8 godzin temu
Proponowane zmiany
- Wprowadzenie zakazu wykorzystana dowodów uzyskanych dzięki czynu zabronionego (art. 168a KPK).
- Modyfikacja zasad wykorzystywania dowodów uzyskanych podczas kontroli operacyjnej wykraczających poza jej zakres (art. 168b KPK).
- Modyfikacja zasad wykorzystania dowodu uzyskanego podczas kontroli i utrwalania treści rozmów telefonicznych wykraczających poza zakres zarządzenia kontroli (art. 237a KPK).
Uzasadnienie i cel projektu
Projekt stanowi realizację petycji Naczelnej Rady Adwokackiej z lutego 2024 roku, w której argumentowano, iż obecne przepisy wyposażają aparat państwowy w narzędzia sprzyjające działaniom niepraworządnym i są nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawnym jako wprost wymierzone w obywateli. Potrzeba wprowadzenia zmian wynika z konieczności ochrony praw i wolności obywatelskich, gwarantowanych w Konstytucji RP. W szczególności przepisy te naruszają prawo do rzetelnego procesu oraz prawo do prywatności. Pozwalają bowiem na wykorzystanie dowodów uzyskanych w wyniku przestępstwa, a także podczas kontroli operacyjnej na zasadzie „przy okazji”, choćby jeżeli dotyczyły one innych przestępstw lub osób niż wskazane w pierwotnym zarządzeniu.
Projektowana zmiana polega na wprowadzeniu zasady, w świetle której w postępowaniu karnym mogą być wykorzystywane tylko legalnie pozyskane dowody. Nowelizacja zakłada nadanie nowego brzmienia art. 168a KPK, zgodnie z którym niedopuszczalne będzie przeprowadzenie i wykorzystanie dowodu uzyskanego dzięki czynu zabronionego (np. nielegalnego podsłuchu lub wymuszenia zeznań), o którym mowa w art. 1 § 1 Kodeksu karnego.
Dowody zdobyte w toku kontroli operacyjnej
Zmiana dotyczy także możliwości wprowadzenia do procesu karnego dowodów zdobytych w toku kontroli operacyjnej, ale wykraczających poza jej pierwotny zakres, tj. dowodu na popełnienie innego przestępstwa niż objętego zarządzeniem kontroli lub popełnionego przez inną osobę. Zrezygnowano z pierwotnie planowanego uchylenia art. 168b KPK. W procedowanej wersji to przez cały czas prokurator, w drodze postanowienia, decyduje o wykorzystaniu w postępowaniu karnym dowodów innych przestępstw pozyskanych w wyniku prowadzonej kontroli operacyjnej.
Nowelizacja ma na celu ujednolicenie standardów wykorzystywania dowodów uzyskanych „przy okazji” kontroli i utrwalania rozmów telefonicznych oraz zwiększenie kontroli nad materiałami, które wykraczają poza pierwotny zakres zarządzenia sądowego (art. 237a KPK). Pierwotnie o zakresie wykorzystania takich dowodów miał decydować sąd na wniosek prokuratora (o zgodę). Ostatecznie decyzyjność pozostawiono w rękach prokuratorów.
Etap legislacyjny
Sejm przyjął poprawki Senatu, a ustawa została skierowana do podpisu przez Prezydenta RP.
