Małoletni obywatele Ukrainy. Uwagi RPD do projektu ustawy

Rzeczniczka Praw Dziecka przedstawiła opinię do poselskiego projektu zmiany ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Monika Horna-Cieślak w piśmie z 28 września 2026 r. do przewodniczącego sejmowej Komisji administracji i spraw wewnętrznych pozytywnie oceniła kierunek proponowanych zmian oraz wyraziła poparcie dla przedstawionych rozwiązań.

Wyzwania systemowe i realne potrzeby

W ocenie RPD, projektowane rozwiązania stanowią odpowiedź na aktualne wyzwania systemowe i realne potrzeby małoletnich obywateli Ukrainy korzystających z ochrony czasowej. Przedłożony projekt reguluje kwestie poruszane w licznych zgłoszeniach indywidualnych wpływających do Biura Rzeczniczki Praw Dziecka.

Zdaniem Rzeczniczki, wdrożenie proponowanej regulacji przyczyni się do zwiększenia efektywności i adekwatności mechanizmów wsparcia realizowanych przez administrację publiczną.

Grupy wymagające szczególnego wsparcia

Na szczególne uznanie zasługuje rozszerzenie katalogu osób kwalifikowanych do grup wymagających szczególnego wsparcia. Proponowane rozwiązania uwzględniają sytuację osób znajdujących się w szczególnie trudnym położeniu życiowym i ekonomicznym oraz odpowiadają na zidentyfikowane potrzeby społeczne.

Zakwaterowanie zbiorowe i nauka

Pozytywnie należy ocenić objęcie dodatkowymi instrumentami wsparcia małoletnich pozostających pod opieką osób korzystających z zakwaterowania zbiorowego, małoletnich oraz osób młodych kontynuujących naukę w szkołach lub uczelniach czy samotnych matek wychowujących dzieci.

Zdaniem Rzeczniczki, rozwiązania te wzmacniają ochronę osób najbardziej narażonych na ubóstwo, wykluczenie społeczne oraz destabilizację warunków życiowych. Szczególnie istotne jest dostrzeżenie potrzeb młodych osób kontynuujących edukację. Zachowanie możliwości korzystania ze wsparcia przez uczniów i studentów stwarza warunki do ukończenia procesu kształcenia, podniesienia kwalifikacji oraz zwiększenia szans na samodzielne funkcjonowanie na rynku pracy. Jednocześnie proponowane regulacje wzmacniają ochronę rodzin niepełnych.

Dostęp do świadczeń zdrowotnych

RPD pozytywnie oceniła również rozwiązania dotyczące dostępu do świadczeń zdrowotnych także w sytuacji, gdy beneficjenci nie przebywają w Ośrodkach Zbiorowego Zakwaterowania. Przyjęcie bardziej elastycznego modelu wsparcia, uwzględniającego rzeczywistą sytuację beneficjentów, należy uznać za kierunek adekwatny zarówno z perspektywy efektywności systemu pomocy, jak i zasad sprawiedliwości społecznej.