Ubezpieczyciele uzyskają dane nowych dowodów z rejestru PESEL

Cel ustawy

Ustawa o zmianie ustawy o ewidencji ludności ma charakter deregulacyjny i stanowi kontynuację zmian wprowadzonych w 2025 r., które umożliwiły wybranym podmiotom sektora finansowego automatyczne pozyskiwanie aktualnych danych dotyczących dowodów osobistych klientów po wymianie dokumentu.

Dotychczas z rozwiązania mogły korzystać m.in. określone podmioty sektora bankowego, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, firmy inwestycyjne oraz towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Zakłady ubezpieczeń nie miały analogicznego uprawnienia.

W praktyce po wymianie dowodu osobistego klient musiał sam przekazać ubezpieczycielowi nowe dane albo potwierdzić ich aktualność. Wymagało to kontaktu z klientem, korespondencji lub udziału agenta, generując dodatkowe koszty i obciążenia organizacyjne. Według uzasadnienia problem dotyczy rocznie kilku milionów klientów zakładów ubezpieczeń i może mieć znaczenie m.in. przy wypłacie świadczeń z polis.

Nowelizacja ma umożliwić bezpośrednią aktualizację określonych danych na podstawie rejestru PESEL i ograniczyć konieczność angażowania klienta w ten proces.

Dostęp tylko dla określonych zakładów ubezpieczeń

Zmiana dotyczy art. 49a ustawy z 24.9.2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 384; dalej: EwidLU).

Do katalogu podmiotów uprawnionych do uzyskiwania danych zostaną dodane krajowe zakłady ubezpieczeń oraz zagraniczne zakłady ubezpieczeń mające siedziby w państwach członkowskich UE lub EFTA, które wykonują działalność ubezpieczeniową na terytorium Polski.

Nie chodzi jednak o wszystkie rodzaje działalności ubezpieczeniowej. Uprawnienie będzie przysługiwało zakładom prowadzącym działalność określoną w dziale I załącznika do ustawy z 11.9.2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1526), czyli działalność w zakresie ubezpieczeń na życie.

Regulacja obejmie również zagraniczne zakłady wykonujące taką działalność w Polsce za pośrednictwem oddziałów.

Jakie dane będą udostępniane?

Zakłady ubezpieczeń nie uzyskają ogólnego dostępu do danych zgromadzonych w rejestrze PESEL. Zakres uprawnienia został ograniczony do: serii, numeru i daty ważności ważnego dowodu osobistego klienta, wydanego na skutek wymiany wcześniejszego dokumentu.

Dane będą udostępniane odpłatnie i wyłącznie w celu weryfikacji ich aktualności oraz aktualizacji danych klienta.

Nowelizacja nie tworzy więc nowego, szerokiego mechanizmu dostępu do rejestru PESEL. Rozszerza jedynie katalog podmiotów, które mogą korzystać z funkcjonującej już usługi dotyczącej danych nowych dowodów osobistych.

Rejestr PESEL jako źródło aktualnych danych klienta

Projektodawca uzasadnia zmianę również obowiązkami ubezpieczycieli wynikającymi z przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Zakłady ubezpieczeń na życie są instytucjami obowiązanymi w rozumieniu przepisów AML i muszą stosować środki bezpieczeństwa finansowego, obejmujące m.in. identyfikację klienta oraz weryfikację jego tożsamości na podstawie wiarygodnego i niezależnego źródła.

Dostęp do danych o aktualnym dowodzie osobistym w rejestrze PESEL pozwoli ubezpieczycielowi sprawdzić, czy dane dokumentu, którym posługuje się klient, odpowiadają danym znajdującym się w rejestrze referencyjnym.

Ma to znaczenie zarówno przy realizacji obowiązków identyfikacyjnych, jak i przy bieżącej obsłudze umów ubezpieczenia.

Mniej obowiązków po stronie klienta

Najbardziej odczuwalnym skutkiem nowelizacji dla klientów ma być ograniczenie konieczności samodzielnego zgłaszania wymiany dowodu osobistego.

Po uruchomieniu dostępu ubezpieczyciel będzie mógł samodzielnie zweryfikować aktualność serii, numeru oraz daty ważności dokumentu. Powinno to zmniejszyć liczbę sytuacji, w których klient musi kontaktować się z zakładem ubezpieczeń wyłącznie w celu aktualizacji danych identyfikacyjnych.

Po stronie ubezpieczycieli ograniczeniu mają natomiast ulec koszty związane z wysyłaniem korespondencji, kontaktowaniem się z klientami oraz angażowaniem agentów w aktualizację danych.

Korzystanie z dostępu do danych będzie jednak uprawnieniem, a nie obowiązkiem zakładu ubezpieczeń.

Dostęp do danych pozostanie odpłatny

Nowelizacja nie zmienia mechanizmu udostępniania danych ani zasad ustalania opłat. Dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 56 EwidLU zachowają moc.

Obowiązujące regulacje określają już wysokość, sposób i terminy uiszczania opłat m.in. za udostępnianie serii, numeru i daty ważności dowodu osobistego.

Rozszerzenie art. 49a powoduje więc, iż z istniejącego rozwiązania będą mogły korzystać także uprawnione zakłady ubezpieczeń, bez konieczności tworzenia odrębnego systemu lub nowych zasad odpłatności.

Funkcjonalność techniczna służąca udostępnianiu danych działa od 30.6.2026 r. Po wejściu nowelizacji w życie zainteresowane zakłady ubezpieczeń będą mogły prowadzić prace integracyjne i występować do Ministra Cyfryzacji o podłączenie do usługi.

Pośrednictwo pozostanie ograniczone do sektora bankowego

Nowe brzmienie art. 49a ust. 2 EwidLU doprecyzowuje także katalog podmiotów, którym dane mogą być udostępniane za pośrednictwem instytucji utworzonej na podstawie art. 105 ust. 4 ustawy z 29.8.1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 38).

Możliwość takiego pośrednictwa będzie dotyczyła banków krajowych, instytucji kredytowych, oddziałów instytucji kredytowych oraz oddziałów z państwa trzeciego.

Rozwiązanie nie zostaje więc automatycznie rozszerzone na wszystkie podmioty wymienione w art. 49a ust. 1 EwidLU. Zakłady ubezpieczeń uzyskają materialne uprawnienie do pozyskiwania danych, ale nie zostaną objęte szczególnym sposobem ich udostępniania przewidzianym w ust. 2 dla wskazanych podmiotów bankowych.

Etap legislacyjny i wejście w życie

Rządowy projekt ustawy wpłynął do Sejmu 30.7.2026 r. i otrzymał numer druku 2996. 11.8.2026 r. został skierowany do I czytania w Komisji do Spraw Deregulacji. Komisja przeprowadziła I czytanie i rozpatrzyła projekt 17.9.2026 r., a następnie przedstawiła sprawozdanie w druku nr 3112, rekomendując jego uchwalenie.

8.10.2026 r. Sejm uchwalił ustawę. W głosowaniu nad całością projektu uczestniczyło 436 posłów: 414 głosowało za, 20 przeciw, a 2 wstrzymało się od głosu. Prace legislacyjne nie zostały jeszcze zakończone.

W toku prac sejmowych zmieniono termin wejścia ustawy w życie. Pierwotny projekt przewidywał 14-dniowe vacatio legis, natomiast tekst przyjęty przez Komisję do Spraw Deregulacji i następnie uchwalony przez Sejm przewiduje, iż ustawa wejdzie w życie 12.1.2027 r.