Działalność agentów piłkarskich a unijny zakaz karteli

Stan faktyczny

Niemiecki związek piłki nożnej (dalej: DFB) przyjął w 2015 r. regulamin usług pośrednictwa świadczonych przez agentów sportowych (dalej: RfSV). RfSV przewiduje m.in.: obowiązek rejestracji agentów; podporządkowanie agenta różnym statutom, regulaminom i zasadom Międzynarodowej Federacji Piłki Nożnej (FIFA), DFB oraz Niemieckiej Ligi Piłki Nożnej (DFL), w tym podporządkowanie jurysdykcji DFB; obowiązek ujawniania wynagrodzeń i płatności na rzecz agentów; kary za naruszenie nałożonych w nim obowiązków. Ponadto zakazuje udziału agenta w przyszłych przychodach transferowych klubu w przypadku pośrednictwa w nabyciu oraz pobierania prowizji za pośrednictwo dotyczące zawodników niepełnoletnich.

Spółki niemiecka i austriacka, prowadzące działalność w zakresie pośrednictwa w transferach piłkarzy oraz członek zarządu jednej z nich, zaskarżyli RfSV przed niemieckimi sądami, twierdząc, iż jest on sprzeczny z unijnym zakazem karteli. Niemiecki Federalny Trybunał Sprawiedliwości powziął m.in. wątpliwości, czy RfSV podlega zasadom wypracowanym przez TS w wyrokach z 19.2.2002 r., Wouters i in., C-309/99, Legalis, a także z 18.7.2006 r., Meca-Medina i Majcen/Komisja, C-519/04 P, Legalis, dopuszczających wyłączenie spod zakresu art. 101 TFUE przewidującego zakaz karteli.

Stanowisko TS

Wyłączenie z zakresu unijnego zakazu karteli

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TS uprawianie sportu – w zakresie, w jakim stanowi ono działalność gospodarczą – podlega unijnym przepisom mającym zastosowanie do takiej działalności (wyrok TS z 30.4.2026 r., CD Tondela i in., C-133/24, pkt 29). Za niezwiązane w jakikolwiek sposób z działalnością gospodarczą można uważać jedynie pewne przepisy szczególne, które z jednej strony zostały przyjęte wyłącznie ze względów o charakterze niegospodarczym, a z drugiej strony dotyczą kwestii związanych jedynie ze sportem jako takim. Trybunał uznał, iż postanowienia RfSV nie należą do przepisów, do których można by zastosować powyższy wyjątek i nie można się na niego powoływać w celu wyłączenia z zakresu stosowania postanowień TFUE dotyczących prawa gospodarczego UE. Sąd odsyłający wskazał, iż te przepisy RfSV nie tylko odnoszą się bezpośrednio do klubów i zawodników, określając warunki, na jakich mogą oni korzystać z usług agentów sportowych, ale dotyczą również pośrednio samych agentów, nakładając na nich pewne obowiązki, których muszą przestrzegać, aby reprezentować te kluby i zawodników w ramach określonych transakcji. Skoro jednak taka działalność stanowi świadczenie usług za wynagrodzeniem, polegające na pośrednictwie w zatrudnianiu sportowców, zdaniem TS należy ją uznać za działalność gospodarczą.

Art. 101 TFUE to ma zastosowanie wyłącznie do „porozumień między przedsiębiorstwami”, „decyzji związków przedsiębiorstw” lub „praktyk uzgodnionych”. W niniejszej sprawie DFB zrzesza 27 niemieckich związków piłki nożnej, których członkami są m.in. kluby prowadzące działalność gospodarczą polegającą na oferowaniu produktów lub usług na różnych rynkach, ttakich jak rynek sprzedaży biletów na imprezy sportowe czy rynek usług sponsoringowych. W ocenie TS można zatem uznać, iż DFB posiada status związku przedsiębiorstw zarówno na tych rynkach, jak i na rynkach wyższego szczebla, takich jak rynki rekrutacji zawodników lub trenerów czy też usług agentów przy transferach profesjonalnych zawodników lub trenerów z jednego klubu do drugiego. Ponadto z akt sprawy nie wynika, by RfSV został formalnie przyjęty w ramach wykonywania typowych prerogatyw władzy publicznej. W związku z tym TS uznał, iż RfSV może być objęty zakresem stosowania art. 101 TFUE.

Zakaz karteli

Zgodnie z art. 101 ust. 1 TFUE niezgodne z rynkiem wewnętrznym i zakazane są wszelkie porozumienia między przedsiębiorstwami, wszelkie decyzje związków przedsiębiorstw i wszelkie uzgodnione praktyki, które mogą wpływać na handel między państwami członkowskimi i których celem lub skutkiem jest zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji wewnątrz rynku wewnętrznego.

Z orzecznictwa TS wynika, iż wszelkie porozumienia między przedsiębiorstwami, wszelkie decyzje związku przedsiębiorstw lub wszelkie praktyki uzgodnione, które ograniczają swobodę działania przedsiębiorstw będących stronami tego porozumienia lub zobowiązanych do przestrzegania tej decyzji lub uczestniczących w tej praktyce, niekoniecznie wchodzą w zakres zakazu ustanowionego w art. 101 ust. 1 TFUE.

Badanie kontekstu gospodarczego i prawnego, w jaki wpisują się niektóre z tych porozumień i niektóre z tych decyzji, może bowiem prowadzić do stwierdzenia, po pierwsze, iż są one usprawiedliwione realizacją jednego lub większej liczby uzasadnionych celów leżących w interesie ogólnym, które same w sobie są pozbawione antykonkurencyjnego charakteru, po drugie, iż konkretne środki, które wykorzystano do realizacji tych celów, są rzeczywiście do tego konieczne, a po trzecie, iż choćby jeżeli okaże się, iż nieodłącznym skutkiem tych środków jest ograniczenie lub zakłócenie konkurencji, przynajmniej potencjalnie, ów skutek nie wykracza poza to, co konieczne, w szczególności nie dochodzi do wyeliminowania wszelkiej konkurencji (wyrok CD Tondela i in., pkt 91).

Trybunał orzekł, iż art. 101 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, iż wyjątek od stosowania tego postanowienia do ograniczeń konkurencji służących realizacji uzasadnionego celu leżącego w interesie ogólnym, ustanowiony przez Trybunał w wyrokach w sprawie Wouters i in. oraz w sprawie Meca-Medina i Majcen/Komisja, może mieć zastosowanie do regulaminu przyjętego przez federację sportową, który jest skierowany do jej członków i reguluje korzystanie z usług przedsiębiorstw trzecich nienależących do tej federacji, pod warunkiem iż regulamin ten:

– został przyjęty przez tę federację działającą w tym zakresie jako przedsiębiorstwo lub związek przedsiębiorstw i może wpływać na handel między państwami członkowskimi;

– nie może zostać uznany za porozumienie przedsiębiorstw lub za decyzję związku przedsiębiorstw mającą na celu zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji;

– realizuje jeden lub kilka uzasadnionych celów leżących w interesie ogólnym, które same w sobie nie mają antykonkurencyjnego charakteru i są proporcjonalne do realizacji tego celu lub tych celów, co oznacza, po pierwsze, iż jest on odpowiedni do zapewnienia ich realizacji, po drugie, iż nie wykracza poza to, co jest konieczne, w tym znaczeniu, iż żaden mniej restrykcyjny środek nie pozwalałby na osiągnięcie w sposób równie skuteczny wspomnianego celu lub wspomnianych celów, a po trzecie, iż nie wywiera on skutków na konkurencję, które byłyby nieproporcjonalne do interesu ogólnego, jakim jest realizacja tego samego celu lub tych samych celów, w szczególności poprzez wyeliminowanie wszelkiej konkurencji.

Trybunał orzekł również, iż art. 101 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, iż w celu ustalenia, czy wyjątek ustanowiony w wyrokach w sprawie Wouters i in. oraz w sprawie Meca-Medina i Majcen/Komisja znajduje zastosowanie, związane z tym warunki nie muszą być koniecznie oceniane w odniesieniu do każdego z przepisów danego regulaminu, ale w odniesieniu do zbioru przepisów realizujących odrębny cel lub wywołujących odrębny skutek.

Komentarz