Jak założyć fundację prowadzącą szkołę lub przedszkole? Poradnik krok po kroku

Założenie szkoły, przedszkola albo innej placówki oświatowej wymaga podjęcia wielu decyzji jeszcze przed rozpoczęciem adekwatnej procedury oświatowej. Jedna z pierwszych dotyczy tego, kto będzie organem prowadzącym szkołę lub przedszkole.

Prawo oświatowe dopuszcza kilka możliwości. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe, szkołę lub placówkę może prowadzić między innymi osoba fizyczna albo osoba prawna. W praktyce osoby planujące stworzenie większego, długofalowego przedsięwzięcia edukacyjnego często wybierają fundację.

Fundacja dobrze wpisuje się w działalność oświatową. Ustawa o fundacjach wprost wymienia bowiem oświatę i wychowanie jako przykładowe cele, dla których można ustanowić fundację. Zanim jednak fundacja będzie mogła zostać organem prowadzącym szkołę lub przedszkole, trzeba ją prawidłowo utworzyć i zarejestrować.

Zanim podejmiesz decyzję, warto znać odpowiedzi na kilka podstawowych pytań:

• Jak założyć fundację?
• Kto może być fundatorem?
• Co powinien zawierać statut fundacji?
• Czy potrzebny jest minimalny kapitał?
• Jak wygląda rejestracja fundacji w KRS i kiedy można złożyć wniosek papierowo, a kiedy trzeba zrobić to elektronicznie?

W tym artykule wyjaśniamy tę procedurę krok po kroku.

Fundacja jako organ prowadzący placówkę oświatową – co to oznacza w praktyce?

Jeżeli szkołę lub przedszkole prowadzi fundacja, to właśnie fundacja jako osoba prawna jest organem prowadzącym placówkę.

Organem prowadzącym nie jest więc fundator, prezes fundacji ani zarząd. Zarząd reprezentuje fundację i kieruje jej działalnością, natomiast podmiotem praw i obowiązków związanych z prowadzeniem placówki pozostaje fundacja.

To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne. To fundacja zawiera umowy, zatrudnia pracowników, może być stroną postępowań administracyjnych i cywilnych oraz wykonuje obowiązki przypisane przez przepisy organowi prowadzącemu.

Czym jest fundacja i jakie cele może realizować?

Podstawowym aktem prawnym regulującym tworzenie i funkcjonowanie fundacji jest ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach.

Zgodnie z art. 1 ustawy o fundacjach fundację można ustanowić dla realizacji celów społecznie lub gospodarczo użytecznych. Ustawodawca wymienia wśród nich wprost między innymi oświatę i wychowanie, a także naukę, kulturę, ochronę zdrowia czy pomoc społeczną.

Działalność edukacyjna bardzo dobrze wpisuje się więc w konstrukcję prawną fundacji.

Kto może założyć fundację? Fundator, siedziba i liczba założycieli

Fundatorem może być zarówno osoba fizyczna, jak i osoba prawna.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o fundacjach fundacje mogą ustanawiać osoby fizyczne niezależnie od ich obywatelstwa i miejsca zamieszkania oraz osoby prawne mające siedzibę w Polsce lub za granicą.

Fundacja musi natomiast posiadać siedzibę na terytorium Polski. Wynika to z art. 2 ust. 2 ustawy o fundacjach.

Co ważne, do założenia fundacji wystarczy jeden fundator. Nie trzeba więc tworzyć kilkuosobowej grupy założycielskiej.

Jak założyć fundację krok po kroku?

Krok 1. Określ cel fundacji

Pierwszym krokiem powinno być dokładne określenie tego, w jakim celu fundacja powstaje.

Jeżeli ma ona docelowo prowadzić szkołę, przedszkole lub inną placówkę oświatową, warto uwzględnić tę działalność już na etapie formułowania celów statutowych.

Celami fundacji mogą być przykładowo:

• prowadzenie działalności oświatowej i wychowawczej,
• tworzenie i prowadzenie szkół, przedszkoli i innych placówek oświatowych,
• wspieranie edukacji dzieci i młodzieży,
• rozwijanie nowoczesnych metod kształcenia,
• wspieranie nauczycieli i kadry pedagogicznej,
• organizowanie zajęć edukacyjnych, szkoleń i warsztatów.

Nie warto kopiować przypadkowych postanowień ze statutu innej organizacji. Cele fundacji powinny odpowiadać rzeczywistemu modelowi działalności, który fundator zamierza realizować.

W przypadku fundacji, która ma prowadzić szkołę, ma to szczególne znaczenie. Odpowiednio przygotowany statut może później znacznie ułatwić funkcjonowanie organu prowadzącego.

Krok 2. Ustal majątek fundacji – czy potrzebny jest minimalny kapitał?

Fundator musi przeznaczyć określony majątek na realizację celów fundacji.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o fundacjach fundator wskazuje składniki majątkowe przeznaczone na realizację celu fundacji. Mogą to być pieniądze, papiery wartościowe, rzeczy ruchome oraz nieruchomości przekazane fundacji na własność.

Ustawa nie określa ogólnego minimalnego funduszu założycielskiego dla fundacji, która nie prowadzi działalności gospodarczej.

Szczególna regulacja dotyczy natomiast fundacji prowadzącej działalność gospodarczą.

Zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy o fundacjach, o ile fundacja ma prowadzić działalność gospodarczą, wartość środków majątkowych przeznaczonych na tę działalność nie może być niższa niż 1000 zł. Jednocześnie działalność gospodarcza fundacji powinna być prowadzona w rozmiarach służących realizacji jej celów.

Krok 3. Sporządź akt fundacyjny

Kolejnym etapem jest formalne ustanowienie fundacji.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o fundacjach oświadczenie woli o ustanowieniu fundacji powinno zostać złożone w formie aktu notarialnego. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której fundacja zostaje ustanowiona w testamencie.

W oświadczeniu fundator powinien określić przede wszystkim:

• cel fundacji,
• składniki majątkowe przeznaczone na realizację tego celu.

Dokument ten określa się jako akt fundacyjny.

W praktyce jeszcze przed wizytą u notariusza warto mieć przemyślaną strukturę fundacji oraz przygotowany projekt statutu.

Krok 4. Przygotuj statut fundacji

Statut jest podstawowym dokumentem, który określa sposób działania fundacji.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o fundacjach statut powinien określać między innymi:

• nazwę fundacji,
• jej siedzibę,
• majątek,
• cele fundacji,
• zasady, formy i zakres jej działalności,
• skład i organizację zarządu,
• sposób powoływania członków zarządu,
• obowiązki i uprawnienia zarządu oraz jego członków.

Statut może również regulować inne kwestie, w tym prowadzenie działalności gospodarczej, zmianę celu lub statutu, możliwość połączenia z inną fundacją czy utworzenie dodatkowych organów, np. rady fundacji.

W przypadku fundacji prowadzącej szkołę lub przedszkole warto szczególnie starannie określić sposób podejmowania decyzji i reprezentacji.

Źle skonstruowany statut może później powodować problemy przy zawieraniu umów, podejmowaniu uchwał, dokonywaniu zmian w placówce czy współpracy z organami administracji.

Krok 5. Powołaj zarząd fundacji

Fundacja musi posiadać zarząd.

Zgodnie z art. 10 ustawy o fundacjach zarząd kieruje działalnością fundacji oraz reprezentuje ją na zewnątrz.

Statut powinien określić sposób powoływania członków zarządu oraz zasady reprezentacji fundacji.

Można przykładowo przewidzieć, iż fundację reprezentuje samodzielnie prezes albo iż do złożenia oświadczenia woli potrzebne jest współdziałanie dwóch członków zarządu.

W przypadku fundacji, która ma prowadzić szkołę, zasady reprezentacji warto dostosować do rzeczywistego sposobu zarządzania placówką. Organ prowadzący będzie bowiem zawierał liczne umowy, podejmował decyzje finansowe oraz wykonywał obowiązki wynikające z przepisów prawa oświatowego.

Krok 6. Zarejestruj fundację w KRS – wniosek papierowo czy elektronicznie?

Samo podpisanie aktu fundacyjnego, przyjęcie statutu i powołanie zarządu nie oznacza jeszcze, iż powstała osoba prawna.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o fundacjach fundacja podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Natomiast na podstawie art. 7 ust. 2 tej ustawy fundacja uzyskuje osobowość prawną dopiero z chwilą wpisania jej do KRS.

To właśnie od tego momentu może działać jako osoba prawna, w tym jako podmiot, który następnie ubiega się o wpis szkoły lub przedszkola do adekwatnej ewidencji.

Sposób złożenia wniosku zależy przede wszystkim od tego, czy fundacja będzie podlegała wpisowi do rejestru przedsiębiorców KRS.

Jeżeli fundacja nie prowadzi działalności gospodarczej i podlega jedynie wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, wniosek można złożyć:

• w formie papierowej na urzędowym formularzu albo
• elektronicznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

Wynika to z art. 19 ust. 3 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. Przepis pozwala złożyć wniosek dotyczący wpisu do tego rejestru zarówno na urzędowym formularzu, jak i elektronicznie.

Fundację można również zarejestrować elektronicznie za pośrednictwem Portalu Rejestrów Sądowych (PRS), w ramach e-formularzy KRS.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy fundacja ma prowadzić działalność gospodarczą i w związku z tym podlega także wpisowi do rejestru przedsiębiorców.

W takim przypadku zastosowanie znajduje art. 19 ust. 2 ustawy o KRS, zgodnie z którym wnioski dotyczące podmiotu podlegającego wpisowi do rejestru przedsiębiorców składa się wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego.

W praktyce oznacza to więc:

• fundacja bez działalności gospodarczej – wniosek może zostać złożony papierowo albo elektronicznie;
• fundacja prowadząca działalność gospodarczą – wniosek składa się elektronicznie.

To kolejny powód, dla którego decyzję o prowadzeniu działalności gospodarczej warto podjąć jeszcze przed przygotowaniem statutu i dokumentacji rejestrowej.

Co sprawdza sąd rejestrowy przy wpisie fundacji do KRS?

Sąd nie ogranicza się wyłącznie do technicznego wpisania fundacji do rejestru.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o fundacjach sąd bada, czy czynności prawne stanowiące podstawę wpisu zostały dokonane przez uprawnioną osobę lub organ i czy są ważne. Sąd sprawdza także, czy cel i statut fundacji są zgodne z przepisami prawa.

Dlatego warto zadbać o spójność aktu fundacyjnego, statutu, uchwał dotyczących powołania organów oraz samego wniosku do KRS.

Co po zarejestrowaniu fundacji w KRS? Obowiązki nowej fundacji

Wpis do KRS kończy etap tworzenia fundacji jako osoby prawnej, ale nie kończy obowiązków związanych z jej funkcjonowaniem.

Niezwłocznie po uzyskaniu wpisu fundacja powinna pamiętać w szczególności o zgłoszeniu do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych oraz o przekazaniu danych uzupełniających do urzędu skarbowego.

Fundacja musi prowadzić działalność zgodnie z ustawą, statutem i określonymi w nim celami. Powinna również prowadzić odpowiednią księgowość i realizować obowiązki wynikające z przepisów podatkowych oraz innych regulacji mających zastosowanie do jej działalności.

Ustawa o fundacjach przewiduje także obowiązki sprawozdawcze. Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy o fundacjach fundacja składa corocznie adekwatnemu ministrowi sprawozdanie ze swojej działalności, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych dla określonych podmiotów, w szczególności fundacji posiadających status organizacji pożytku publicznego i spełniających warunki wskazane w ustawie.

Jeżeli fundacja zacznie faktycznie prowadzić szkołę lub przedszkole, powinna też na bieżąco śledzić obowiązki wynikające wprost z prawa oświatowego – np. wdrożenie KSeF w placówce oświatowej, zasady rozliczania wynagrodzenia dyrektora finansowanego z dotacji czy podstawy prawne kontroli dotacji oświatowej, której placówka może zostać poddana.

Jeżeli fundacja ma prowadzić szkołę lub przedszkole, po uzyskaniu osobowości prawnej można przejść do kolejnego etapu, czyli założenia placówki oświatowej.

Przeczytaj również

• Jak zorganizować wycieczkę w przedszkolu – przepisy i obowiązki
• Jakie są podstawy prawne kontroli dotacji oświatowych w 2026 r.? Poradnik dla dyrektora
• Ile może trwać kontrola dotacji oświatowych
• NSA stwierdził nieważność uchwały dotacyjnej
• Zaniżona dotacja oświatowa – rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego

Najczęstsze pytania dotyczące zakładania fundacji prowadzącej placówkę oświatową