstaje jednak kompletny produkt.
Sposób montażu ma bezpośredni wpływ na jego bezpieczeństwo.
Przewód może zostać poprowadzony zbyt blisko ruchomego elementu. Zasilacz może znaleźć się w miejscu utrudniającym odprowadzanie ciepła. Ruchomy blat może tworzyć przestrzeń, w której istnieje ryzyko przycięcia dłoni. Element elektryczny może też być narażony na uszkodzenie podczas normalnego użytkowania.
Przykładowo producent może zastosować prawidłowo przebadany siłownik w biurku. o ile jednak jego konstrukcja powoduje powstawanie niebezpiecznej szczeliny podczas opuszczania blatu, zgodność samego siłownika nie rozwiązuje problemu.
Dlatego dokumentacja zastosowanych podzespołów jest ważna, ale nie zastępuje oceny kompletnego produktu.
Co może obejmować badanie mebli elektrycznych?
Badanie mebli elektrycznych może obejmować bezpieczeństwo elektryczne, mechaniczne, kompatybilność elektromagnetyczną, ocenę zastosowanych materiałów oraz analizę zagrożeń. Dokładny zakres zależy od konstrukcji, przeznaczenia i sposobu działania konkretnego produktu.
Nie istnieje jeden identyczny zestaw badań dla wszystkich mebli elektrycznych.
Bezpieczeństwo elektryczne
Badania pozwalają sprawdzić, czy zastosowane rozwiązania ograniczają ryzyko porażenia prądem, przegrzania, uszkodzenia izolacji lub powstania innych niebezpiecznych sytuacji.
W zależności od produktu analizowane mogą być między innymi izolacja, przewody, sposób ich prowadzenia, dostęp do elementów pod napięciem oraz zachowanie urządzenia podczas normalnej pracy.
W praktyce pozwala to odpowiedzieć na pytanie, czy użytkownik może bezpiecznie korzystać z mebla również po wielu cyklach pracy i podczas typowego użytkowania.
Bezpieczeństwo mechaniczne
W meblach z napędem sprawdza się, czy ruchome części nie powodują niedopuszczalnego ryzyka dla użytkownika.
Trzeba zwrócić uwagę między innymi na możliwość:
- przycięcia palców,
- zgniecenia dłoni,
- uderzenia przez poruszający się element,
- zablokowania mechanizmu,
- niekontrolowanego ruchu,
- wystąpienia zagrożenia po napotkaniu przeszkody.
Dobrym przykładem jest biurko z regulacją wysokości.
Nie wystarczy sprawdzić, czy blat prawidłowo się podnosi i opuszcza. Trzeba również przewidzieć sytuację, w której pod blatem znajdzie się krzesło, kontener, ręka użytkownika albo inna przeszkoda.
Badanie pozwala wtedy ocenić, czy zastosowany mechanizm oraz zabezpieczenia odpowiednio ograniczają takie ryzyko.
Kompatybilność elektromagnetyczna EMC
Badania EMC pozwalają sprawdzić, czy gotowy mebel nie powoduje nadmiernych zakłóceń i czy sam jest odpowiednio odporny na zakłócenia z otoczenia.
Elektronika zastosowana w meblu może zachowywać się inaczej po połączeniu wszystkich komponentów niż wtedy, gdy każdy z nich oceniany jest osobno.
Dlatego w przypadku produktu wyposażonego w sterowniki, zasilacze czy silniki znaczenie może mieć ocena kompletnego układu.
Analiza zagrożeń i ocena ryzyka
Analiza ryzyka pozwala określić, jakie niebezpieczne sytuacje mogą powstać podczas całego przewidywanego użytkowania produktu i jak należy im zapobiegać.
Jeżeli produkt jest objęty wymaganiami dotyczącymi maszyn, w procesie oceny ryzyka można wykorzystać zasady opisane w normie EN ISO 12100.
Analiza powinna uwzględniać nie tylko prawidłowe korzystanie z produktu, ale również możliwe do przewidzenia niewłaściwe użycie.
Producent powinien więc ocenić, co może wydarzyć się podczas montażu, regulacji, czyszczenia, awarii czy korzystania z produktu w sposób możliwy do przewidzenia.
Jeżeli podczas analizy zostanie wykryte zagrożenie, samo opisanie go w instrukcji nie zawsze wystarczy. W pierwszej kolejności należy sprawdzić, czy ryzyko można ograniczyć poprzez zmianę konstrukcji lub zastosowanie odpowiedniego zabezpieczenia.
Czy badanie mebli jest potrzebne do oznakowania CE?
Jeżeli mebel podlega przepisom wymagającym oznakowania CE, producent musi wykazać jego zgodność z odpowiednimi wymaganiami, a wyniki badań mogą być jednym z podstawowych dowodów tej zgodności.
Nie oznacza to jednak, iż każde badanie mebla kończy się uzyskaniem „certyfikatu CE”.
To istotne rozróżnienie.
CE nie jest certyfikatem przyznawanym automatycznie przez laboratorium. W typowej procedurze to producent odpowiada za ocenę zgodności produktu, przygotowanie wymaganej dokumentacji, wystawienie deklaracji zgodności oraz naniesienie oznakowania CE, o ile dane przepisy tego wymagają.
Badania laboratoryjne dostarczają natomiast dowodów, iż produkt spełnia określone wymagania techniczne.
Przykładowo wynik badania bezpieczeństwa elektrycznego może potwierdzić, iż zastosowane rozwiązania prawidłowo chronią użytkownika przed zagrożeniami elektrycznymi. Wyniki badań EMC mogą z kolei wykazać, iż urządzenie spełnia wymagania dotyczące kompatybilności elektromagnetycznej.
Dlatego badanie jest częścią procesu oceny zgodności, ale nie należy utożsamiać go z samym oznakowaniem CE.
Czy badania warto wykonać jeszcze na etapie prototypu?
Tak. Badanie prototypu pozwala wykryć problemy jeszcze przed rozpoczęciem produkcji seryjnej, kiedy wprowadzenie zmian jest zwykle łatwiejsze i mniej kosztowne.
Na tym etapie można zmienić między innymi:
- sposób prowadzenia przewodów,
- położenie zasilacza,
- konstrukcję elementu ruchomego,
- zabezpieczenie mechanizmu,
- zastosowany komponent,
- sposób sterowania,
- instrukcję użytkowania.
Przykładowo podczas badania może się okazać, iż przewód jest narażony na przetarcie podczas ruchu mechanizmu. W prototypie można zmienić sposób jego prowadzenia. Po uruchomieniu produkcji seryjnej taka zmiana może już oznaczać poprawę wielu gotowych produktów.
Podobnie wygląda sytuacja z mechanizmem podnoszącym. o ile na etapie badań okaże się, iż występuje ryzyko przycięcia, konstrukcję można jeszcze zmodyfikować lub zastosować dodatkowe zabezpieczenie.
Wykrycie problemu dopiero po rozpoczęciu sprzedaży może oznaczać konieczność zmian konstrukcyjnych, ponownych badań, poprawienia dokumentacji, a w niektórych przypadkach również podjęcia działań wobec produktów, które już trafiły do klientów.
Dlatego badanie mebli na etapie prototypu warto traktować jako część procesu projektowania, a nie wyłącznie formalność wykonywaną przed sprzedażą.
Badanie mebli w Głuchołazach. Jak może pomóc RCC?
RCC w Głuchołazach może pomóc producentowi określić zakres badań odpowiedni dla konkretnego mebla oraz przeprowadzić ocenę związaną z jego bezpieczeństwem elektrycznym, mechanicznym i zastosowanymi rozwiązaniami elektronicznymi.
Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy producent nie ma pewności, jakie wymagania dotyczą nowego produktu.
Przed rozpoczęciem badań należy określić między innymi:
- konstrukcję mebla,
- jego przeznaczenie,
- sposób zasilania,
- zastosowane komponenty,
- rodzaj napędu,
- występujące elementy ruchome,
- sposób sterowania.
Na tej podstawie można dobrać odpowiedni zakres badań zamiast wykonywać przypadkowy zestaw testów.
Ośrodek Badawczo-Rozwojowy RCC znajduje się w Głuchołazach w województwie opolskim, dlatego z badań mogą korzystać zarówno producenci z regionu, jak i firmy dostarczające meble na rynek krajowy oraz europejski.
Produkujesz biurka z regulacją elektryczną, łóżka, fotele, szafki lub inne meble wyposażone w elementy elektryczne? Skontaktuj się z RCC w Głuchołazach. Pomożemy ustalić, jakie badania powinien przejść Twój produkt i jaki zakres oceny będzie odpowiedni przed jego wprowadzeniem na rynek.
