2 dni temu
Rok 2026 wprowadził istotne zmiany w prawie pracy, w tym nowe zasady ustalania stażu pracy. Dzięki nim doświadczenie zdobyte poza umową o pracę może przełożyć się na konkretne uprawnienia pracownicze.
Zmiany są szczególnie ważne dla osób, które wcześniej pracowały na przykład na podstawie umowy zlecenia albo świadczyły usługi w ramach własnej działalności gospodarczej. Po spełnieniu określonych warunków okresy te mogą zostać doliczone do stażu pracy. Może to oznaczać szybsze uzyskanie 26 dni urlopu, dłuższy okres wypowiedzenia lub wyższą odprawę. Nie każda wcześniejsza kooperacja wywoła jednak takie same skutki. Co należy sprawdzić?
Aby ustalić, jakie korzyści może przynieść doliczenie wcześniejszego zlecenia lub działalności gospodarczej, trzeba rozróżnić ogólny staż pracy oraz staż zakładowy.
Ogólny staż pracy obejmuje okresy uwzględniane przy ustalaniu uprawnień pracownika niezależnie od tego, na rzecz kogo wcześniej wykonywał pracę. Ma znaczenie przede wszystkim przy ustalaniu wymiaru urlopu wypoczynkowego. Pracownik, którego staż jest krótszy niż 10 lat, ma prawo do 20 dni urlopu. Po osiągnięciu co najmniej 10 lat stażu wymiar urlopu wzrasta do 26 dni.
Ogólny staż pracy wpływa również na nabycie prawa do urlopu wychowawczego. Prawo to przysługuje pracownikowi posiadającemu co najmniej sześciomiesięczny okres zatrudnienia.
Oznacza to, iż wcześniejsze zlecenie lub działalność gospodarcza mogą pomóc pracownikowi szybciej uzyskać prawo do 26 dni urlopu, choćby o ile praca była wykonywana na rzecz innego podmiotu niż obecny pracodawca.
Inaczej jest w przypadku stażu zakładowego. Dotyczy on okresów pracy związanych z konkretnym pracodawcą. Wcześniejsze zlecenie lub kooperacja B2B mogą zostać uwzględnione przy ustalaniu stażu zakładowego, o ile w ramach tej współpracy praca była wykonywana na rzecz podmiotu, który w tej chwili zatrudnia daną osobę na podstawie umowy o pracę.
Staż zakładowy może wpływać na różne uprawnienia. Do najczęstszych przykładów jego zastosowania należą:
- ustalanie długości okresu wypowiedzenia;
- ustalanie wysokości odprawy związanej z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracownika;
- ustalanie wysokości odprawy pośmiertnej;
- ustalanie długości okresu ochronnego w razie niezdolności do pracy.
Różnicę między ogólnym a zakładowym stażem pracy najlepiej widać na przykładzie.
Jeżeli dana osoba wykonywała zlecenie albo prowadziła działalność gospodarczą na rzecz innego podmiotu niż obecny pracodawca, okres ten może zwiększyć jej ogólny staż pracy. W rezultacie może przyczynić się do szybszego uzyskania 26 dni urlopu. Nie zwiększy jednak stażu u obecnego pracodawcy, dlatego nie wpłynie z tego powodu na długość okresu wypowiedzenia.
Jeżeli natomiast dana osoba wykonywała zlecenie lub świadczyła usługi w ramach B2B na rzecz podmiotu, który w tej chwili zatrudnia ją na podstawie umowy o pracę, wcześniejsza kooperacja może zostać uwzględniona zarówno w ogólnym, jak i zakładowym stażu pracy. Może więc wpłynąć nie tylko na wymiar urlopu, ale także na długość okresu wypowiedzenia lub wysokość określonych odpraw.
Nie jest przy tym konieczne, aby zlecenie lub kooperacja B2B bezpośrednio poprzedzały zawarcie umowy o pracę. Przerwa między wcześniejszą współpracą a zatrudnieniem nie wyklucza zaliczenia tego okresu do stażu zakładowego. Najważniejsze jest to, aby praca była wykonywana na rzecz obecnego pracodawcy.
Doliczenie wcześniejszych okresów pracy może mieć również znaczenie dla dodatku stażowego lub nagrody jubileuszowej. Nie oznacza to jednak, iż każde zlecenie lub B2B automatycznie zwiększy wysokość tych świadczeń.
Zasady przyznawania dodatków stażowych i nagród jubileuszowych mogą wynikać z przepisów dotyczących określonej grupy pracowników, układu zbiorowego, regulaminu wynagradzania albo innych regulacji obowiązujących u danego pracodawcy. Dlatego wpływ dodatkowego stażu na te świadczenia trzeba oceniać indywidualnie.
Samo wykonywanie zlecenia lub prowadzenie działalności nie powoduje jeszcze automatycznego zwiększenia stażu. Wcześniejsze okresy trzeba odpowiednio udokumentować. To, jakie dokumenty będą potrzebne i ile czasu pracownik ma na ich przedstawienie, zależy od rodzaju aktywności oraz momentu nawiązania stosunku pracy.
W razie pytań, a także pomysłów tematów na kolejne wydania Newsletter’a zapraszamy do kontaktu:
