Dopiero skuteczne doręczenie postanowienia otwiera termin do wniesienia zażalenia

Stan faktyczny sprawy

Wnioskiem z 21.5.2025 r. J.B. (dalej: Skarżący) zwrócił się do Burmistrza (dalej: Organ) o wydanie zaświadczenia potwierdzającego istnienie i funkcjonowanie „obiektów uciążliwych”, w tym: stacji paliw, stacji kontroli pojazdów i obiektu handlowego, w sąsiedztwie nieruchomości o wskazanych numerach ewidencyjnych.

Postanowieniem z 27.5.2025 r. Organ odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia, pouczając Skarżącego o prawie do wniesienia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO). Postanowienie, podpisane odręcznie przez sekretarz gminy, działającą z upoważnienia Organu, zostało przesłane na skrytkę pocztową wskazaną przez Skarżącego, a jego niepodpisany cyfrowo skan przesłano dodatkowo – na prośbę telefoniczną Skarżącego – na jego elektroniczną skrzynkę podawczą na ePUAP.

2.6.2025 r. Skarżący wniósł za pośrednictwem platformy ePUAP zażalenie na powyższe postanowienie.

Postanowieniem z 3.7.2025 r. SKO stwierdziło niedopuszczalność zażalenia jako przedwczesnego, wskazując, iż termin na jego wniesienie rozpoczął bieg od momentu odebrania przesyłki pocztowej 5.6.2025 r., podczas gdy zażalenie wniesiono już 2.6.2025 r.

Stanowisko WSA w Poznaniu

Na skutek rozpoznania skargi wniesionej przez Skarżącego, prawomocnym wyrokiem z 18.12.2025 r., II SA/Po 557/25, Legalis, WSA w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie z 3.7.2025 r. W ocenie WSA w Poznaniu, skoro wniosek inicjujący postępowanie, tj. wniosek Skarżącego z 21.5.2025 r., został wniesiony przez ePUAP, Organ miał obowiązek doręczenia rozstrzygnięcia drogą elektroniczną, zgodnie z art. 39 § 1 KPA.

Tymczasem przesłanie tego rozstrzygnięcia pocztą tradycyjną oraz udostępnienie na ePUAP jedynie skanu dokumentu z odręcznym podpisem, zamiast prawidłowo podpisanego dokumentu elektronicznego, nie wywołało skutku prawnego doręczenia, wskutek czego postanowienie pierwszoinstancyjne nie weszło do obrotu prawnego.

W konsekwencji WSA w Poznaniu wskazał, iż choć zażalenie rzeczywiście było niedopuszczalne, to jednak z innych przyczyn niż te, które wskazało SKO. Wobec braku skutecznego doręczenia postanowienia termin do wniesienia zażalenia w ogóle nie rozpoczął biegu.

Postanowienie SKO

Po ponownym rozpoznaniu sprawy SKO, postanowieniem z 14.4.2026 r., ponownie stwierdziło niedopuszczalność zażalenia Skarżącego. W ocenie SKO, z uwagi na:

Rozstrzygnięcie WSA w Poznaniu

6.5.2026 r. Skarżący wniósł do WSA w Poznaniu skargę na powyższe postanowienie SKO, w której zarzucił Kolegium naruszenie m.in. art. 153 PostAdmU, jak również umyślne działanie na zwłokę i powielanie błędnej argumentacji. Skarżący wniósł o merytoryczne rozpoznanie sprawy, zmianę składu orzekającego SKO, wymierzenie SKO grzywny i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Odnosząc się do powyższego, WSA w Poznaniu w pierwszej kolejności przypomniał regulacje określające zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne, w szczególności art. 1 oraz art. 3 § 1 PostAdmU. WSA w Poznaniu podkreślił, iż kontrola ta sprowadza się do badania działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także schematy zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Jednocześnie – jak wskazał WSA w Poznaniu – zgodnie z art. 134 § 1 PostAdmU sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W praktyce oznacza to, iż sąd zobowiązany jest dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Mając na uwadze podniesione przez Skarżącego zarzuty, WSA w Poznaniu wskazał, iż zgodnie z art. 153 PostAdmU ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie organy, których działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba iż przepisy prawa uległy zmianie.

Reguła ta oznacza, iż SKO było z mocy prawa związane oceną prawną WSA w Poznaniu, wyrażoną w wyroku z 18.12.2025 r., II SA/Po 557/25, Legalis. WSA w Poznaniu w tym wyroku przesądził, iż postanowienie Organu nie zostało Skarżącemu prawidłowo doręczone, co oznaczało, iż postanowienie nie weszło do obrotu prawnego.

Z tego powodu zażalenie wniesione przez Skarżącego od nieskutecznie doręczonego postanowienia nie mogło zostać merytorycznie rozpatrzone, gdyż przedmiot tego zażalenia nie zaistniał jeszcze w obrocie prawnym.

Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie NSA, jeżeli nie nastąpiło skuteczne doręczenie postanowienia, w obrocie prawnym nie istnieje akt, na który strona mogłaby wnieść zażalenie. Brak prawidłowego doręczenia decyzji organu I instancji powoduje, iż organ nie jest nią związany wobec strony w rozumieniu art. 110 § 1 KPA. W takim przypadku odwołanie wniesione od decyzji, która nie została skutecznie doręczona, należy uznać za niedopuszczalne na podstawie art. 134 KPA (wyrok NSA z 10.5.2022 r., II OSK 1375/21, Legalis).

Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy, WSA w Poznaniu uznał, iż organ odwoławczy, tj. SKO, był zobowiązany do orzeczenia o niedopuszczalności zażalenia. Wszelkie odmienne działanie SKO, w tym postulowane przez Skarżącego merytoryczne rozpoznanie sprawy – w sytuacji gdy postanowienie Organu nie weszło do obrotu prawnego – stanowiłoby rażące naruszenie prawa.

Jedynie na marginesie WSA w Poznaniu odniósł się do kwestii składu orzekającego SKO. Skarżący w skardze z 6.5.2026 r. zarzucał, iż SKO nie powinno orzekać dwukrotnie w tym samym składzie w tej samej sprawie, skoro wcześniejsze orzeczenie SKO zostało uchylone przez WSA w Poznaniu.

Zarzuty Skarżącego w tym zakresie nie były jednak zasadne. Przepisy KPA dotyczące wyłączenia pracownika lub członka organu kolegialnego nie mają zastosowania do sytuacji, w której organ ponownie rozpoznaje sprawę na skutek uchylenia jego wcześniejszego aktu – postanowienia lub decyzji – przez sąd administracyjny. Orzekanie przez te same osoby będące członkami SKO, które uczestniczyły w wydaniu wcześniej uchylonego postanowienia, jest więc dopuszczalne i nie stanowi naruszenia przepisów postępowania.

Podsumowując, WSA w Poznaniu wskazał, iż zaskarżone postanowienie SKO odpowiada prawu, a skarga Skarżącego – jako oparta na chybionych i pozbawionych podstaw prawnych zarzutach – podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 PostAdmU.

Komentarz