Bezpieczeństwo państwa priorytetem działań kontrolnych NIK w 2026 roku

- Aktualizacja Planu pracy stanowi istotny krok w kierunku bardziej przekrojowego podejścia do planowania działalności kontrolnej, odpowiadającego na współczesne wyzwania stojące przed państwem. Jako nadrzędny priorytet, który wyznacza kierunki działań NIK na 2026 rok przyjęto bezpieczeństwo – mówi Mariusz Haładyj, prezes Najwyższej Izby Kontroli.

Bezpieczeństwo rozumiane jest w tym dokumencie wielowymiarowo: obejmuje nie tylko obszar militarny, a także bezpieczeństwo obywateli, stabilność gospodarczą, ochronę infrastruktury i zasobów, odporność instytucji publicznych oraz sprawy społeczne. Plan pracy został opracowany w podziale na obszary tematyczne, co umożliwia skoncentrowanie działalności kontrolnej na procesach o zasadniczym znaczeniu dla państwa. Nacisk położono także na ocenę działań, których celem jest wzmacnianie zaufania społecznego i skuteczności funkcjonowania państwa.

Plan pracy na 2026 rok obejmuje następujące obszary tematyczne:

• Bezpieczeństwo Narodowe,
• Finanse i Sprawy Publiczne,
• Rozwój i Gospodarka,
• Spójność i Infrastruktura,
• Sprawy Społeczne,
• Zasoby Naturalne.

Taki podział pozwoli na prowadzenie kontroli obejmujących aspekty organizacyjne, finansowe oraz społeczne, a także sprzyja bardziej skutecznemu reagowaniu na zagrożenia.

Najważniejsze tematy kontroli zaplanowanych na 2026 rok

• W obszarze Bezpieczeństwa Narodowego zaplanowano kontrole dotyczące zdolności obronnych państwa, bezpieczeństwa wewnętrznego oraz ochrony ludności. Obejmą one m.in. ocenę zabezpieczenia potrzeb Sił Zbrojnych RP w zakresie amunicji wielkokalibrowej, funkcjonowanie Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości oraz przygotowanie i działanie systemu kierowania bezpieczeństwem narodowym.
  
  Istotnym elementem będą także kontrole zarządzania zasobami ludzkimi w służbach specjalnych oraz ocena schematy i gospodarności wykorzystania środków z Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych.
  
  Zakres kontroli w tym obszarze zostanie uzupełniony o ocenę przygotowania cywilnego systemu ochrony zdrowia do funkcjonowania w warunkach działań zbrojnych, wspierania szkolenia strzeleckiego w ramach programów rządowych oraz działań w zakresie pomocy i wsparcia psychologicznego funkcjonariuszy służb mundurowych.
• W obszarze Finansów i Spraw Publicznych przewidziano kontrole kluczowych procesów związanych z planowaniem, realizacją i nadzorem nad finansami państwa. Obejmą one ocenę wykonania budżetu państwa i budżetu środków europejskich w 2025 roku, realizacji założeń polityki pieniężnej przez NBP oraz planowania polityki finansowej państwa na 2026 rok.
  
  Kontrole dotyczyć będą także wybranych elementów działalności i gospodarki finansowej NBP, skuteczności i efektywności działań KAS, dochodzenia należności i zarządzania wolnymi środkami przez jednostki samorządu terytorialnego, a także finansowania zadań publicznych, w tym wsparcia Polonii i Polaków za granicą.
• W obszarze Rozwoju i Gospodarki zaplanowano kontrole dotyczące efektywności wykorzystania środków publicznych oraz skuteczności działań wspierających rozwój gospodarczy i transformację strukturalną kraju. Obejmą one ocenę wydatkowania środków z Funduszu Reprywatyzacji, efekty realizacji strategii rozwoju kraju w obszarze gospodarki oraz realizację polityki energetycznej w zakresie transformacji źródeł wytwarzania energii, z uwzględnieniem bezpieczeństwa energetycznego.
• W obszarze Spójności i Infrastruktury zapisano kontrole dotyczące odporności infrastruktury krytycznej, bezpieczeństwa technicznego i cyfrowego oraz realizacji polityk sprzyjających spójności terytorialnej. Obejmą one ocenę zdolności odtwarzania infrastruktury drogowej po katastrofach, bezpieczeństwa w cywilnych portach lotniczych w sytuacji zagrożeń z użyciem bezzałogowych statków powietrznych oraz wykorzystania Wspólnej Infrastruktury Informatycznej Państwa przez administrację publiczną.
  
  Uwaga kontrolerów będzie skierowana dodatkowo na funkcjonowaniu systemu nadzoru budowlanego, realizacji inwestycji drogowych przez samorządy oraz prowadzeniu polityki mieszkaniowej w wybranych gminach. Istotną część stanowić będą zagadnienia związane z cyberbezpieczeństwem i ochroną informacji, w tym cyberbezpieczeństwem systemów informacyjnych i danych osobowych w podmiotach leczniczych, placówkach oświatowych oraz bezpieczeństwem infrastruktury wodno-kanalizacyjnej w obliczu zagrożeń cyberatakami.
• W obszarze Spraw Społecznych ujęto kontrole dotyczące jakości i dostępności usług publicznych oraz skuteczności działań państwa na rzecz ochrony zdrowia, wsparcia rodzin i osób potrzebujących pomocy.
  
  Kontrole w tym obszarze obejmą także ochronę zdrowia, w tym zdarzenia niepożądane w podmiotach leczniczych, profilaktykę zakażeń HPV, realizację przedsięwzięć onkologicznych i finansowanie badań klinicznych, realizację zadań pomocy społecznej w sytuacjach kryzysowych, a także ocenę funkcjonowania wybranych programów i instytucji publicznych, takich jak Instytut Solidarności i Męstwa, program „Dobry posiłek w szpitalu” czy Młodzieżowe Ośrodki Socjoterapii.
• W obszarze Zasobów Naturalnych kontrole skupią się na prawidłowości, rzetelności i gospodarności działań administracji publicznej w zakresie ochrony środowiska, rolnictwa i gospodarki wodnej. Obejmą m.in. zagospodarowanie nieruchomości rolnych, wdrażanie programu „Czyste Powietrze”, zwalczanie grypy ptaków, ochronę przed hałasem i powodzią, odbudowę infrastruktury po katastrofach oraz inwestycje przeciwpowodziowe.
  
  Dodatkowo oceniane będą działania wspierające producentów rolnych poszkodowanych w klęskach naturalnych, uwzględnianie funkcji społecznej lasów oraz realizację projektów zwiększających potencjał zrównoważonej gospodarki wodnej w ramach Krajowego Planu Odbudowy.

Zachęcamy do zapoznania się z pełną treścią planu:

Plan pracy NIK na 2026 r.