1 godzina temu
Zgodnie z art. 106ni ust. 1 ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 775; dalej: VATU) naczelnik urzędu skarbowego nakłada na podatnika, w drodze decyzji, karę pieniężną, o ile podatnik, wbrew obowiązkowi, nie wystawił faktury ustrukturyzowanej w Krajowym Systemie e-Faktur (dalej: KSeF) lub wystawił ją niezgodnie z obowiązującym wzorem w czasie awarii lub niedostępności systemu lub w przypadku korzystania z trybu offline24, a także gdy opóźnia jej przesłanie do KSeF. Kara może sięgać 100% kwoty podatku wykazanego na tej fakturze wystawionej poza KSeF, a w przypadku faktury bez wykazanego podatku – karę pieniężną w wysokości do 18,7% kwoty należności ogółem wykazanej na tej fakturze wystawionej poza KSeF.
Przepis ten ma wejść w życie od 1.1.2027 r. Dla wielu podatników odroczenie kar jest równoznaczne z tym, iż KSeF, choć obowiązkowy, jednak nie obowiązuje. Jest to oczywiście błędne założenie, bo przecież nie wszystkie zaniedbania KSeF są, iż tak to ujmę, zdepenalizowane.
Projekt KSeF jest jednym z priorytetów Ministerstwa Finansów. Dlatego prowadziło ono aktywne działania edukacyjne, których celem było wsparcie podatników w przygotowaniu się do KSeF. Efektem tego jest projekt nowelizacji przepisów KSeF, które resort uznał za niedoskonałe. Albo których nowelizacja może wywołać pozytywne skutki w ramach szeroko rozumianego marketingu (polityczno-przedwyborczego).
Kary za KSeF odroczone
Art. 23 ustawy z 16.6.2023 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1598) określa, w jakim terminie wejdą w życie określone rozwiązania związane z obowiązkowym KSeF. Ministerstwo Finansów planuje wprowadzenie zmiany, która ma na celu dalsze odroczenie terminu stosowania kar pieniężnych za naruszenia związane ze stosowaniem KSeF. Zgodnie z projektowanymi przepisami regulacje w zakresie stosowania kar pieniężnych wejdą w życie 1.1.2028 r.
Ale to nie wszystko. Przy okazji, Ministerstwo Finansów chce także wyeliminować „oczywisty błąd legislacyjny”, który wkradł się do treści nieobowiązującego jeszcze art. 106ni ust. 1 pkt 2 VATU. w tej chwili przepis ten odnosi się do wystawiania faktur papierowych i elektronicznych w tzw. awarii całkowitej (art. 106ne ust. 3 VATU). Dla przypomnienia, chodzi o sytuację, w której w przypadku braku możliwości zamieszczenia komunikatów o awarii KSeF w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra adekwatnego do spraw finansów publicznych, Minister Finansów zamieszcza w środkach społecznego przekazu komunikat o wystąpieniu awarii Krajowego Systemu e-Faktur. W tym przypadku komunikat o zakończeniu awarii KSeF jest zamieszczany w środkach społecznego przekazu. Komunikaty o wystąpieniu i zakończeniu awarii KSeF zamieszczone w środkach społecznego przekazu wyznaczają okres trwania tej awarii. Awaria całkowita to sytuacja, w której nie mają zastosowania kary pieniężne w związku z nieprawidłowym stosowaniem KSeF. Faktur wystawionych w okresie trwania takiej awarii nie wprowadza się bowiem do KSeF po jej zakończeniu. Zatem korekta tej regulacji jest niezbędna. Polega na wykreśleniu z przedmiotowego przepisu wzmianki dotyczącej art. 106ne ust. 3 VATU.
Zmiany drobniejsze
Przy okazji nowelizacji w zakresie dat, Ministerstwo Finansów postanowiło dostosować także inne drobiazgi. Czasem są to kwestie bardzo techniczne. Przykładowo, zmiana w art. 106nd ust. 2 pkt 8 VATU Obecne brzmienie zwrotu „oznaczania faktur ustrukturyzowanych” zastępuje się zwrotem „przydzielania fakturom ustrukturyzowanym”. Doprecyzowano zatem określenie czynności wykonywanych w KSeF na fakturach przesłanych do tego systemu (w trybie offline24 oraz w przypadkach niedostępności lub awarii, określonych odpowiednio w art. 106nda, art. 106nf i art. 106nh VATU).
Inna zmiana dotyczy trybu offline – niedostępność systemu. Chodzi o art. 106nh ust. 4 VATU. Założeniem tego przepisu było to, iż sposób postępowania przez podatnika i nabywcę w przypadku wystawienia faktury podczas problemów z dostępnością do KSeF związanej z serwisem systemu, tzw. trybu offline-niedostępność, będzie analogiczny, jak w przypadku faktur w trybie offline24 wystawianych zgodnie z art. 106nda ust. 1 VATU. W szczególności w zakresie uprzedniego pobrania certyfikatu KSeF, generowania go przy wystawianiu faktur, sposobu wystawienia i przesłania faktury do nabywcy. Nowelizacja poprawia odesłanie w związku z błędem legislacyjnym.
Wprowadzone doprecyzowanie polega na rozszerzeniu przepisu o odesłanie do odpowiedniego stosowania art. 106nda ust. 3 VATU, co oznacza, iż faktury wystawione w okresie niedostępności są otrzymywane przez podatników w KSeF. To zmiana, która w swojej istocie dotyczy także jednej z bardziej kontrowersyjnych kwestii pierwszych miesięcy obowiązywania obowiązkowego KSeF. Organy podatkowe twierdzą bowiem, iż w relacji B2B faktury offline nie powinny być przekazywane podatnikowi w sposób inny niż w KSeF. Wydaje się, iż fiskus chce wzmocnić ten pogląd. Co jest z mojego punktu widzenia całkowicie niezrozumiałe. Jaki bowiem ma sens wystawianie faktur offline, skoro nie można ich przekazać nabywcy będącemu podatnikiem? To ogranicza tę instytucję tylko dla relacji B2C (gdzie przecież nie trzeba w ogóle fakturować) albo do transakcji zagranicznych (a nie taka przecież jest trybu offline intencja).
Komentarz
Zdaniem Ministerstwa Finansów, celem projektowanych rozwiązań dotyczących KSeF jest „zapewnienie podatnikom dodatkowego czasu w dostosowanie się do nowych obowiązków oraz ograniczenie ryzyka nakładania kar w okresie, w którym mogą występować trudności techniczne lub organizacyjne”. Odroczenie terminu wprowadzenia kar pieniężnych za błędy w KSeF zapewni, w oczach Ministerstwa Finansów, czas na dostosowanie się przez podatników, którzy zostali objęci okresami przejściowymi, m.in. przez tych podatników, którzy do końca 2026 r. mogą wystawiać faktury elektroniczne lub faktury w postaci papierowej, o ile łączna wartość sprzedaży udokumentowana tymi fakturami w miesiącu jest mniejsza lub równa 10 000 zł. To więc swego rodzaju ukłon w stronę tych „najmniejszych” podatników. Ale nie tylko, odroczenie ważne będzie także dla podatników, którzy już stosują KSeF, ale występują u nich trudności różnego typu związane z prawidłowym wdrożeniem tego rozwiązania.
Proponowane odroczenie zminimalizuje więc, zdaniem Ministerstwa Finansów, ryzyko niewłaściwego dokumentowania w KSeF i ponoszenia ewentualnych kar przez tych podatników. Być może. Moje zdanie jest jednak inne. Obserwacje doradcze utwierdzają mnie w przekonaniu, iż brak sankcji za naruszenia KSeF wywołuje także skutek w postaci pogłębiania chaosu dokumentacyjnego. Podatnicy czują większy luz w wystawianiu faktur w dowolny sposób. Czasem zupełnie poza KSeF, czasem dwutorowo. Często także w formatach budzących wątpliwości praktyczne. Problemów praktycznych z rozliczaniem faktur wystawionych z naruszeniem obowiązków KSeF zatem nie ubędzie. A potrafią być one naprawdę złożone, naprawdę nie chodzi już tylko o truizm w stylu prawa do odliczenia VAT z faktury wystawionej poza KSeF, bo w tym temacie Dyrektor KIS wydał już milion interpretacji indywidualnych.
Jak zwykle, w tego typu nowelizacjach oczekiwania są większe. Znacznie więcej przepisów KSeF mogłoby być zmienionych albo wręcz uchylonych (ja np. jestem zdecydowanym nie-sympatykiem trybu offline24).To, co w tej nowelizacji wydaje się dobre, może jeszcze odbić się czkawką.
