Dane bankowe podejrzanego bez zgody sądu. Komisja zmieniła projekt

Komisja Finansów Publicznych rozpatrzyła poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (druk sejmowy nr 604) i przedstawiła sprawozdanie z wnioskiem o jego uchwalenie (druk sejmowy nr 3108, doręczony 18.9.2026 r.). W wersji przyjętej przez Komisję projekt został rozszerzony o zmiany w Prawie bankowym. KAS ma przez cały czas móc żądać od banku danych dotyczących rachunku osoby fizycznej bez uprzedniej zgody sądu, ale bezpośredni dostęp na podstawie art. 48 KASU ma dotyczyć osoby mającej status podejrzanego. W pozostałych przypadkach objętych projektowanym art. 48b KASU dostęp do informacji stanowiących tajemnicę bankową ma wymagać postanowienia sądu okręgowego. Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Kluczowe zmiany:

Uwagi ogólne

Projekt zmienia KASU oraz – w brzmieniu wynikającym ze sprawozdania Komisji – ustawę z 29.8.1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 38; dalej: PrBank).

Pierwotny projekt z druku nr 604 dotyczył przede wszystkim zmiany art. 48 ust. 1 KASU. Wnioskodawcy proponowali powrót do rozwiązania, w którym informacje o rachunku bankowym osoby fizycznej są przekazywane organom KAS w odniesieniu do osoby mającej status podejrzanego. W uzasadnieniu wskazano, iż obowiązujące od 1.7.2022 r. brzmienie przepisu umożliwiło żądanie danych bankowych również na wcześniejszym etapie, gdy postępowanie było prowadzone w sprawie związanej z działalnością osoby fizycznej.

Tekst przedstawiony w sprawozdaniu Komisji Finansów Publicznych jest szerszy od projektu pierwotnego. Oprócz zmiany art. 48 KASU wprowadza art. 48b KASU oraz odpowiadające mu zmiany art. 106b PrBank. W rezultacie projekt rozdziela dwa tryby uzyskiwania przez KAS informacji objętych tajemnicą bankową: bezpośrednie żądanie na podstawie art. 48 KASU oraz dostęp wymagający wcześniejszego postanowienia sądu okręgowego.

Dane osoby fizycznej po uzyskaniu statusu podejrzanego

Zmieniony art. 48 ust. 1 KASU ma umożliwiać Szefowi KAS, naczelnikowi urzędu celno-skarbowego oraz naczelnikowi urzędu skarbowego wystąpienie do banku z pisemnym żądaniem przekazania informacji w związku z wszczętym postępowaniem przygotowawczym.

W odniesieniu do osoby fizycznej przepis posługuje się pojęciem „podejrzanego”. Oznacza to odejście od rozwiązania obowiązującego od 1.7.2022 r., pozwalającego sięgać po informacje bankowe osoby fizycznej już w związku z postępowaniem dotyczącym czynów popełnionych w zakresie jej działalności, bez konieczności uzyskania przez nią statusu podejrzanego.

Inaczej uregulowano osoby prawne i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej. W ich przypadku bank będzie obowiązany przekazać informacje określone w art. 48 KASU, o ile postępowanie przygotowawcze jest prowadzone w związku z czynami popełnionymi w zakresie działalności takiego podmiotu. Przepis obejmuje również dane pełnomocników wskazanego w żądaniu rachunku bankowego.

Zmiana zawęża zatem możliwość bezpośredniego pozyskania danych bankowych osoby fizycznej w trybie art. 48 KASU. W przypadku osoby fizycznej konieczne będzie powiązanie żądania z osobą posiadającą status podejrzanego, a nie jedynie z postępowaniem prowadzonym w sprawie dotyczącej jej działalności.

Kontrola sądu w pozostałych przypadkach

Sprawozdanie Komisji przewiduje dodanie art. 48b KASU. Zgodnie z tym przepisem poza przypadkami określonymi w art. 48 KASU Szef KAS, naczelnik urzędu celno-skarbowego oraz naczelnik urzędu skarbowego będą mogli uzyskiwać informacje stanowiące tajemnicę bankową na zasadach i w trybie określonych w art. 106b ust. 1a-5 PrBank.

Kluczowe znaczenie ma projektowany art. 106b ust. 1a PrBank. Szef KAS, naczelnik urzędu celno-skarbowego albo naczelnik urzędu skarbowego prowadzący postępowanie przygotowawcze w sprawie o przestępstwo, przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe będzie mógł żądać od banku, osób zatrudnionych w banku oraz osób, za pośrednictwem których bank wykonuje czynności bankowe, informacji stanowiących tajemnicę bankową jedynie na podstawie postanowienia adekwatnego miejscowo sądu okręgowego.

Postanowienie będzie wydawane na wniosek adekwatnego organu KAS. W tym trybie samo prowadzenie postępowania przygotowawczego nie będzie więc wystarczające do uzyskania informacji. Konieczne będzie wcześniejsze wystąpienie do sądu i uzyskanie zgody na dostęp do danych objętych tajemnicą bankową.

Rozwiązanie to uzupełnia ograniczenie wprowadzone w art. 48 ust. 1 KASU. Projekt nie wyłącza całkowicie możliwości uzyskania informacji bankowych przed przedstawieniem konkretnej osobie zarzutów, ale w przypadkach nieobjętych art. 48 KASU uzależnia dostęp od uprzedniej kontroli sądu.

Zażalenie na postanowienie sądu

Zmiany w art. 106b ust. 4 i 5 PrBank dostosowują obowiązującą procedurę do nowych uprawnień organów KAS.

Na postanowienie sądu będzie przysługiwało zażalenie odpowiednio prokuratorowi, Szefowi KAS, naczelnikowi urzędu celno-skarbowego albo naczelnikowi urzędu skarbowego, który wystąpił o wydanie postanowienia.

Po uzyskaniu upoważnienia sądu adekwatny organ będzie pisemnie informował podmiot zobowiązany do udostępnienia danych o treści postanowienia sądu, osobie albo jednostce, której mają dotyczyć informacje, oraz o rodzaju i zakresie informacji podlegających przekazaniu.

Mechanizm ten oznacza, iż w przypadkach objętych projektowanym art. 48b KASU zakres dostępu do tajemnicy bankowej będzie określany w ramach postępowania sądowego. Bank nie będzie zobowiązany do udostępnienia informacji wyłącznie na podstawie żądania organu KAS.

Zmiana względem projektu pierwotnego

Pierwotny druk nr 604 nie przewidywał zmian w PrBank ani dodania art. 48b KASU. Zakładał przede wszystkim ograniczenie art. 48 ust. 1 KASU przez ponowne powiązanie dostępu do informacji o rachunku osoby fizycznej z jej statusem podejrzanego.

W pierwotnej wersji projekt obejmował również czynności wyjaśniające prowadzone w sprawach o przestępstwa, wykroczenia, przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Tekst przedstawiony w sprawozdaniu Komisji wiąże art. 48 ust. 1 KASU z wszczętym postępowaniem przygotowawczym.

Komisja Finansów Publicznych zachowała więc zasadniczy kierunek projektu, ale uzupełniła go o odrębny mechanizm sądowej kontroli dostępu do tajemnicy bankowej. W rezultacie tekst ze sprawozdania nr 3108 nie sprowadza się wyłącznie do ograniczenia dotychczasowych uprawnień wynikających z art. 48 KASU. Tworzy również dodatkową podstawę uzyskiwania informacji bankowych za zgodą sądu okręgowego.

Wersja przyjęta przez Komisję obejmuje ponadto zmianę PrBank, której nie było w projekcie wniesionym do Sejmu. Z punktu widzenia praktyki oznacza to wyraźniejsze rozdzielenie sytuacji, w których organ KAS może wystąpić bezpośrednio do banku, od przypadków wymagających wcześniejszej kontroli sądowej.

Przepisy przejściowe i wejście w życie

Art. 3 projektu przewiduje, iż do żądań Szefa KAS, naczelnika urzędu celno-skarbowego albo naczelnika urzędu skarbowego sporządzonych na podstawie art. 48 ust. 1 KASU w dotychczasowym brzmieniu przed dniem wejścia ustawy w życie będą stosowane przepisy dotychczasowe.

Nowe regulacje nie będą więc wpływały na ocenę żądań sporządzonych wcześniej. W takich przypadkach zastosowanie znajdzie stan prawny obowiązujący przed wejściem nowelizacji w życie.

Projekt przewiduje wejście ustawy w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.