7 godzin temu
Własna firma daje to, czego często pracując na etacie, nie można doświadczyć – swobodę, brak szefa i pełną decyzyjność.
Jak wynika z najnowszego badania Krajowego Rejestru Długów (KRD) „Na własny rachunek. Motywacje, korzyści i koszty prowadzenia mikrofirmy”, ponad połowa mikroprzedsiębiorców w Polsce za największą zaletę prowadzenia biznesu uznaje możliwość pracy w dowolnych godzinach. Ta wolność ma jednak swoją cenę – 41 proc. przedsiębiorców nie wie, ile zarobi w kolejnym miesiącu, a co trzeci mierzy się ze stresem i brakiem poczucia bezpieczeństwa. Nie pomagają także rosnące koszty, podatki i zmienność prawa.
Czy prowadzenie firmy rzeczywiście oznacza większą niezależność i satysfakcję zawodową?
Tylko w I półroczu br. w Polsce zarejestrowano 182,3 tys. nowych podmiotów gospodarczych, a w całym 2025 r. ponad 366 tys. To pokazuje, iż mimo rosnących kosztów, zmieniających się przepisów i niepewności gospodarczej, Polacy chętnie zakładają własne biznesy. Czy jednak prowadzenie firmy rzeczywiście oznacza większą niezależność i satysfakcję zawodową? Krajowy Rejestr Długów postanowił sprawdzić, jak rzeczywistość wygląda z perspektywy samych przedsiębiorców. Zrealizował badanie, w którym zapytano osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą oraz zatrudniające nie więcej niż 9 pracowników o największe zalety i wady oraz bariery, z jakimi mierzą się, rozwijając swój biznes w Polsce.
Elastyczne godziny pracy na pierwszym miejscu
Jak wynika z badania KRD, przedsiębiorcy widzą głównie plusy prowadzenia firmy. Zaledwie 1,8 proc. respondentów uważa, iż własny biznes nie ma żadnych zalet. Ponad połowa mikroprzedsiębiorców za największy atut posiadania własnej firmy uznaje możliwość pracy w dowolnych godzinach i według własnego planu. Najważniejsza jest nie tyle ilość wolnego czasu, co decyzyjność odnośnie tego, jak i kiedy wykonują swoje obowiązki.
– Możliwość samodzielnego ustalania godzin pracy to jedna z najczęściej wskazywanych zalet prowadzenia firmy, ale nie oznacza to, iż mikroprzedsiębiorcy mają dużo wolnego czasu. Z naszego badania wynika, iż co piąty z nich pracuje siedem dni w tygodniu, często do późna w nocy, a prawie co trzeci nie może pozwolić sobie na zwolnienie lekarskie. Choć sam jest sobie szefem, w rzeczywistości jego kalendarzem zarządzają klienci, zobowiązania i terminy – zauważa Adam Łącki, prezes KRD Biura Informacji Gospodarczej.
Wyniki badania KRD jednoznacznie podkreślają silne pragnienie autonomii i niezależności w procesie decyzyjnym wśród mikroprzedsiębiorców
Mimo to zdecydowana większość badanych dostrzega w tym modelu pracy wartość, jakiej nie daje etat, a więc możliwość decydowania o sobie. 48 proc. przedsiębiorców docenia to, iż nie mają szefa. Samodzielne podejmowanie decyzji, najważniejsze dla poczucia sprawczości i odpowiedzialności, zostało docenione przez 47 proc. prowadzących biznes. Wyniki badania KRD jednoznacznie podkreślają silne pragnienie autonomii i niezależności w procesie decyzyjnym wśród mikroprzedsiębiorców.
Jak podkreśla Emanuel Nowak, ekspert firmy faktoringowej NFG, wiele osób myli uzyskane przychody z realnym dochodem i płynnością finansową: – Firma może generować wysokie obroty i wykazywać zysk w dokumentach, ale jeżeli klienci opóźniają płatności, a terminy rozliczeń z dostawcami są krótkie, na koncie może brakować gotówki na bieżące wydatki. W mikroprzedsiębiorstwach, gdzie rezerwy finansowe są często niewielkie, taka sytuacja gwałtownie może przenieść się na życie prywatne właściciela. To nie tylko ryzyko biznesowe, ale realne zagrożenie dla stabilności finansowej całego gospodarstwa domowego – mówi Emanuel Nowak. – Należy pamiętać, iż przedsiębiorca w Polsce nie ponosi wyłącznie ryzyka biznesowego, ale także osobiste i rodzinne. To właśnie zazębianie się sfery zawodowej i prywatnej jest jednym z największych wyzwań polskiej mikroprzedsiębiorczości. Odpowiadanie za zobowiązania firmy całym swoim majątkiem to jedna z największych wad prowadzenia własnej działalności, według 18 procent badanych, a co czwarty właściciel firmy, czuje na sobie ciężar odpowiedzialności za bezpieczeństwo finansowe rodziny – podsumowuje ekspert.
Stres i wielozadaniowość
Na drugim miejscu wśród wad uplasował się stres i brak poczucia bezpieczeństwa. Na ten problem zwraca uwagę co trzeci badany. Kolejnym istotnym minusem jest konieczność samodzielnego pełnienia wielu ról, na co wskazało 30 proc. mikroprzedsiebiorców. Są oni często odpowiedzialni za sprzedaż, marketing, księgowość, muszą zatrudniać ludzi i zajmować się kwestiami kadrowymi. Zadania, które w dużych firmach są dzielone na wielu specjalistów, w mikrofirmie spadają na właściciela. Niemal tyle samo osób (29 proc.) zwraca uwagę na nieopłacalność chodzenia na zwolnienia chorobowe. W małym przedsiębiorstwie, gdzie właściciel jest często jedynym lub kluczowym pracownikiem, jego nieobecność oznacza zastój w działalności i brak dochodów, co zniechęca do korzystania z przysługujących praw do odpoczynku i leczenia.
Mikroprzedsiębiorcy zwrócili również uwagę na to, co najbardziej im utrudnia prowadzenie biznesu w Polsce. Zdecydowanym liderem zestawienia są wysokie podatki i składki – wskazało je aż 69 proc. badanych. kilka mniej, bo 63 proc. prowadzących działalność jest zdania, iż największą barierę tworzą wysokie koszty prowadzenia działalności.
Podatki, koszty i prawo – realne bariery
Badanie KRD pokazuje, iż to właśnie obciążenia fiskalne, a nie konkurencja czy brak klientów, stanowią dziś główny problem w rozwoju najmniejszych firm w Polsce. Koszty prowadzenia małych podmiotów rosną. W tym roku zmienił się sposób naliczania składki zdrowotnej na mniej korzystny dla części przedsiębiorców, a dodatkowo zlikwidowano możliwość odliczania jej od podatku w części form opodatkowania. Zwiększono także składkę na ZUS. Presję na budżety firmowe zwiększają również rosnące koszty energii i inflacja.
– Dla 42 procent badanych niejasne i często zmieniające się przepisy są jednym z czynników utrudniających prowadzenie firmy w Polsce. Dane rynkowe potwierdzają skalę zjawiska i odczucia samych przedsiębiorców. Według Barometru Prawa Grant Thornton w 2025 roku uchwalono w Polsce aż 12,4 tysiąca stron nowego prawa. W życie weszło 405 nowych przepisów dla firm, a 772 zmieniło swoje brzmienie. Zważywszy, iż właściciele mikrofirm rzadko korzystają z usług prawniczych, natomiast sami podkreślają konieczność posiadania wiedzy z różnorodnych dziedzin, zmieniające się prawo realnie stanowi dla nich ogromną barierę w rozwoju biznesu. Dla co czwartego badanego konieczność posiadania kompetencji z wielu dziedzin, w tym znajomość przepisów, to także utrudnienie w budowaniu biznesu – mówi Adam Łącki, prezes Krajowego Rejestru Długów. Kolejnymi wyzwaniami są: duża konkurencja, na którą zwraca uwagę co trzecia osoba prowadząca działalność, a także niepewność gospodarcza wynikająca ze zmian politycznych, co jest niepokojące dla 31 proc.
Samozatrudnieni vs pracodawcy
Z badania KRD wynika, iż samozatrudnieni i zatrudniający nie więcej niż 9 osób doceniają inne zalety pracy na swoim i zmagają się z innymi problemami. Osoby prowadzące jednoosobową działalność zdecydowanie częściej niż pracodawcy cenią sobie możliwość pracy według własnego planu – 60 proc. wobec 44 proc. Jednocześnie to właśnie oni wskazują niepewność miesięcznego zarobku (45 proc. wobec 32 proc.) oraz nieopłacalność chorowania (33 proc. wobec 20 proc.) jako istotne wady prowadzenia firmy.
Z kolei mikroprzedsiębiorcy zatrudniający pracowników częściej deklarują satysfakcję z budowania czegoś własnego (39 proc. wobec 26 proc.) oraz doceniają bezpośredni kontakt z klientami (17 proc. wobec 9 proc.). Z drugiej strony, jako pracodawcy, wskazują też na problemy typowe dla firm o bardziej złożonej strukturze. Blisko co czwarty czuje ciężar odpowiedzialności za zobowiązania firmy własnym majątkiem (samozatrudnieni – 15 proc.). Co szczególnie istotne, mikroprzedsiębiorcy muszą radzić sobie z brakiem wykwalifikowanych pracowników – taki problem dostrzega co piąty. Tymczasem dla samozatrudnionych ten dylemat niemal nie istnieje (4 proc.).
