5 dni temu
Wdrożenie unijnej dyrektywy dotyczącej niewypłacalności oraz dobre praktyki w postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych były tematami konferencji zorganizowanej 16 października 2026 r. w Warszawie przez Ministerstwo Sprawiedliwości i Instytut Wymiaru Sprawiedliwości. W dyskusji uczestniczyli przedstawiciele Komisji Europejskiej i resortu sprawiedliwości, naukowcy, sędziowie oraz doradcy restrukturyzacyjni.
Konferencję „Współczesne potrzeby i wyzwania w zakresie prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego” otworzył dr hab. Maciej Domański, zastępca dyrektora IWS. Podkreślił, iż jakość przepisów wpływa na sprawność postępowań, możliwość przezwyciężenia trudności finansowych przez przedsiębiorców i konsumentów oraz ochronę interesów wierzycieli. Wskazał również na publiczny wymiar tych regulacji, związany z ochroną gospodarki przed łańcuchem upadłości.
Przypomniał też o wieloletnich badaniach Instytutu nad prawem upadłościowym i restrukturyzacyjnym oraz publikacjach poświęconych tej tematyce, w tym monografii „Postępowanie upadłościowe w polskim systemie prawnym” i przygotowywanym drugim tomie tego opracowania.
Europejskie standardy prawa upadłościowego
Pierwszy panel poświęcono dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/799 w sprawie harmonizacji niektórych aspektów prawa dotyczącego niewypłacalności. Miha Zebre z Komisji Europejskiej przedstawił jej cele, w tym ograniczenie różnic między krajowymi systemami, które utrudniają inwestycje transgraniczne i dostęp przedsiębiorstw do finansowania.
Jakub Brzozowski z Ministerstwa Sprawiedliwości przybliżył przebieg negocjacji, w tym prace prowadzone podczas polskiej prezydencji w Radzie UE. Paweł Kuglarz, sekretarz Europejskiej Federacji Syndyków, zwrócił uwagę na znaczenie przyjętych rozwiązań i wyzwania związane z ich wdrożeniem.
Wystąpienia dotyczyły m.in. podważania czynności dłużnika dokonanych z pokrzywdzeniem wierzycieli, dostępu do informacji o majątku, obowiązków członków zarządu oraz roli rad wierzycieli. Ważne miejsce zajęła przygotowana likwidacja, czyli pre-pack, umożliwiająca sprzedaż przedsiębiorstwa z zachowaniem jego działalności.
Wdrożenie dyrektywy i przyszłość polskich przepisów
W drugim panelu dr hab. Przemysław Wołowski z Ministerstwa Sprawiedliwości wskazał, iż prawidłowe wdrożenie dyrektywy wymaga odczytania jej celów z uwzględnieniem zarówno przepisów, jak i preambuły. Profesor Andrzej Torbus omówił wpływ nowych regulacji na polskie rozwiązania dotyczące nieważności i bezskuteczności czynności dłużnika.
Doktor Agnieszka Cybulska-Bienioszek krytycznie oceniła dotychczasowy polski model przygotowanej likwidacji. Wskazała, iż wdrożenie dyrektywy jest szansą na przebudowę tej procedury, tak aby pozwalała zachować działające przedsiębiorstwo i zapewnić możliwie wysokie zaspokojenie wierzycieli. Zwróciła też uwagę na znaczenie szybkości transakcji.
Profesor Aleksander Witosz przedstawił prace nad projektem ogólnoeuropejskiej spółki EU Inc. Omówił relację projektowanych rozwiązań do prawa krajowego oraz miejsce przepisów o niewypłacalności w tym przedsięwzięciu.
Wsparcie konsumentów i kooperacja z syndykiem
Trzeci panel dotyczył dobrych praktyk w postępowaniach z udziałem konsumentów. Roman Pomianowski, psycholog i inicjator Programu Wsparcia Zadłużonych, mówił o wpływie zadłużenia na funkcjonowanie człowieka, w tym o mechanizmie wyuczonej bezradności. Wskazał na znaczenie prostego wyjaśniania kolejnych czynności i terminów oraz wspierania dłużnika w odzyskiwaniu poczucia sprawczości.
Agata Duda-Bieniek, radca prawny i doradca restrukturyzacyjny, przedstawiła praktyczne zasady współpracy syndyka z upadłym, wierzycielami i sądem. Podkreśliła znaczenie pierwszego spotkania z upadłym oraz wyjaśnienia mu przebiegu postępowania i jego konsekwencji. Jednym z problemów wskazanych przez Agatę Dudę-Bieniek było przedstawianie upadłości konsumenckiej jako produktu zapewniającego natychmiastowe uwolnienie od długów.
Sędzia Piotr Raś omówił te zagadnienia z perspektywy sądu upadłościowego. Wskazał na potrzebę bezpośredniego kontaktu syndyka z upadłym, sprawdzenia jego sytuacji majątkowej i warunków bytowych oraz bieżącego dokumentowania czynności w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Mówił również o odmiennościach nadzoru w poszczególnych trybach postępowania.
Dobre praktyki w restrukturyzacji przedsiębiorstw
Ostatni panel poświęcono praktyce prowadzenia postępowań restrukturyzacyjnych. Sędzia Błażej Jaracz skoncentrował się na postępowaniu o zatwierdzenie układu. Omówił rzetelne sporządzanie i udostępnianie dokumentacji, weryfikację wierzytelności oraz informowanie wierzycieli. Podkreślił, iż przed głosowaniem nad układem powinni oni mieć dostęp do tych samych informacji o sytuacji dłużnika.
Jerzy Sławek, kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny, wskazał na potrzebę oceny sytuacji przedsiębiorstwa i realności wykonania układu przed wyborem postępowania. Zwrócił też uwagę na praktyczne ograniczenia sprawdzania wszystkich dokumentów źródłowych przy sporządzaniu spisu wierzytelności. Krytycznie odniósł się do pozyskiwania klientów dzięki obietnic zatrzymania egzekucji lub anulowania długów.
Witold Missala, doradca restrukturyzacyjny i doradca podatkowy, poświęcił wystąpienie zasadom etyki zawodowej. Omówił znaczenie niezależności i bezstronności oraz granice informowania o usługach i pozyskiwania klientów.
Konferencja pokazała, iż konieczne jest pogodzenie wspólnych standardów europejskich z rozwiązaniami krajowymi. Zmiany powinny uwzględniać cele europejskiej harmonizacji oraz doświadczenia krajowej praktyki sądowej i doradczej. Tworzone regulacje mają zapewniać sprawność i przejrzystość postępowań, chroniąc interesy wierzycieli, a zarazem umożliwiać realną restrukturyzację przedsiębiorstw i odpowiednie wsparcie osób zadłużonych.
Wideo:
Galeria:
Zdjęcia: Ministerstwo Sprawiedliwości
