Mniej obowiązków administracyjnych w VAT

Cel i ratio legis projektu

Jak wskazano w uzasadnieniu, projekt stanowi element działań deregulacyjnych ukierunkowanych na ograniczenie części obowiązków administracyjnych przedsiębiorców oraz uproszczenie funkcjonowania systemu VAT. Analiza obowiązujących przepisów wykazała, iż część obowiązków informacyjnych prowadzi do dublowania danych już znajdujących się w systemach administracji skarbowej, nie przynosząc jednocześnie wymiernych korzyści fiskalnych.

Jednocześnie projektodawca podkreśla, iż nowelizacja nie ma wyłącznie charakteru deregulacyjnego. Oprócz rozwiązań upraszczających rozliczenia przewidziano również zmiany mające zwiększyć bezpieczeństwo obrotu gospodarczego, poprawić skuteczność poboru podatku oraz dostosować przepisy krajowe do prawa UE i orzecznictwa TSUE.

Likwidacja obowiązku składania informacji o spisie z natury

Jedną z podstawowych zmian przewidzianych w projekcie jest zniesienie obowiązku składania odrębnej informacji o sporządzonym spisie z natury w przypadku rozwiązania spółki, zaprzestania wykonywania czynności opodatkowanych lub wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego.

Projektodawca wskazuje, iż dane dotyczące podatku należnego wynikającego ze spisu z natury są już w tej chwili przekazywane organom podatkowym w ramach Jednolitego Pliku Kontrolnego. Utrzymywanie dodatkowego obowiązku informacyjnego powoduje więc powielanie tych samych danych i generuje zbędne formalności po stronie podatników.

Po wejściu w życie nowych przepisów podatnik będzie wykazywał kwotę podatku należnego wynikającą ze spisu wyłącznie w deklaracji podatkowej za adekwatny okres rozliczeniowy.

Koniec obowiązku raportowania części transakcji zwolnionych z VAT

Projekt przewiduje również rezygnację z obowiązku wykazywania podstawy opodatkowania przy nabyciu od podmiotów zagranicznych towarów i usług objętych zwolnieniem od VAT.

Obecnie podatnicy są zobowiązani do wykazywania takich transakcji w deklaracjach oraz plikach JPK VAT, mimo iż nie powodują one powstania podatku należnego. Zdaniem projektodawcy obowiązek ten nie spełnia już istotnej funkcji kontrolnej i stanowi jedynie dodatkowe obciążenie administracyjne.

Zmiana ma ograniczyć zakres danych przekazywanych administracji skarbowej oraz uprościć rozliczenia przedsiębiorców dokonujących transakcji transgranicznych.

Nowa procedura składu VAT

Najbardziej rozbudowaną i jednocześnie jedną z najistotniejszych zmian przewidzianych w projekcie jest wprowadzenie do ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 775; dalej: VATU) nowej instytucji prawnej – składu VAT.

W uzasadnieniu wskazano, iż rozwiązanie to ma zwiększyć atrakcyjność Polski jako miejsca prowadzenia działalności logistycznej i handlowej oraz poprawić warunki funkcjonowania przedsiębiorców uczestniczących w międzynarodowym obrocie towarowym. Projektodawca zwraca uwagę, iż podobne mechanizmy funkcjonują już w części państw członkowskich UE.

Projekt przewiduje utworzenie nowego rozdziału VATU regulującego zasady prowadzenia składów VAT, warunki uzyskania zezwoleń, obowiązki prowadzących skład oraz szczególne zasady opodatkowania towarów objętych procedurą.

Warunki prowadzenia składu VAT

Prowadzenie składu VAT będzie wymagało uzyskania zezwolenia wydawanego przez adekwatnego naczelnika urzędu skarbowego.

Zezwolenie będą mogły uzyskać podmioty spełniające określone warunki ustawowe, w szczególności:

Towary objęte procedurą

Procedura składu VAT nie będzie miała charakteru powszechnego. Obejmie wyłącznie określone kategorie towarów wskazane w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie VATU.

Towary będą mogły pozostawać w składzie VAT maksymalnie przez 24 miesiące. W czasie ich składowania dopuszczalne będzie wykonywanie wyłącznie takich czynności, które nie powodują zmiany klasyfikacji towaru. Projekt przewiduje również zakaz prowadzenia sprzedaży detalicznej bezpośrednio ze składu VAT.

Obowiązki ewidencyjne

Podmiot prowadzący skład VAT będzie zobowiązany do prowadzenia szczegółowej ewidencji elektronicznej obejmującej m.in. dane właścicieli towarów, informacje o ich wartości, ilości, lokalizacji oraz zmianach własności.

Ewidencja będzie stanowiła podstawowe narzędzie kontroli schematy stosowania procedury i będzie podlegała udostępnieniu organom podatkowym.

Szczególne zasady rozliczania podatku

Projekt przewiduje również odrębne zasady powstawania obowiązku podatkowego oraz ustalania podstawy opodatkowania dla towarów objętych procedurą składu VAT.

Po zakończeniu procedury podatnik będzie zobowiązany do rozliczenia podatku na zasadach określonych w nowym rozdziale VATU. W określonych sytuacjach prowadzący skład VAT będzie mógł ponosić solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe związane z wyprowadzeniem towarów ze składu.

Zniesienie obowiązku zapłaty VAT w ciągu 14 dni przy nabyciu środka transportu z UE

Projekt zakłada likwidację obowiązku zapłaty VAT w terminie 14 dni od dokonania wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu.

Rozwiązanie to ma uprościć rozliczenia przedsiębiorców oraz dostosować zasady rozliczania takich transakcji do ogólnych reguł obowiązujących w podatku od towarów i usług.

Jednocześnie podatnicy będą zobowiązani do składania elektronicznej informacji zawierającej dane identyfikujące środek transportu oraz dokumentującej jego nabycie.

Ograniczenie naliczania odsetek od VAT przy imporcie

Kolejna zmiana dotyczy zasad naliczania odsetek od podatku VAT przy imporcie towarów.

Projekt przewiduje ograniczenie przypadków, w których podatnik będzie zobowiązany do zapłaty odsetek od zaległości podatkowej, o ile opóźnienie w ustaleniu należności nie wynika z jego działań lub zaniechań.

Zmiana ma szczególne znaczenie w sytuacjach, gdy obowiązek dopłaty podatku powstaje wskutek późniejszych decyzji organów lub zmian przepisów prawa unijnego dotyczących należności celnych.

Wykonanie wyroku TSUE dotyczącego małżonków prowadzących gospodarstwo rolne

Projekt realizuje również wyrok TSUE z 24.3.2022 r., C-697/20, Legalis, dotyczący zasad opodatkowania działalności rolniczej prowadzonej przez małżonków.

W konsekwencji planowane jest uchylenie przepisów, które ograniczają możliwość uznania każdego z małżonków za odrębnego podatnika VAT wyłącznie z uwagi na prowadzenie działalności w ramach wspólnego gospodarstwa rolnego.

Zmiana ma dostosować polskie regulacje do standardów wynikających z prawa UE oraz orzecznictwa TSUE.

Etap legislacyjny

Pierwsze czytanie projektu odbyło się 18.6.2026 r., podczas 60. posiedzenia Sejmu. Po przeprowadzeniu debaty projekt został skierowany do dalszych prac w Komisji Finansów Publicznych.