8 godzin temu
W pierwszej części opracowania omówiono granice prawnej dopuszczalności zabezpieczenia azbestu oraz wyjątki przewidziane w projekcie ustawy o wyrobach zawierających azbest (UC60). Druga część jest poświęcona dokumentowaniu decyzji, organizacji robót i obowiązkom związanym z dalszym utrzymaniem zabezpieczenia. Podstawę omówienia obowiązujących wymagań stanowi rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 2.4.2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest (Dz.U. z 2004 r. Nr 71, poz. 649; dalej: WyrobyAzbestR).
Jak udokumentować decyzję o pozostawieniu wyrobu
Zarządca powinien dysponować dokumentacją pozwalającą odpowiedzieć na trzy pytania: co pozostaje w obiekcie, dlaczego wybrano zabezpieczenie i w jaki sposób zostanie utrzymana jego skuteczność. Potrzebne jest rozpoznanie rodzaju wyrobu, jego położenia, stanu oraz powiązania z pozostałymi elementami budynku. Archiwalna dokumentacja może być punktem wyjścia, ale nie zastępuje oceny aktualnego stanu. Gdy identyfikacja materiału jest niepewna, jej uzupełnienie należy powierzyć specjalistom, bez doraźnego pobierania próbek przez personel administracyjny.
W trudnych przypadkach rekomendowane jest porównanie wariantu usunięcia wyrobu z wariantem jego zabezpieczenia przez osoby posiadające kwalifikacje odpowiednie do ocenianego problemu. Opracowanie powinno wyjaśniać ich ograniczenia, trwałość ochrony, sposób kontroli oraz skutki przyszłych remontów. Nie jest to dodatkowa, zawsze wymagana ustawowo „zgoda na pozostawienie azbestu”, ale uzasadnienie decyzji. Zdanie „zaleca się pozostawienie pod ociepleniem” nie wyjaśnia, czy rozwiązanie będzie bezpieczne.
Ustalenia techniczne trzeba następnie zestawić z podstawą prawną. W dokumentacji należy wyraźnie odnotować, czy wykonywane jest zabezpieczenie na podstawie § 5 WyrobyAzbestR, działanie tymczasowe przed usunięciem czy rozwiązanie przewidziane dla trwałego pozostawienia w ramach ustawowego wyjątku – gdy ten zacznie obowiązywać. Zarządca nie powinien przedstawiać właścicielom zabudowy azbestu jako „usunięcia azbestu z budynku”. Materiał pozostaje na miejscu, a wraz z nim obowiązek nadzorowania jego stanu.
Wykonawca, formalności i zakres zlecenia
Sama prawidłowość decyzji o zabezpieczeniu nie przesądza o schematy robót. Z § 6 WyrobyAzbestR wynikają wymagania dotyczące przygotowania wykonawcy, przeszkolenia personelu, wyposażenia i organizacji prac. Zarządca powinien sprawdzić rzeczywistą zdolność wykonawcy do prac z azbestem, nie tylko jego doświadczenie w docieplaniu budynków. Przewidywane w UC60 zezwolenie na usuwanie i zabezpieczanie wyrobów jest elementem projektowanego systemu; nie należy przedstawiać go jako już obowiązującej odrębnej licencji azbestowej.
Obecnie wykonawca zgłasza zamiar zabezpieczenia lub usunięcia adekwatnemu organowi nadzoru budowlanego, okręgowemu inspektorowi pracy oraz państwowemu inspektorowi sanitarnemu co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem prac (§ 6 ust. 2 WyrobyAzbestR, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 5.8.2010 r.). Odrębnie § 6 ust. 4 WyrobyAzbestR nakłada na właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcę obowiązek zgłoszenia prac organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Trzeba też prawidłowo ustalić wymagany dla konkretnych robót tryb budowlany. Zawiadomienie dokonane przez wykonawcę nie zastępuje tych czynności.
W zleceniu należy rozdzielić demontaż od pozostawienia materiału i wskazać oczekiwany rezultat każdego zakresu. Przy zabezpieczeniu powinny zostać określone sposób potwierdzenia skuteczności, dokumentacja powykonawcza, instrukcja utrzymania oraz zasady postępowania przy uszkodzeniu osłony. Są to rekomendowane postanowienia umowne, a nie odrębny ustawowy formularz. Zarządca powinien również zapewnić, aby prace innych wykonawców – instalacyjne, elewacyjne czy dachowe – nie naruszyły przyjętego systemu ochrony.
Odbiór robót rozpoczyna etap nadzoru nad zabezpieczeniem
Przy usunięciu końcowym rezultatem jest wyeliminowanie wyrobu z obiektu i prawidłowe postępowanie z odpadami. Przy zabezpieczeniu rezultatem jest skuteczna ochrona przed emisją pomimo pozostawienia materiału. Dlatego faktura za docieplenie i ogólny protokół „bez uwag” nie stanowią wystarczającej podstawy do uznania, iż ryzyko azbestowe zostało opanowane. Odbiór powinien odnosić się do dokumentacji przyjętego rozwiązania i warunków jego dalszego utrzymania.zamiast usunięcia
W obecnym stanie prawnym po wykonaniu zabezpieczenia przewidzianego w § 5 pkt 1 WyrobyAzbestR należy ponownie sporządzić ocenę w terminie 30 dni (§ 5 pkt 3 WyrobyAzbestR). Ocenę przechowuje się z dokumentacją obiektu, a tam, gdzie prowadzi się książkę obiektu budowlanego, dołącza się ją do tej książki (§ 4 ust. 3 WyrobyAzbestR). Harmonogram dalszych kontroli musi odpowiadać wynikowi oceny; nie można mechanicznie przyjmować, iż każda nowa obudowa gwarantuje bezpieczeństwo przez pięć lat bez względu na jej stan.
Należy odróżnić ustawowe wymagania dowodowe od dodatkowych zabezpieczeń umownych. § 8 ust. 3 i 4 WyrobyAzbestR przewiduje po usunięciu wyrobów pisemne oświadczenie wykonawcy o schematy prac i oczyszczeniu terenu. Dokumenty powinny być przechowywane i dostępne dla kolejnego zarządcy.
Pozostawiony azbest powinien być przez cały czas identyfikowalny w dokumentacji i adekwatnej ewidencji. Konieczne jest zachowanie informacji o jego położeniu dla kolejnego zarządcy i dla osób planujących remonty. Przewiercenie obudowy, montaż instalacji albo naprawa przecieku mogą zmienić warunki, dla których oceniono zabezpieczenie jako skuteczne. Trwałe zabezpieczenie nie oznacza wygaśnięcia obowiązku utrzymywania go w sprawności. Uszkodzenie osłony wymaga ponownej oceny zagrożenia i reakcji, a nie oczekiwania na odległy termin okresowego przeglądu.
Etap prac nad ustawą
UC60 pozostaje na etapie rządowym. Autopoprawka z 13.10.2026 r. odwołuje się do ustaleń Stałego Komitetu Rady Ministrów z 7.10.2026 r. Pismo Wiceprzewodniczącego Komitetu z 20.10.2026 r., KRM-0610-43-26, podtrzymuje uwagi do cofania zezwoleń wykonawcom i proponuje dalsze zmiany.
Prof. SANS dr Piotr Pałka, wspólnik DERC PAŁKA Kancelaria Radców Prawnych
Radca prawny i wspólnik kancelarii, wieloletni ekspert i wykładowca prawa spółdzielczego i szkoleniowiec m.in. Krajowej Rady Spółdzielczej oraz Związku Rewizyjnego Spółdzielni Mieszkaniowych RP. Członek Rady Naukowej Spółdzielczego Instytutu Naukowego w Sopocie. Profesor w Sopockiej Akademii Nauk Stosowanych. Ekspert komisji i zespołów parlamentarnych.
