1 godzina temu
Bezpieczeństwo państwa, dostęp do leczenia, jakość usług publicznych i efektywność wydatkowania środków publicznych - to najważniejsze tematy przedstawione podczas dyskusji na posiedzeniu plenarnym Sejmu, dotyczącej Sprawozdania w z działalności Najwyższej Izby Kontroli za 2025 rok. Prezes NIK Mariusz Haładyj przedstawił 15 września br. Sprawozdanie Sejmowi.
- Polska wciąż jest na krzywej wznoszącej. Odnotowujemy znaczący wzrost gospodarczy na tle dużych państw europejskich i państw sąsiednich. Przy stosunkowo niskiej inflacji i dość niskim bezrobociu sytuacja gospodarcza naszego kraju jest obiektywnie dobra. Nie oznacza to, iż nie ma się o co martwić lub nad czym pracować – powiedział prezes NIK.
Wyniki kontroli wskazują na problemy, których rozwiązanie wymaga działań wykraczających poza pojedyncze instytucje. Należą do nich deficyt planowania strategicznego i ciągłości polityk publicznych, niekonsekwentny nadzór i rozproszenie odpowiedzialności, strukturalne ryzyka dla finansów publicznych i niewystarczająca odporność państwa na współczesne zagrożenia, a także wyzwania dotyczące jakości usług publicznych, skuteczności programów społecznych i efektywności zarządzania środkami publicznymi.
NIK chce w większym stopniu łączyć wyniki pojedynczych kontroli oraz oceniać działanie instytucji publicznych z perspektywy rezultatów ważnych dla państwa i obywateli. Oznacza to ocenę nie tylko tego, czy środki publiczne wydano zgodnie z procedurami, ale również tego, jaki efekt osiągnięto dzięki ich wykorzystaniu.
- Nikt nie zastąpi NIK w analizie systemowej prowadzącej do poprawy praktyki funkcjonowania administracji. Obecność Polski w gronie największych gospodarek świata powinna bowiem również oznaczać wysoką skuteczność w realizacji wszystkich polityk publicznych. Czujemy się jako NIK odpowiedzialni za bycie nie tylko recenzentem, ale również instytucją aktywnie wspierającą poszukiwanie rozwiązań eliminujących identyfikowane słabości – podkreślił Prezes Haładyj.
Sprawozdanie przedstawia ocenę rezultatów działania instytucji publicznych z perspektywy przełożenia ich na sprawność i bezpieczeństwo państwa oraz interes obywateli w sześciu obszarach: finansów i spraw publicznych, bezpieczeństwa narodowego, rozwoju i gospodarki, spraw społecznych, spójności i infrastruktury oraz zasobów naturalnych. Taki układ ma pokazywać, jak ustalenia kontroli składają się na szerszy obraz działania państwa.
Kontrole NIK ujawniają słabości, które mają bezpośredni wpływ na codzienne życie Polaków
Istotną część pracy Izby stanowiły kontrole dotyczące ochrony zdrowia i usług społecznych. NIK analizowała dostępność świadczeń, organizację działalności leczniczej, zarządzanie personelem medycznym oraz wsparcie osób wymagających szczególnej pomocy. W tym roku NIK opublikowała m.in. 4 dokumenty pokontrolne, z których wynika brak skutecznych mechanizmów zarządzania czasem i wynagrodzenie personelu medycznego. Problem ten ma charakter systemowy. W 23 z 25 skontrolowanych jednostek NIK ustalił kilkaset przypadków nieprzerwanego wykonywania świadczeń przez personel medyczny przez ponad 24 godziny.
- Rodzi to uzasadnione pytanie, zarówno o bezpieczeństwo pacjentów i personelu medycznego, jak i o zdolność systemu ochrony zdrowia do udźwignięcia takich nieweryfikowanych kosztów w dłuższej perspektywie. Obecnie, uwzględniając m.in. wniosek Prezesa Rady Ministrów prowadzimy kontrole dotyczące organizacji działalności leczniczej, taryfikacji świadczeń opieki medycznej oraz zasad kształtowania wynagrodzeń kadr medycznych w obszarze finansów – podkreślił w Sejmie prezes Haładyj.
W obszarze bezpieczeństwa NIK zwróciła uwagę między innymi na potrzebę poprawy funkcjonowania krajowego systemu cyberbezpieczeństwa oraz na brak sprawnego systemu łączności cyfrowej służb państwowych.
Od ustalenia do poprawy
Izba zapowiada bardziej syntetyczne i przystępne przedstawianie wyników kontroli, silniejszy monitoring realizacji wniosków pokontrolnych. Celem jest nie tylko wykrycie nieprawidłowości, ale także sprawdzenie, czy instytucje odpowiedzialne za ich usunięcie podejmują skuteczne działania. Prezes NIK wskazał również na promocję dobrych praktyk, które mogą wykorzystywać inne instytucje publiczne.
NIK rozwija stałą analizę ryzyka, która ma wspierać wybór tematów kontroli i umożliwiać planowanie pracy z perspektywy najważniejszych problemów państwa. Nową formułę zastosowano w procesie planowania pracy Izby na 2027 rok.
W planowaniu kontroli NIK korzysta również z doświadczeń Sejmu, Senatu, organów państwa, organizacji społecznych i środowisk eksperckich. Podczas pierwszego w historii Izby wysłuchania społecznego ponad 30 organizacji zgłosiło niemal 100 propozycji tematów kontroli.
W drugiej połowie 2025 roku NIK wprowadziła zmiany organizacyjne. Liczbę departamentów kontrolnych w centrali zmniejszono z 11 do 6. Wzmocniono też rolę delegatur, którym przypisano specjalizacje merytoryczne. Delegatury współpracują w pięciu makroregionach, a wraz z departamentami tworzą zespoły skupione na sześciu głównych obszarach działania państwa.
Pełna treść Sprawozdania z działalności Najwyższej Izby Kontroli za 2025 rok.
-->
