Kto uzyska dostęp do danych beneficjentów rzeczywistych? Zmiany w przepisach

6 godzin temu

6.11.2026 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (druk sejmowy nr 3163). Ustawę przekazano Senatowi 9.11.2026 r. Podczas prac sejmowych zmieniono zasady weryfikacji statusu instytucji obowiązanej i doprecyzowano procedurę ochrony danych beneficjentów rzeczywistych. Zasadniczy termin wejścia ustawy w życie wyznaczono na 1.1.2027 r.

Kluczowe zmiany:

  • GIIF wezwie do przedstawienia informacji lub dokumentów, gdy nie będzie mógł ustalić statusu instytucji występującej o dostęp do SIGIIF.
  • Wniosek o ochronę danych beneficjenta rzeczywistego będzie wymagał wskazania zakresu wyłączenia i udokumentowania jego przesłanek.
  • Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) uzyska dostęp do danych z CRBR na potrzeby zadań związanych z AML (Anti-Money Laundering) oraz stosowaniem wskazanych środków ograniczających.
  • Kontrola GIIF obejmie wykonywanie obowiązków dotyczących szczególnych środków ograniczających, a w komunikacji z inspektorem pojawią się terminy na korekty.

Uwagi ogólne

Nowelizacja zmienia ustawę z 1.3.2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 644; dalej: TerroryzmU). Według uzasadnienia projektu powiązanie Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR) z systemem teleinformatycznym Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (SIGIIF) ma ograniczyć formalności przy korzystaniu z rejestru przez instytucje obowiązane.

Ustalenie statusu przed nadaniem dostępu do SIGIIF

W druku nr 3163 wezwanie przed potwierdzeniem dostępu dotyczyło braków i błędów we wniosku. Art. 71c ust. 3 TerroryzmU w uchwalonym brzmieniu obejmuje również przypadek, w którym GIIF nie może ustalić, czy wnioskodawca jest instytucją obowiązaną. Inspektor wyznaczy co najmniej trzy dni na przedstawienie informacji lub dokumentów potwierdzających ten status. Do biegu terminu nie wliczy się sobót i dni ustawowo wolnych od pracy. Bezskuteczny upływ terminu spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Ustalenie, iż wnioskodawca nie należy do kręgu uprawnionych, będzie podstawą odmowy w drodze decyzji. Na podstawie art. 147 pkt 12a TerroryzmU kara administracyjna będzie mogła zostać nałożona za brak aktualnych i prawidłowych danych we wniosku lub brak wymaganego dokumentu potwierdzającego wyznaczenie osoby składającej wniosek.

Podczas prac w Sejmie do art. 71c ust. 5 TerroryzmU dodano obowiązek niezwłocznego zawiadomienia organu adekwatnego w sprawach CRBR, gdy GIIF uzyska informację o utracie statusu instytucji obowiązanej. Po odebraniu dostępu do SIGIIF podmiot nie otrzyma danych z CRBR w trybie przewidzianym dla instytucji obowiązanych. Od otrzymania zawiadomienia od GIIF organ rejestrowy będzie liczył pięcioletni okres przechowywania danych wymienionych w art. 68c ust. 2 TerroryzmU, zgodnie z art. 68h ust. 2 TerroryzmU.

Wniosek beneficjenta o wyłączenie dostępu do danych

W art. 61c TerroryzmU wpisano bezpośrednio wymagania wniosku, do którego pierwotny projekt nakazywał odpowiednio stosować przepisy o zgłoszeniu do CRBR. We wniosku trzeba będzie wskazać, których danych ma dotyczyć wyłączenie, oraz opisać okoliczności uzasadniające ochronę i dołączyć dokumenty na ich potwierdzenie. Wniosek przekazany przez system rejestru będzie opatrzony podpisem elektronicznym i będzie zawierał oświadczenie o prawdziwości informacji składane pod rygorem odpowiedzialności karnej. o ile wniosek złoży wyznaczona osoba, trzeba będzie podać dane umożliwiające jej uwierzytelnienie i dołączyć dokument potwierdzający wyznaczenie, podpisany elektronicznie przez beneficjenta.

W razie ustania przesłanek ochrony beneficjent rzeczywisty będzie obowiązany niezwłocznie powiadomić o tym organ adekwatny w sprawach CRBR. Na skutek tego powiadomienia organ uchyli decyzję o wyłączeniu dostępu do danych. Sejm objął decyzję uchylającą regułą natychmiastowego wykonania. Procedurę będzie można stosować od 1.10.2027 r.

Dostęp KNF i kontrola szczególnych środków ograniczających

W przedłożeniu rządowym szczególna podstawa dostępu KNF do danych CRBR obejmowała nakładanie kar na podstawie art. 151 ust. 1 pkt 3 TerroryzmU. Dodany art. 68a ust. 1 pkt 1 lit. u obejmie zadania w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz sprawy stosowania środków ograniczających wynikających z trzech rozporządzeń UE dotyczących Białorusi i Rosji. Dostęp w tym zakresie będzie możliwy od 1.10.2027 r.

Podmioty, które na 30.9.2027 r. będą miały zgodę na dostęp do informacji z CRBR dzięki urządzeń teletransmisji danych, zachowają ten kanał do czasu uzyskania dostępu do systemu rejestru na nowych zasadach. Okres przejściowy zakończy się dla nich najpóźniej 1.2.2028 r.

Od 1.1.2027 r. art. 130 ust. 1 TerroryzmU wprost obejmie kontrolą GIIF wykonywanie obowiązków z rozdziału 10, w tym związanych ze stosowaniem środków wobec osób i podmiotów z list ogłaszanych przez GIIF na podstawie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ dotyczących przeciwdziałania rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia i finansowaniu tego procederu. Od tej samej daty instytucje obowiązane będą dokumentowały działania podjęte w celu zastosowania środków bezpieczeństwa finansowego i brak możliwości ich zastosowania. W takiej sytuacji zakaz wykonania transakcji w ramach istniejących stosunków gospodarczych obejmie także transakcje dokonywane poza rachunkiem bankowym.

Korekta informacji lub zawiadomienia

Od 1.4.2027 r. instytucja, która sama wykryje błąd w informacji przekazanej na podstawie art. 72 lub 76 TerroryzmU albo w zawiadomieniu z art. 74 TerroryzmU, będzie musiała dokonać korekty niezwłocznie. Przy żądaniu GIIF na korektę informacji z art. 72 TerroryzmU będzie siedem dni od doręczenia żądania. Zawiadomienie trzeba będzie skorygować niezwłocznie, najpóźniej w ciągu dwóch dni od doręczenia żądania. W sprawach z art. 76 TerroryzmU termin wyznaczy GIIF. Na podstawie art. 79a TerroryzmU przy obliczaniu terminów na wykonanie tych żądań pomija się soboty i dni ustawowo wolne od pracy oraz okres od chwili awarii lub zakłócenia wskazanej w BIP do ogłoszenia, iż przywrócono działanie systemu.

Art. 10 nowelizacji wprowadza odrębną regułę dla instytucji wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 21–23 TerroryzmU. Od 1.4.2027 r. do 9.7.2027 r. będą one wymieniać z GIIF wskazane informacje i zawiadomienia, w tym ich korekty, dzięki środków komunikacji elektronicznej na podstawie przepisu przejściowego.

Idź do oryginalnego materiału