Można wrócić na mały ZUS plus

Nie sprawdzamy, co było wcześniej, od stycznia 2026 r. firmy mają prawo do małego ZUS plus, niezależnie od tego, czy i kiedy z niego korzystały – tak odpowiadają konsultanci ZUS na pytania przedsiębiorców o nowe, obowiązujące od 1 stycznia przepisy.

– To pozytywne dla biznesu stanowisko, aczkolwiek zaskakujące, bo ZUS długo twierdził inaczej. Zdanie zmienił dopiero pod koniec zeszłego roku – mówi Izabela Leśniewska, doradca podatkowy w kancelarii Alo-2.

– Dzięki temu podejściu niższe składki mogą od stycznia płacić wszyscy przedsiębiorcy, którzy spełniają warunki ulgi – potwierdza Piotr Juszczyk, doradca podatkowy w inFakt.

Zmiana przepisów

Eksperci wskazują, iż z preferencji można korzystać przez 36 miesięcy w ciągu 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej. – Od 1 stycznia 2026 r. inaczej są sformułowane przepisy dotyczące liczenia okresu karencji. Wcześniej ZUS interpretował niekorzystnie dla przedsiębiorców i musieli czekać na powrót do ulgi 36 miesięcy albo choćby więcej. Teraz przepisy już wyraźnie mówią, iż po wykorzystaniu 36 miesięcy preferencji okres karencji wynosi dokładnie 24 miesiące – tłumaczy Izabela Leśniewska.

Jak już były znane nowe przepisy (nowelizacja jest z 21 maja 2025 r., została opublikowana w Dzienniku Ustaw 12 czerwca) pojawiło się pytanie – co z tymi, którym ulga skończyła się np. w trakcie 2024 r. bądź 2025 r.?

Kiedy można skorzystać z ulgi?

– ZUS początkowo twierdził, iż muszą czekać, aż upłynie okres karencji. Potem jednak zmienił zdanie – mówi Piotr Juszczyk.

– Przełom nastąpił 22 grudnia. Wtedy ZUS opublikował na swojej stronie komunikat, w którym zaprezentował nowe stanowisko – wskazuje Izabela Leśniewska.

„Od stycznia 2026 r. możesz skorzystać z 36 miesięcy ulgi mały ZUS plus na nowych zasadach (tych, które obowiązują od 2026 r.) niezależnie od tego, czy wykorzystałeś ją przed 2026 r., czy w tej chwili z niej korzystasz, czy też nigdy z niej nie korzystałeś” – pisze ZUS w komunikacie.

– Załóżmy, iż przedsiębiorca zakończył stosowanie preferencji we wrześniu 2024 r. Zgodnie z najnowszym stanowiskiem ZUS może korzystać z niej od początku 2026 r. – mówi Piotr Juszczyk.

Warto mieć interpretację

Eksperci podkreślają jednak, iż euforia z pozytywnej ewolucji poglądów urzędników mąci to, iż pod komunikatem ZUS nikt się nie podpisał. A przepisy wcale nie są takie oczywiste.

– Konsultanci na infolinii ZUS potwierdzają zasady rozliczenia określone w komunikacie, ale co będzie wtedy, gdy urzędnicy po raz kolejny zmienią zdanie? Czy przedsiębiorcom wystarczy powołanie się na zasadę zaufania do organów państwa? Obawiam się, iż nie – mówi Izabela Leśniewska. – Radziłbym każdemu wystąpić o własną indywidualną interpretację, która daje gwarancje w razie kolejnej wolty poglądów urzędników – dodaje Piotr Juszczyk.

Zmiana stanowiska ZUS spowodowała też problemy praktyczne. – Niektórym przedsiębiorcom ulga kończyła się w grudniu 2025 r. Wielu z nich nie wiedziało o nowym stanowisku urzędników i wyrejestrowali się z małego ZUS plus, przechodząc na zwykły – mówi Piotr Juszczyk.

Takie sytuacje opisywane są na jednym z księgowych forów. Jego użytkownicy dzielą się swoimi doświadczeniami, np. iż system PUE ZUS na początku stycznia informował, iż nie mają prawa do ulgi i udało się do niej wrócić dopiero po przerejestrowaniu przez pracownika urzędu.

– jeżeli ktoś wyrejestrował się z małego ZUS plus w grudniu, powinien mieć prawo powrotu w styczniu. Mam wątpliwości, jeżeli wyrejestrowanie nastąpiło w styczniu. Na razie praktyka w urzędach jest różna – mówi Izabela Leśniewska.

Termin powrotu

ZUS zwraca uwagę na jeszcze jedną rzecz. – jeżeli przedsiębiorca chce wrócić na mały ZUS plus, musi się przerejestrować do końca stycznia. Spóźnienie powoduje, iż ulga przechodzi na następny rok – tłumaczą konsultanci ZUS.

– Faktycznie, tak wynika z przepisów – mówi Izabela Leśniewska. Dodaje, iż w tym roku 31 stycznia przypada w sobotę, tak więc ostatni dzień na przerejestrowanie na mały ZUS plus to 2 lutego.

Oczywiście ulga ma swoje warunki. Przede wszystkim prawo do preferencyjnych, niższych składek przysługuje przedsiębiorcom, których ubiegłoroczne przychody nie przekraczają 120 tys. zł. Podstawę wymiaru małego ZUS plus stanowi dochód z działalności. U tych, którzy są na skali albo liniowym PIT, jest to przychód minus koszty. Nie odliczamy od niego żadnych ulg, które wykazujemy dla celów PIT. Na dodatek przedsiębiorca, który w zeszłym roku zaliczał składki na ubezpieczenia społeczne do podatkowych kosztów, musi je doliczyć do dochodu wykazywanego na potrzeby małego ZUS plus. W efekcie w deklaracji ZUS wykaże inną kwotę dochodu niż w zeznaniu PIT.

Do dochodu na potrzeby małego ZUS plus nie doliczamy natomiast składek na Fundusz Pracy. – One nie są składkami na ubezpieczenia społeczne – tłumaczą konsultanci na infolinii ZUS.

Piotr Juszczyk przypomina, iż przedsiębiorcy korzystający z małego ZUS plus płacą w 2026 r. na Fundusz Pracy wtedy, gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wynosi u nich przynajmniej 4806 zł.