6 dni temu
Monika Horna-Cieślak Rzeczniczka Praw Dziecka wystąpiła do Minister Zdrowia z apelem o kompleksową analizę i reformę systemu leczenia uzależnień wśród małoletnich. Wskazała na niespójność przepisów, ograniczoną dostępność terapii oraz potrzebę skuteczniejszej profilaktyki i wsparcia dla dzieci oraz ich rodzin
W wystąpieniu z 2 czerwca 2026 r. Rzeczniczka Praw Dziecka przywołała wyniki badań ESPAD 2024, z których wynika, iż alkohol pozostaje najczęściej używaną substancją psychoaktywną przez młodzież. Do spożywania alkoholu przynajmniej raz w życiu przyznało się 72,9 proc. uczniów w wieku 15–16 lat i 91,3 proc. uczniów w wieku 17–18 lat. przez cały czas powszechne jest również używanie nikotyny, zwłaszcza w postaci e-papierosów, które wyprzedziły już tradycyjne wyroby tytoniowe. Badanie wskazuje także na utrzymujące się używanie marihuany, amfetaminy oraz nowych substancji psychoaktywnych.
Wzrost problemu hazardu i nowe wyzwania
Szczególny niepokój budzi odwrócenie wieloletniego trendu spadkowego w zakresie udziału młodzieży w grach hazardowych. Około jedna czwarta uczniów deklaruje, iż grała o pieniądze przynajmniej raz w życiu. RPD zwróciła również uwagę, iż badanie ESPAD nie obejmowało narastającego problemu nadmiernego korzystania z internetu, mediów społecznościowych czy treści pornograficznych, określanych często mianem uzależnień cyfrowych.
Niespójne przepisy utrudniają leczenie
Zdaniem RPD obecny system prawny regulujący leczenie uzależnień osób niepełnoletnich jest rozproszony pomiędzy kilka ustaw. Przepisy dotyczące zgody na leczenie, leczenia odwykowego czy hospitalizacji psychiatrycznej znajdują się w różnych aktach prawnych, co utrudnia ich stosowanie zarówno rodzicom, jak i placówkom medycznym czy sądom rodzinnym. W związku z tym Rzeczniczka zaapelowała o przygotowanie odrębnej regulacji poświęconej leczeniu uzależnień lub uporządkowanie obowiązujących przepisów.
Brakuje miejsc leczenia dla dzieci i młodzieży
Do Biura Rzeczniczki Praw Dziecka regularnie trafiają zgłoszenia od rodziców, opiekunów i sędziów poszukujących odpowiednich placówek dla uzależnionych dzieci. Szczególne trudności dotyczą leczenia osób poniżej 15. roku życia, młodych pacjentów z tzw. podwójną diagnozą oraz osób zmagających się z uzależnieniami behawioralnymi i cyfrowymi. RPD podkreśla, iż system świadczeń jest nieczytelny i wymaga lepszego dostosowania do potrzeb dzieci i młodzieży.
RPD pyta o regulację zawodu psychoterapeuty uzależnień
W wystąpieniu poruszono kwestię ustawowego uregulowania zawodu psychoterapeuty uzależnień. Rzeczniczka poprosiła Ministerstwo Zdrowia o informację na temat postępu prac nad projektem ustawy, która ma określić zasady wykonywania tego zawodu, wymagania kwalifikacyjne oraz mechanizmy ochrony pacjentów. Zdaniem ekspertów wzmocnienie roli psychoterapeutów uzależnień jest najważniejsze dla skutecznej wczesnej interwencji i leczenia dzieci oraz młodzieży.
Apel o kompleksową reformę
Biorąc pod uwagę powyższe, Monika-Horna-Cieślak zaapelowała o kompleksową ocenę funkcjonowania systemu profilaktyki i leczenia uzależnień wśród małoletnich oraz podjęcie działań legislacyjnych i organizacyjnych, które zapewnią dzieciom skuteczniejszą ochronę zdrowia i lepszy dostęp do pomocy.
