Osobiste konta inwestycyjne z preferencją podatkową

Etap legislacyjny

Uchwalona przez Sejm RP i przyjęta bez poprawek przez Senat RP ustawa z 3.7.2026 r. o osobistych kontach inwestycyjnych czeka na podpis Prezydenta RP. Zgodnie z jej art. 46 ma wejść w życie 1.1.2027 r.

Cel wprowadzonych rozwiązań

Ustawa ma na celu wprowadzenie nowej formy oszczędzania i inwestowania – osobistych kont inwestycyjnych. Zgodnie z jej art. 1 reguluje ona:

1. zasady gromadzenia aktywów przez osoby fizyczne na OKI;
2. opodatkowanie aktywów OKI podatkiem od wartości aktywów.

Rozwiązania szwedzkie

Jak można przeczytać w uzasadnieniu do projektu przedmiotowej ustawy, dostępnym na stronie internetowej Sejmu RP (numer druku 2580), zaproponowano stworzenie OKI, w formie zainspirowanej szwedzkim programem kont oszczędnościowo-inwestycyjnych ISK (Investeringssparkonto), który został wprowadzony w 2012 r. Ustawodawstwo szwedzkie przewidziało efektywny podatkowo rachunek oszczędnościowo-inwestycyjny, zaprojektowany w celu uproszczenia procesu inwestycyjnego dla inwestorów indywidualnych. Zapewnia on osobom fizycznym prosty sposób inwestowania w różne produkty finansowe, takie jak akcje, obligacje, fundusze inwestycyjne i fundusze ETF, bez konieczności martwienia się o zgłaszanie dochodów kapitałowych i dywidend w zeznaniach podatkowych. Zamiast bezpośredniego opodatkowania dochodów w Szwecji stosuje się podatek zryczałtowany na podstawie średniej wartości aktywów na rachunku w ciągu roku. Ten model podatkowy sprawił, iż ww. rachunek inwestycyjny jest popularnym wyborem dla szwedzkich inwestorów. Zgodnie z danymi przytoczonymi w uzasadnieniu projektu w 2023 r. konta ISK posiadało około 3,8 mln osób, czyli 46% dorosłych mieszkańców Szwecji, a wartość zgromadzonych na nich aktywów wynosiła 1665 mld SEK (~150 mld EUR). System ten ewoluował z biegiem czasu, a rząd szwedzki odpowiednio dostosowywał stawki podatkowe – stąd w 2026 r. zaproponowano wprowadzenie kwoty wolnej od podatku w wysokości 300 000 SEK (27 000 EUR), co jeszcze bardziej zwiększyło atrakcyjność ww. kont.

Osobiste konto inwestycyjne

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 12 ww. ustawy, pod pojęciem OKI należy rozumieć osobiste konto inwestycyjne będące wyodrębnionym:

Jak z kolei wskazano w art. 3 tej ustawy, na OKI aktywa może gromadzić wyłącznie jeden inwestujący, a do zawarcia umowy o prowadzenie OKI uprawniona jest osoba fizyczna, która ukończyła 18 lat. W praktyce oznacza to więc, iż ustawodawca nie przewidział prowadzenia wspólnego rachunku OKI dla małżonków ani prowadzenia go przez osoby poniżej 18 lat. OKI będzie więc miało charakter osobisty i dobrowolny, z możliwością wpłaty i wypłaty środków pieniężnych w każdej chwili. Inwestujący będzie mógł gromadzić aktywa jednocześnie na wielu OKI.

Podatek od wartości aktywów

W związku z rozpoczęciem funkcjonowania OKI ustawodawca przewidział wprowadzenie zupełnie nowego podatku – podatku od wartości aktywów (art. 21–30 tej ustawy). Podatek od wartości aktywów będzie odrębną daniną, której wysokość nie będzie zależeć od osiągniętego dochodu, ale od wartości aktywów zgromadzonych na OKI. Przedmiot opodatkowania określa art. 22 ust. 1 ustawy. Dochody osiągnięte z aktywów zgromadzonych na OKI nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Ustawodawca w art. 23 ust. 1 omawianej ustawy określił podstawę opodatkowania ww. podatkiem i wskazał, iż będzie nią suma średnich wartości aktywów zgromadzonych przez podatnika na wszystkich posiadanych przez niego OKI w danym roku podatkowym. Nowy podatek będzie więc dotyczył samych posiadanych środków, nie zaś wypracowanego dzięki nim zysku. o ile podatnik będzie posiadał więcej niż jedno OKI, podstawę opodatkowania będzie stanowiła suma średnich wartości aktywów zgromadzonych na wszystkich jego kontach w danym roku podatkowym.

Stawka podatku będzie wynosić 19% wartości stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego obowiązującej 31 października roku poprzedzającego rok podatkowy, nie mniej niż 0,1% (art. 25 ust. 1 ustawy). Jak wynika ze wspomnianego uzasadnienia, z uwagi na to, iż stawka ww. podatku przyjmuje wartość wynikową, a jedna jej składowa jest o zmiennej w czasie wartości (stopa referencyjna NBP), stawka podatkowa może co roku mieć inną wartość. Wyjątek przewidziano dla pierwszego roku obowiązywania nowych regulacji. W 2027 r. stawka podatku od wartości aktywów ma wynieść 0,85% (art. 43 ustawy).

Ustawodawca zaproponował również zwolnienia z podatku od wartości aktywów. Stosownie do art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy, wartość określonych aktywów OKI znajdujących się na wszystkich OKI posiadanych przez podatnika, mających charakter oszczędnościowy, będzie zwolniona od podatku od wartości aktywów w roku podatkowym do wysokości 25 000 zł. Z kolei zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy, wartość określonych aktywów OKI znajdujących się na wszystkich OKI, posiadanych przez podatnika, mających charakter inwestycyjny, będzie zwolniona od podatku od wartości aktywów w roku podatkowym do wysokości 100 000 zł.

Jednocześnie należy podkreślić, iż zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy, suma łącznych średnich wartości aktywów OKI zwolnionych w roku podatkowym zarówno w OKI o charakterze oszczędnościowym, jak i w OKI o charakterze inwestycyjnym nie może przekroczyć kwoty 100 000 zł. Ponadto ustawodawca przewidział coroczny wzrost kwoty zwolnień podatkowych od 2030 r. o wskaźnik inflacji dotyczący pierwszych trzech kwartałów roku poprzedzającego rok podatkowy w odniesieniu do tych samych kwartałów roku ubiegłego.