II Wielki Kongres Mediacji pod honorowym patronatem IWS

8–9 października 2026 r. na Uniwersytecie Jana Długosza w Częstochowie odbył się II Wielki Kongres Mediacji. Wydarzenie, objęte honorowym patronatem Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości, zgromadziło około 500 uczestników. Przedstawiciele nauki, zawodów prawniczych i instytucji publicznych oraz mediatorzy rozmawiali o możliwościach szerszego wykorzystania polubownych metod rozwiązywania sporów.

Kongres otworzył pełniący obowiązki rektora UJD prof. dr hab. Bogusław Przywora. Wśród gości znaleźli się m.in. prezes Najwyższej Izby Kontroli Mariusz Haładyj, prezes Prokuratorii Generalnej RP Marek Miller, pełnomocniczka Ministra Sprawiedliwości ds. Edukacji Konstytucyjnej Aleksandra Chudaś oraz sędzia w stanie spoczynku Anna Maria Wesołowska.

– Instytut Wymiaru Sprawiedliwości od lat promuje mediację jako skuteczną metodę rozwiązywania sporów. Koniecznością, z którą polski system sądownictwa musi się zmierzyć, jest zmniejszenie liczby spornych spraw rozstrzyganych przez sędziów w wieloletnich postępowaniach. Rozwój mediacji może pomóc w realizacji tego zamierzenia – wskazuje prof. Piotr Rylski, dyrektor Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości. I dodaje, iż objęcie kongresu patronatem wpisuje się w te działania.

Mediacja i w pracy, i w szkole

Program kongresu obejmował zastosowanie mediacji w sprawach rodzinnych, karnych, gospodarczych, administracyjnych i pracowniczych. Uczestnicy przyglądali się zadaniom sędziego przy kierowaniu spraw do mediacji, doświadczeniom mediatorów zajmujących się sporami na rynku finansowym oraz praktyce mediacji w sporach budowlanych. Omawiano również wpływ mediacji pracowniczej na postępowania sądowe i potrzebę zmian dotyczących mediacji administracyjnej. Wykładom i dyskusjom towarzyszyły warsztaty poświęcone koncyliacji sądowej, prowadzone przez sędziego Rafała Wagnera wraz z zaproszonymi gośćmi.

Osobny obszar rozmów stanowiły edukacja prawna oraz rozwiązywanie konfliktów w szkołach. Sędzia Anna Maria Wesołowska zwracała uwagę na potrzebę słuchania dzieci i odpowiedzialność dorosłych za ich wychowanie. O miejscu mediacji rówieśniczej w systemie alternatywnego rozwiązywania sporów mówiła adwokat Katarzyna Ząbkiewicz, przewodnicząca Centrum Mediacji przy Naczelnej Radzie Adwokackiej. Uczniowie VIII Liceum Ogólnokształcącego w Zabrzu zaprezentowali symulację takiej mediacji, pokazując jej przebieg na konkretnym przykładzie.

Wszechstronne przygotowanie

W rozmowach o przygotowaniu mediatorów podkreślano znaczenie wiedzy psychologicznej, umiejętności komunikacyjnych i poszanowania samodzielności stron. Spotkanie pozwoliło zestawić perspektywę badawczą z doświadczeniami osób pracujących z uczestnikami sporów. W podsumowaniu wskazywano na potrzebę dalszej współpracy uczelni, instytucji publicznych i środowisk zawodowych oraz kontynuowania działań edukacyjnych służących rozwojowi mediacji.

Badania i inicjatywy IWS

Instytut Wymiaru Sprawiedliwości wspiera rozwój mediacji poprzez badania, konferencje i współpracę z praktykami. Warto w tym miejscu wspomnieć, iż w ubiegłym roku w Instytucie we współpracy z Ministerstwem Sprawiedliwości zorganizowana została międzynarodowa konferencja z udziałem wybitnych europejskich naukowców, podczas której eksperci zastanawiali się nad obligatoryjnością mediacji oraz warunkami jej rozwoju w Polsce. Przedstawiciele IWS zaprezentowali wówczas wyniki badań Instytutu.

W ostatnich dwóch latach eksperci Instytutu zajęli się w pogłębionych raportach m.in. tematyką mediacji w sprawach cywilnych, a także możliwością pełnienia funkcji mediatorów przez sędziów.

Galeria:

Zdjęcia Kamil Dzioba