4 godzin temu
Stan faktyczny
Powódka K.P. wniosła o zasądzenie od pozwanego kwoty 13.920 zł tytułem nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy. W uzasadnieniu wskazała, iż po wejściu w życie przepisów umożliwiających zaliczenie do stażu pracy okresów prowadzenia działalności gospodarczej oraz wykonywania umów cywilnoprawnych, złożyła pozwanemu wniosek o przeliczenie stażu pracy. Po uwzględnieniu nowych okresów pozwany ustalił, iż łączny staż pracy powódki wynosi 37 lat, 1 miesiąc i 28 dni, a zatem przekracza próg 35 lat pracy uprawniający do nagrody jubileuszowej w wysokości 200% miesięcznego wynagrodzenia. Powódka podniosła, iż mimo ustalenia spełnienia przesłanki stażowej pozwany odmówił wypłaty nagrody jubileuszowej, wskazując, iż wymagany okres 35 lat został osiągnięty już w dniu 4.11.2023 r., tj. przed wejściem w życie nowych przepisów.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. Wskazał, iż nie kwestionuje okoliczności faktycznych. Pozwany podniósł jednak, iż po doliczeniu nowych okresów próg 35 lat pracy został osiągnięty obliczeniowo już 4.11.2023 r., a więc przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Pozwany argumentował, iż zgodnie z literalną wykładnią nowych przepisów, uprawnienia pracownicze wynikające z zaliczenia nowych okresów do stażu pracy przysługują od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, jednak nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie ustawy. W ocenie pozwanego oznacza to, iż skoro wymagany staż został osiągnięty przed 1.1.2026 r., to prawo do nagrody jubileuszowej nie mogło powstać po tej dacie.
Pozwany wskazał nadto, iż przepisy rozporządzenia dotyczącego wynagradzania pracowników samorządowych nie mogą modyfikować normy ustawowej, a prezentowana przez powódkę wykładnia pozostaje sprzeczna z zasadami hierarchii źródeł prawa. Podniósł też, iż jako jednostka sektora finansów publicznych zobowiązany był do zachowania szczególnej ostrożności przy wydatkowaniu środków publicznych.
Stanowisko SR
Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 13.920 zł.
Zgodnie z art. 3021 § 1 oraz § 2 pkt 1-2 KP w brzmieniu nadanym ustawą z 26.9.2025 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw do okresu zatrudnienia wlicza się okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności oraz okresy współpracy jako osoba współpracująca z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe; oraz okresy wykonywania umowy zlecenia lub innych umów o świadczenie usług, w których ta osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu (§ 2 pkt 1-2).
Na podstawie powołanych regulacji powódka złożyła do strony pozwanej wniosek o przeliczenie stażu pracy z uwzględnieniem nowych okresów aktywności zawodowej. Po dokonaniu przeliczenia pozwany ustalił, iż dodatkowe okresy podlegające zaliczeniu wynoszą 21 lat, 2 miesiące i 3 dni, zaś łączny staż pracy powódki na 1.1.2026 r. wynosi 37 lat, 1 miesiąc i 28 dni. Tym samym przekracza próg 35 lat wymagany do nabycia nagrody jubileuszowej przewidzianej w § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 25.10.2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych w zw. z art. 38 ust. 2 i 5 PracSamU.
Okoliczność ta była bezsporna między stronami, podobnie jak wynik dokonanego przez pozwanego przeliczenia. Istotą sporu w niniejszej sprawie była interpretacja przepisu przejściowego, tj. art. 6 ustawy nowelizującej, a w konsekwencji ustalenie daty, w której powódka nabyła prawo do nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy.
Zgodnie z art. 6 ustawy nowelizującej uprawnienia pracownicze wynikające z wliczenia nowych okresów przysługują od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, ale nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie ustawy. Sąd co do zasady podzielił stanowisko strony pozwanej w zakresie hierarchii źródeł prawa i braku możliwości modyfikowania normy ustawowej przez przepisy rozporządzenia wykonawczego. Nie oznacza to jednak, iż wykładnia art. 6 ustawy nowelizującej przyjęta przez pozwanego jest prawidłowa. W ocenie Sądu błędne było bowiem utożsamienie hipotetycznego, obliczonego wstecz momentu osiągnięcia wymaganego stażu pracy z chwilą nabycia prawa do nagrody jubileuszowej.
Nie budzi wątpliwości, iż w procesie wykładni prawa pierwszeństwo przysługuje wykładni językowej. Nie ma ona jednak charakteru absolutnego. W sytuacji, gdy prowadzi ona do rezultatów nieracjonalnych, niesprawiedliwych albo oczywiście sprzecznych z celem regulacji, konieczne jest sięgnięcie również do wykładni systemowej i celowościowej. Celem ustawy nowelizującej było niewątpliwie polepszenie sytuacji prawnej pracowników poprzez rozszerzenie katalogu okresów podlegających zaliczeniu do stażu pracy. Ustawodawca zmierzał do wyrównania sytuacji osób wykonujących pracę w różnych formach organizacyjno-prawnych i przyznania im uprawnień pracowniczych odpowiadających rzeczywistemu okresowi aktywności zawodowej. Przyjęcie interpretacji prezentowanej przez stronę pozwaną prowadziłoby natomiast do skutku odwrotnego do zamierzonego przez ustawodawcę. Pracownik zamiast uzyskać korzyść wynikającą z nowelizacji, zostałby faktycznie pozbawiony uprawnienia. Taki rezultat należy uznać za sprzeczny z celem ustawy i zasadą racjonalnego ustawodawcy.
Podkreślenia wymaga również, iż prawo podmiotowe nie może powstać przed wejściem w życie normy prawnej, która je kreuje. W dniu 4.11.2023 r., wskazywanym przez stronę pozwaną jako data nabycia prawa do nagrody jubileuszowej, przepis art. 3021 KP nie obowiązywał jeszcze w porządku prawnym. Powódka nie miała zatem możliwości zaliczenia dodatkowych okresów aktywności zawodowej do stażu pracy, a tym samym nie mogła skutecznie nabyć prawa do świadczenia opartego na tych właśnie okresach. Nie można podzielić koncepcji zgodnie z którą pracownik miałby „nabyć” uprawnienie wynikające z przepisu, który w dacie rzekomego powstania prawa jeszcze nie istniał. Zasada lex retro non agit stanowi jedną z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego i może zostać przełamana wyłącznie w sposób wyraźny i jednoznaczny. W ocenie Sądu prawidłowa wykładnia art. 6 ustawy nowelizującej prowadzi do wniosku, iż przepis określa moment, od którego pracodawcy są zobowiązani realizować nowe uprawnienia pracownicze wynikające z doliczenia dodatkowych okresów do stażu pracy. Data 1 stycznia 2026 r. została wprowadzona celem umożliwienia jednostkom sektora finansów publicznych odpowiedniego przygotowania organizacyjnego i finansowego do wdrożenia nowych regulacji, nie zaś w celu stworzenia mechanizmu wyłączającego możliwość nabycia świadczeń przez pracowników. Prawo powódki do nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy powstało zatem dopiero z dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. 1.1.2026 r.
Co więcej, zgodnie z art. 38 ust. 5 PracSamU, do okresów pracy uprawniających do nagrody jubileuszowej wlicza się wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, o ile z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Tym samym pracownicy samorządowi mają dodatkową podstawę prawną uzasadniającą ich roszczenie o przyznanie nagród jubileuszowych z dniem 1.1.2026 r. w sytuacji, gdy staż pracy uprawniający do tej nagrody osiągnęli przed tą datą.
Komentarz
Analizowany wyrok wpisuje się w kształtującą się linię orzeczniczą, która kończy wątpliwości interpretacyjne pracodawców publicznych w zakresie możliwości wypłaty nagród jubileuszowych w związku ze zwiększeniem stażu pracy po wejściu w życie korzystnych dla pracowników przepisów zmieniających KP. SR słusznie wskazał, iż dopiero w dacie 1.1.2026 r. zostały łącznie spełnione przesłanki warunkujące powstanie prawa do świadczenia: istnienie normy prawnej pozwalającej na zaliczenie dodatkowych okresów aktywności zawodowej do stażu pracy oraz osiągnięcie wymaganego stażu według nowych zasad. Należy się przy tym powołać na podstawową regułę wykładni, jaką jest założenie o racjonalności ustawodawcy. Gdyby ustawodawca nie zamierzał takiego skutku, to w przepisach przejściowych zawarłby to w sposób wyraźny. Wykładnia systemowa i celowościowa przemawia za uznaniem, iż legitymowanie się 1.1.2026 r. wystarczającym do nagrody jubileuszowej stażem pracy, który został ustalony (obliczony) przed tą datą, uzasadnia przyznanie nagrody jubileuszowej.
Wyrok Sądu Rejonowego w Łomży z 8.5.2026 r., IV P 31/26, Legalis
