Spory kredytowe w praktyce sądów. Debata ekspertów i wyniki badań IWS

23 godzin temu

Rozliczenia po unieważnieniu umów frankowych, obowiązki informacyjne przy kredytach opartych na WIBOR i stosowanie sankcji kredytu darmowego były tematami konferencji zorganizowanej 9 listopada 2026 r. przez Instytut Wymiaru Sprawiedliwości. Podczas wydarzenia zaprezentowano także wyniki badań aktowych IWS, pokazujące różnice w rozstrzyganiu spraw dotyczących kredytu konsumenckiego.

Konferencję „Aktualne problemy dotyczące kredytów z perspektywy działalności orzeczniczej sądów” otworzył prof. Piotr Rylski, dyrektor IWS. W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na masowy charakter sporów kredytowych oraz potrzebę wymiany doświadczeń między sędziami, przedstawicielami nauki i zawodowymi pełnomocnikami. Podkreślił, iż zadaniem Instytutu jest zarówno prowadzenie badań, jak i tworzenie miejsca do dyskusji nad problemami praktyki prawniczej.

Sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha wskazał na konieczność wyciągnięcia wniosków ze spraw frankowych, które doprowadziły do znacznego wzrostu obciążenia polskich sądów. Wiceminister Myrcha mówił o potrzebie wcześniejszego reagowania na nowe rodzaje masowych sporów i przygotowania sądownictwa do ich rozpoznawania.

Kredyty frankowe, czyli rozliczenia, potrącenie i odsetki

Pierwszy panel, moderowany przez dr. Jarosława Bełdowskiego ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, poświęcony był aktualnym problemom rozliczeń banków i kredytobiorców. Uczestniczyli w nim dr hab. Krzysztof Koźmiński z Uniwersytetu Warszawskiego, mgr Maciej Bujalski z Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz sędzia Piotr Bednarczyk z Sądu Okręgowego w Warszawie.

Punktem odniesienia były najnowsze orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz relacja między prawem unijnym a krajowymi konstrukcjami prawa cywilnego. Dyskutowano o teorii salda i teorii dwóch kondykcji, dopuszczalności potrącenia wzajemnych wierzytelności oraz terminach, od których stronom należą się odsetki. Przedstawione przykłady pokazywały, jak przyjęty sposób rozliczenia wpływa na finansowy wynik sporu.

Eksperci omawiali także rozwiązania procesowe dotyczące spraw frankowych, w tym uproszczenia w sporządzaniu uzasadnień. Zastanawiali się, na ile nowe przepisy mogą przyspieszyć postępowania i jakie trudności ujawniają się przy ich stosowaniu.

WIBOR i przejrzystość umowy

Drugi panel poprowadził dr hab. Paweł Szczęśniak z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Doktor Magdalena Kozińska z SGH przedstawiła ekonomiczne funkcje wskaźników referencyjnych oraz sposób ich opracowywania. Wyjaśniała znaczenie WIBOR jako źródła informacji o cenie pieniądza i punktu odniesienia w umowach finansowych.

Sędzia Marzena Konsek-Bitkowska z Sądu Apelacyjnego w Warszawie omówiła obowiązki informacyjne banków w świetle orzecznictwa TSUE. Prelegenci rozważali, jakie informacje pozwalają konsumentowi ocenić ekonomiczne konsekwencje zmiennego oprocentowania oraz gdzie przebiega granica między badaniem postanowień umownych a kontrolą metodyki wyznaczania wskaźnika. Dyskusja objęła również znaczenie symulacji wzrostu rat oraz prawne aspekty zastępowania wskaźników referencyjnych.

Wyniki badań IWS o sankcji kredytu darmowego

W trzecim panelu, moderowanym przez dr Anetę Wiewiórowską-Domagalską z Ministerstwa Sprawiedliwości, dr hab. Bogusław Lackoroński i mgr Mateusz Cieśla przedstawili wyniki badań prowadzonych w Sekcji Prawa i Procesu Cywilnego IWS.

Analiza objęła 143 sprawy zakończone w 2025 r. i wcześniej. Badacze sprawdzali, kto dochodzi ochrony przed sądem, z jakich powodów stosowana jest sankcja kredytu darmowego i jak sądy interpretują dotyczące jej przepisy. W 109 sprawach, czyli w ponad trzech czwartych badanej próby, powodami byli przedsiębiorcy, którzy nabyli wierzytelności od konsumentów. Wyniki stały się punktem wyjścia do dyskusji o obrocie takimi wierzytelnościami i roli profesjonalnych nabywców w dochodzeniu roszczeń.

Przedstawiciele IWS zaprezentowali różnice w wynikach postępowań przed poszczególnymi sądami oraz w podejściu do oceny umów przelewu wierzytelności. Omawiano również problemy związane z rozumieniem naruszenia obowiązków kredytodawcy, zakresem kosztów objętych sankcją i terminem skorzystania z tego uprawnienia.

Sędzia Lidia Modrzejewska-Lasota z Ministerstwa Sprawiedliwości przedstawiła z kolei dane o wpływie spraw i ich koncentracji w wybranych sądach. Sędzia Rafał Cebula z Sądu Rejonowego w Będzinie odniósł się zaś do proporcjonalności sankcji i znaczenia orzecznictwa TSUE. Doktor Aneta Wiewiórowska-Domagalska omówiła kierunki prac nad nowymi przepisami o kredycie konsumenckim, w tym powiązanie poszczególnych naruszeń z odpowiednimi sankcjami oraz wykorzystanie instrumentów nadzoru publicznego.

Kolejne spotkania

Jak podkreśla prof. Piotr Rylski, sprawy dotyczące kredytów należą do najczęściej rozpoznawanych przez wydziały cywilne polskich sądów. Są ważnym elementem praktyki sędziów i profesjonalnych pełnomocników, a ze względu na swój charakter mają również duże znaczenie dla obywateli. Dlatego poświęcamy im szczególną uwagę w działalności Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości.

Doktor Paweł Popardowski z IWS, zamykając konferencję, wskazał, iż są już plany organizacji kolejnych spotkań poświęconych sporom kredytowym oraz przygotowania publikacji książkowej obejmującej najważniejsze zagadnienia poruszone w panelach.

Zapis wideo z konferencji:

Galeria zdjęć:


Prezentacje prelegentów*:

Panel I – kredyty frankowe

dr hab. K. Koźmiński (UW)

SSO P. Bednarczyk (SO w Warszawie)

SSO P. Bednarczyk (SO w Warszawie)

mgr M. Bujalski (UJ)

Panel II – kredyty oparte na wskaźniku WIBOR

SSA Marzena Konsek-Bitkowska (Sąd Apelacyjny w Warszawie); dr Magdalena Kozińska (SGH); r.pr. dr hab. Paweł Szczęśniak (prof. UMCS)

Panel III – sankcja kredytu darmowego

dr hab. Bogusław Lackoroński, (prof. IWS, prof. UW); mgr Mateusz Cieśla (IWS)

* Pozostałe prezentacje pojawią się na stronie po otrzymaniu materiałów oraz zgody na publikację od prelegentów.

Idź do oryginalnego materiału