13 godzin temu
Witamy Państwa w kolejnej odsłonie książkowego „Skanera” Warsaw Enterprise Institute. Ostatnio uwaga opinii publicznej koncentrowała się na Grenlandii – strategicznie położonej wyspie zamieszkiwanej przez Eskimosów. Teren ma status autonomii zależnej od Królestwa Danii. Głośno o zimnym i kiepsko zaludnionym terenie zrobiło się dzięki Donaldowi Trumpowi, który raz po raz podkreślał, iż Stany Zjednoczone potrzebują Grenlandii dla bezpieczeństwa swojego i sojuszników. Krytycy tej postawy posuwali się choćby do stwierdzenia, iż USA prowadzi politykę imperialną. Dlatego zapraszamy Państwa do zapoznania się w tym odcinku z pięcioma książkowymi propozycjami na temat imperializmu właśnie. Miłej lektury!
1. „Koniec świata to dopiero początek. Scenariusz upadku globalizacji” – Peter Zeihan
Amerykański strateg geopolityczny Peter Zeihan, znany z książek jak „The Accidental Superpower”, rysuje wizję świata po erze globalizacji, gdzie imperialne ambicje mocarstw wracają z hukiem. Autor analizuje, jak demografia, energia i geografia decydują o losach narodów – USA jako izolacjonistyczne supermocarstwo, Chiny walczące z wewnętrznymi kryzysami, Rosja w agresywnym ekspansjonizmie. Imperializm tu to nie tylko kolonie, ale walka o zasoby w postglobalnym chaosie. Polecana za mapy, dane i prowokacyjne prognozy – czyta się jak thriller, choć z ostrzeżeniem dla Polski w cieniu wschodniego sąsiada.
2. „Władza i postęp. Tysiąc lat walki o technologie i dobrobyt” – Daron Acemoglu, Simon Johnson
Noblista ekonomii Daron Acemoglu (laureat Nobla 2024) i Simon Johnson, eksperci MIT, obalają mity techno-optymizmu, pokazując, jak technologie od wieków służą elitom, a nie społeczeństwu. Przez tysiąc lat historii – od średniowiecznych młynów po dzisiejsze AI – autorzy analizują, dlaczego postęp zależy od walki o władzę: gdy społeczeństwa równoważą elity, technologie budują dobrobyt dla wszystkich; gdy nie, prowadzą do koncentracji bogactwa i stagnacji. Książka pełna danych, przykładów (np. rewolucja przemysłowa kontra współczesna automatyzacja) i ostrzeżeń przed Big Techem. Polecana za rygor naukowy i aktualność – must-read.
3. „Ekonomia wojny. Od wikingów do Putina” – Duncan Weldon
Duncan Weldon, brytyjski ekonomista i dziennikarz (znany m.in. z BBC i „The Economist”), w swojej najnowszej książce podejmuje ambitne zadanie: wyjaśnić, jak wojny – te krwawe i kosztowne zjawiska – stały się katalizatorem zmian gospodarczych i instytucjonalnych na przestrzeni wieków. Od grabieżczych najazdów wikingów po współczesny konflikt na Ukrainie pod rządami Putina, Weldon rysuje panoramę, w której wojna nie jest tylko destrukcją, ale też siłą napędową postępu. To lektura, która łączy historię, ekonomię i geopolitykę w sposób przystępny, ale rzetelny – idealna dla tych, którzy chcą zrozumieć, dlaczego świat wygląda tak, a nie inaczej.
Książka zaczyna się od prostego założenia: wojny są drogie, zarówno w sensie finansowym, jak i ludzkim. Paradoksalnie, to właśnie ich rosnące koszty wymuszały ewolucję państw. Weldon pokazuje, jak konflikty zrodziły nowoczesne struktury: od systemów podatkowych po rynki długu publicznego. Na przykład, średniowieczne wojny w Europie zmusiły władców do tworzenia efektywnych administracji, co ostatecznie przyczyniło się do dominacji kontynentu na arenie globalnej.
4. „W poszukiwaniu imperium. Francis Drake, Elżbieta I i burzliwe początki brytyjskiego imperium” – Laurence Bergreen
Uznany biograf (autor książek o Magellanie, Kolumbie i Marco Polo) przedstawia barwną opowieść o sir Francisie Drake’u – piracie, korsarzu i admirale Elżbiety I, który znacząco przyczynił się do narodzin brytyjskiego imperium. Książka śledzi jego wyprawy dookoła świata, ataki na hiszpańskie galeony, bitwę z Armadą i intrygi dworskie, pokazując, jak indywidualne ambicje i królewskie poparcie budowały kolonialną potęgę. Bergreen łączy przygodę z kontekstem historycznym, podkreślając, jak imperializm łączył odkrycia z grabieżą i konfliktami. Polecana za wciągającą narrację, mapy i anegdoty – idealna dla miłośników morskich przygód i genezy globalnej dominacji Brytanii.
5. „Wielkie strategie wojskowe” – Jeremy Black
Brytyjski historyk Jeremy Black, ekspert od wojskowości, przedstawia panoramę strategii od starożytności po XXI wiek – od Aleksandra Wielkiego po konflikty w Iraku i na Ukrainie. Książka analizuje ewolucję taktyki, roli przywództwa i wpływu technologii, podkreślając, jak kultury i geografia kształtują decyzje wojenne. Black unika uproszczeń, wplatając przykłady z Azji, Afryki i Europy. Polecana za bogactwo detali, mapy i aktualność – idealna dla tych, którzy chcą zobaczyć, jak stare lekcje stosują się do dzisiejszych kryzysów, jak te z Rosją czy Chinami.
