Luksus z fikcyjną metryką? TSUE wskazuje granice ochrony znaku

Stan faktyczny

Majątek spółki Maison Fauré Le Page, która od 1716 r. prowadziła działalność w Paryżu i została rozwiązana w 1992 r., został przeniesiony na spółkę S.

Francuska spółka Fauré Le Page Paris, wpisana do rejestru handlowego od 2009 r., nabyła od S. znak towarowy Fauré Le Page i zgłosiła dwa francuskie znaki towarowe zawierające określenie Fauré Le Page Paris 1717 dla oznaczenia w szczególności towarów: skóra i imitacja skóry, kufry i walizki, torby podróżne oraz torebki. Spółka G., prowadząca działalność w tej samej branży, zaskarżyła posługiwanie się tymi znakami towarowymi ze względu na ich mający wprowadzać w błąd charakter. Zawarte w spornych znakach towarowych określenia „Paryż 1717” odnoszą się bowiem do miejsca i daty utworzenia Maison Fauré Le Page i mogą wywołać u odbiorców przekonanie o istnieniu ciągłości działalności od roku 1717 oraz o przeniesieniu know-how pierwotnego przedsiębiorstwa na Fauré Le Page Paris, co w odczuciu zainteresowanego kręgu odbiorców stanowi gwarancję jakości towarów oznaczonych tymi znakami towarowymi.

Rozpatrujący ten spór francuski sąd powziął wątpliwości, czy art. 3 ust. 1 lit. g) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/95/WE z 22.10.2008 r. mającej na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.Urz. UE L z 2008 r., Nr 299, s. 25) należy interpretować w ten sposób, iż wskazanie nierzeczywistej daty w znaku towarowym, przekazujące nieprawdziwe informacje co do długoletniości działalności, rzetelności i know-how wytwórcy towarów, jest wystarczające do stwierdzenia rzeczywistego wprowadzenia w błąd lub dostatecznie wysokiego prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd konsumenta?

Stanowisko TS

Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2008/95/WE nie są rejestrowane znaki towarowe, które ze względu na swój charakter mogą wprowadzać odbiorców w błąd, na przykład co do charakteru, jakości lub pochodzenia geograficznego towarów lub usług. Trybunał przypomniał, iż aby zgodnie z tym przepisem można było stwierdzić, iż znak towarowy został zarejestrowany z naruszeniem podstawy odmowy rejestracji dotyczącej prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd, należy wykazać, iż samo oznaczenie zgłoszone do celów rejestracji w charakterze znaku towarowego stwarza takie prawdopodobieństwo, ponieważ późniejsze zarządzanie danym oznaczeniem pozostaje bez znaczenia (wyrok TS z 8.6.2017 r., W.F. Gözze Frottierweberei i Gözze, C-689/15, Legalis, pkt 55, 56). Ponadto unieważnienie prawa z rejestracji na podstawie tego przepisu zakłada stwierdzenie, na podstawie okoliczności danej sprawy, zaistnienia rzeczywistego wprowadzenia odbiorców w błąd lub zaistnienia dostatecznie wysokiego prawdopodobieństwa wprowadzenia ich w błąd (wyrok TS z 30.3.2006 r., Emanuel, C-259/04, Legalis, pkt 47).

Rzecznik generalny stwierdził (pkt 33–41 opinii), iż jak wynika zarówno z treści art. 3 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2008/95/WE, który zawiera przykładowe wyliczenie adekwatności towarów lub usług, jak i z celu tego przepisu, jakim jest wykrywanie sytuacji wprowadzania odbiorców w błąd nierozerwalnie związanych z oznaczeniem zarejestrowanym jako znak towarowy lub zgłoszonym w tym celu, stwierdzenie, iż znak towarowy „może wprowadzać odbiorców w błąd” w rozumieniu tego przepisu, powinno opierać się na wprowadzeniu w błąd w stosunku do adekwatności towarów lub usług oznaczonych tym znakiem towarowym. W rezultacie podstawa odmowy rejestracji lub unieważnienia prawa z rejestracji określona w art. 3 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2008/95/WE nie może być stosowana w szczególności w przypadkach, w których dany znak towarowy może wprowadzać odbiorców w błąd w odniesieniu do jednej z adekwatności jego właściciela, a nie w odniesieniu do adekwatności oznaczonych tym znakiem towarów lub usług.

W niniejszej sprawie o ile francuski sąd uznał, iż oznaczenie łączące rok z miastem może przywoływać w odczuciu adekwatnego kręgu odbiorców datę i miejsce utworzenia właściciela znaku towarowego, o tyle te dwa elementy nie stanowią jako takie adekwatności towarów sprzedawanych przez Fauré Le Page. Niemniej sąd ten również uznał, iż towary te należą do sektora luksusowych wyrobów skórzanych oraz iż sporne znaki towarowe są postrzegane przez adekwatny krąg odbiorców jako niesłusznie przypisujące ich właścicielowi kilkuwiekowy okres działalności w tym sektorze, a także iż przekazywane w ten sposób błędne informacje mogą wpływać na decyzje konsumentów dotyczące zakupu towarów oznaczonych jednym z tych znaków towarowych, ponieważ konsumenci luksusowych wyrobów skórzanych przywiązują szczególną wagę do historii i długoletniej działalności przedsiębiorstwa, które te towary sprzedaje, wywodząc z tego, iż te towary cieszą się szczególną jakością i prestiżem.

Rzecznik generalny uznał (pkt 43 opinii), iż włączenie do znaku towarowego liczby, która jest postrzegana przez adekwatny krąg odbiorców jako rok założenia przedsiębiorstwa, może w danym przypadku przywołać szczególne know-how, stanowiące gwarancję jakości towaru oznaczonego tym znakiem towarowym i przyczyniające się do nadania mu prestiżowego wizerunku. Ponieważ jakość towaru jest jedną z adekwatności, o których mowa tytułem przykładu w art. 3 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2008/95/WE, a jakość ta może w dziedzinie artykułów luksusowych wynikać również z prezentacji i prestiżowego wizerunku nadawanego danemu towarowi (wyrok TS z 23.4.2009 r., Copad, C-59/08, Legalis, pkt 24), TS stwierdził zaistnienie rzeczywistego wprowadzenia odbiorców w błąd lub zaistnienie dostatecznie wysokiego prawdopodobieństwa wprowadzenia ich w błąd, w rozumieniu tego przepisu, w sytuacji gdy know-how o takim zakresie czasowym, a co z tym idzie, gwarancja jakości i prestiżowy wizerunek, które są z nim związane lub które z niego wynikają, nie istnieją.

Do sądu krajowego należy dokonanie – w świetle wszystkich okoliczności sprawy – oceny, czy liczba wskazana w znakach towarowych, o unieważnienie prawa do których wniesiono, jest postrzegana przez adekwatny krąg odbiorców jako rok założenia przedsiębiorstwa i przywołuje szczególne know-how, takie jak długoletnie know-how, nadające towarowi, dla którego znak towarowy jest zarejestrowany, gwarancję jakości i prestiżowy wizerunek. W tym kontekście sąd krajowy musi zbadać każdy ze znaków towarowych jako całość, biorąc pod uwagę w szczególności obecność w nich, oprócz liczby 1717, wyrazu „Paryż”, a także przekaz, jaki niosą one ze sobą w odczuciu adekwatnego kręgu odbiorców.

Reasumując, TS orzekł, iż art. 3 ust. 1 lit. g) dyrektywy 2008/95/WE należy interpretować w ten sposób, iż w sytuacji gdy znak towarowy zawiera liczbę, która może być postrzegana przez adekwatny krąg odbiorców jako wskazanie roku założenia przedsiębiorstwa, i przywołuje, z uwagi na fakt, iż rok ten jest historyczny, długoletnie know-how stanowiące gwarancję jakości towarów, dla których znak jest zarejestrowany, i nadające im prestiżowy wizerunek, mimo iż know-how o takim zasięgu czasowym nie istnieje, można z tego wywnioskować, iż ten znak towarowy może wprowadzać odbiorców w błąd w rozumieniu tego przepisu.