1 miesiąc temu
Wielu przedsiębiorców obawia się utraty kontroli nad biznesem po rozstaniu z partnerem, dlatego temat ten wzbudza ogromne emocje w sprawach sądowych. W praktyce podział firmy po rozwodzie zależy głównie od jej formy prawnej. Z tego względu rozróżniamy jednoosobową działalność gospodarczą oraz spółki handlowe. Zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przedmioty nabyte w trakcie małżeństwa wchodzą do majątku wspólnego. Co istotne, dotyczy to również wszelkich środków finansowych inwestowanych w rozwój przedsiębiorstwa.
W rezultacie były małżonek nie przejmie fizycznie Twojej jednoosobowej firmy, jednak ma pełne prawo do spłaty finansowej.
Czy były małżonek może stać się współwłaścicielem przedsiębiorstwa?
Wielu właścicieli firm błędnie zakłada, iż eks-partner automatycznie wchodzi do zarządu firmy. Jednakże w przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej wpisanej do CEIDG taka sytuacja jest całkowicie niemożliwa. Firma jest bowiem ściśle powiązana z osobą przedsiębiorcy. Niemniej jednak, zgodnie z art. 43 § 1 KRO, małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Oznacza to przede wszystkim prawo do ekwiwalentu połowy wartości zgromadzonego majątku.
Doskonały przykład z praktyki pokazuje częsty mechanizm rozliczenia. Właściciel hurtowni wycenionej na 400 000 zł musiał spłacić byłej żonie 200 000 zł. Dzięki temu firma pozostała w jego wyłącznych rękach. Ponadto sąd nie przyznał żonie żadnego prawa do zarządzania lokalami czy towarami.
Udziały w spółce z o.o. a podział firmy po rozwodzie
W przypadku spółek kapitałowych sytuacja prawna wygląda zupełnie inaczej. jeżeli udziały zostały nabyte za środki wspólne, bez wątpienia stanowią one element majątku wspólnego. Czy wobec tego były partner może wejść do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością? Zgodnie z art. 183 § 1 Kodeksu spółek handlowych umowa spółki może skutecznie ograniczyć lub całkowicie wyłączyć wstąpienie małżonka. Jest to zatem najważniejszy mechanizm obronny.
Właśnie dlatego warto wprowadzić taki zapis do umowy spółki jeszcze przed powstaniem ewentualnego sporu. Brak odpowiedniego zastrzeżenia w statucie otwiera bowiem drogę do przyznania fizycznych udziałów byłemu małżonkowi. W takiej sytuacji uzyskuje on pełne prawa wspólnika, co może utrudnić prowadzenie biznesu.
Metody wyceny wartości przedsiębiorstwa w sądzie
Sądowe ustalenie wartości firmy wymaga zwykle powołania biegłego sądowego. W toku postępowania biegły stosuje metodę dochodową, majątkową lub porównawczą. Co więcej, w wycenie zawsze uwzględnia się zarówno aktywa, jak i zobowiązania istniejące w dniu ustania wspólności.
Częstym błędem przedsiębiorców jest utożsamianie przychodu firmy z jej realną wartością. Przykładowo, podmiot o przychodzie 1 000 000 zł może posiadać wysokie długi, w związku z czym jego wartość rynkowa wynosi 0 zł. Warto pamiętać, iż próba samodzielnej wyceny bez opinii biegłego z reguły prowadzi do przedłużenia procesu o kolejne miesiące.
Terminy i zasady spłaty na rzecz byłego małżonka
Chwilowy brak gotówki na spłatę nie oznacza automatycznej licytacji majątku przedsiębiorstwa. W takich okolicznościach sąd może rozłożyć rozliczenie finansowe na dogodne raty. Zgodnie z art. 212 § 3 Kodeksu cywilnego maksymalny termin spłaty wynosi do 10 lat, chociaż w praktyce sądy najczęściej wyznaczają okres od 1 roku do 3 lat.
Takie odroczenie płatności pozwala zachować pełną płynność finansową przedsiębiorstwa. W związku z tym warto od początku wnioskować o realny harmonogram spłat, dopasowany do bieżących przepływów pieniężnych firmy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy były małżonek ma prawo do zysków wygenerowanych po rozwodzie?
Nie, ponieważ podziałowi podlega wyłącznie stan majątku z chwili ustania wspólności. Z tego powodu dochody uzyskane po prawomocnym wyroku rozwodowym stanowią odrębny majątek każdego z byłych partnerów. Zgodnie z art. 31 § 1 KRO wspólność majątkowa definitywnie kończy się z dniem orzeczenia rozwodu, dlatego majątek wypracowany po tej dacie nie podlega rozliczeniu.
Ile kosztuje wycena firmy przez biegłego sądowego?
Koszt opinii biegłego zależy głównie od stopnia skomplikowania struktury przedsiębiorstwa. W sprawach dotyczących jednoosobowej działalności gospodarczej wydatek ten wynosi zwykle od 3000 zł do 7000 zł. Natomiast przy złożonych spółkach z o.o. wynagrodzenie biegłego może wynieść od 8000 zł do 15 000 zł. Ostatecznie rozliczenie tych kosztów następuje w orzeczeniu kończącym postępowanie.
Czy umowa majątkowa małżeńska chroni firmę przed podziałem?
Tak, ponieważ ustanowienie rozdzielności majątkowej skutecznie chroni majątek przedsiębiorcy. Taka umowa, zawarta w formie aktu notarialnego, całkowicie wyłącza ustrój wspólności. W konsekwencji od momentu podpisania intercyzy każdy z małżonków gromadzi wyłącznie własny majątek osobisty. Ponadto, zgodnie z art. 47 KRO, umowę taką można bez przeszkód podpisać również w trakcie trwania małżeństwa.
