Adwokat pod ochroną – grzywna do 200 tys. zł

4.9.2026 r. Sejm rozpatrzył poprawki Senatu do ustawy o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze oraz ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej. Sejm odrzucił m.in. poprawkę Senatu przewidującą skreślenie art. 95p dotyczącego nieuprawnionego gromadzenia i publicznego udostępniania danych adwokatów oraz prowadzenia takich rejestrów lub zestawień. Tego samego dnia ustawę przekazano Prezydentowi RP do podpisu. Większość przepisów ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Najważniejsze zmiany:

Uwagi ogólne

Ustawa zmienia ustawę z 26.5.1982 r. – Prawo o adwokaturze (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1564; dalej: PrAdw) oraz ustawę z 5.7.2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 823).

Projekt miał pierwotnie przede wszystkim uzupełnić regulacje dotyczące finansowania samorządu, jego zadań, sposobu działania organów, wykonywania zawodu oraz postępowania dyscyplinarnego. W toku prac parlamentarnych zakres ustawy rozszerzono m.in. o ochronę godła i stroju urzędowego, ochronę adwokata odpowiadającą ochronie funkcjonariusza publicznego oraz nowe przepisy karne.

Ochrona tytułu i oznaczeń kancelarii

Dodany art. 95o PrAdw przewiduje odpowiedzialność osoby, która bez uprawnienia posługuje się tytułem zawodowym „adwokat”, oznacza prowadzoną działalność jako „kancelaria adwokacka” albo „kancelaria adwokatów”, posługuje się godłem adwokatury lub strojem urzędowym adwokata. Grozić za to będzie grzywna od 5000 do 200 000 zł, kara ograniczenia wolności albo obie te kary łącznie.

Taka sama odpowiedzialność będzie dotyczyć osoby, która dopuszcza się jednego z tych czynów, działając w imieniu lub w interesie innego podmiotu. Sprawy te mają być rozpoznawane w trybie określonym w ustawie z 6.6.1997 r. – Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 490; dalej: KPK).

Nieuprawnione rejestry z danymi

Dodany art. 95p PrAdw obejmuje nieuprawnione gromadzenie i publiczne udostępnianie wszystkich albo niektórych informacji wskazanych w art. 49 ust. 2 i 3 PrAdw bez zgody adekwatnej okręgowej rady adwokackiej albo Naczelnej Rady Adwokackiej. Przepis dotyczy również prowadzenia rejestru lub innego zestawienia zawierającego wszystkie albo niektóre z tych danych.

Sankcja będzie taka sama jak w przypadku bezprawnego posługiwania się tytułem lub oznaczeniem kancelarii: grzywna od 5000 do 200 000 zł, kara ograniczenia wolności albo obie kary łącznie. Odpowiedzialność obejmie również działanie w imieniu lub w interesie innego podmiotu.

Senat zaproponował usunięcie art. 95p. 4.9.2026 r. Sejm odrzucił tę poprawkę bezwzględną większością głosów, tj. za jej odrzuceniem głosowało 358 posłów, przeciw 72. W konsekwencji przepis pozostał w tekście ustawy przekazanym Prezydentowi RP.

Krajowy Rejestr Adwokatów i Aplikantów Adwokackich

Nowelizacja przewiduje, iż Krajowy Rejestr Adwokatów i Aplikantów Adwokackich, prowadzony przez Naczelną Radę Adwokacką, będzie jawny i dostępny za pośrednictwem strony internetowej. Mają być w nim publikowane m.in. imię i nazwisko, numer wpisu oraz określone dane kontaktowe, a w przypadku adwokatów także informacje przekazywane na ich wniosek, np. o preferowanych dziedzinach praktyki lub znajomości języków obcych.

Okręgowe rady adwokackie będą prowadzić ustawowe listy w systemie teleinformatycznym udostępnianym przez Naczelną Radę Adwokacką i na bieżąco aktualizować dane potrzebne do prowadzenia rejestru.

Ochrona adwokata jak funkcjonariusza publicznego

Zmieniana art. 7 PrAdw przewiduje, iż adwokat podczas wykonywania czynności zawodowych lub w związku z ich wykonywaniem będzie korzystał z ochrony przysługującej funkcjonariuszowi publicznemu na zasadach określonych w ustawie z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 383; dalej: KK).

Regulacja dotyczy ochrony adwokata, a nie przyznania mu statusu funkcjonariusza publicznego w pełnym zakresie. Odwołanie do KK ma znaczenie przy czynach skierowanych przeciwko adwokatowi podczas wykonywania obowiązków zawodowych lub w związku z nimi.

Zmiany w funkcjonowaniu samorządu

Ustawa określa źródła finansowania działalności samorządu adwokackiego i rozszerza katalog jego ustawowych zadań. Obejmą one m.in. działania na rzecz ochrony zawodu i godności adwokata, prowadzenie instytucji samopomocowych, współpracę z administracją publiczną i organizacjami pozarządowymi, działalność mediacyjną i polubowną oraz edukację prawną.

Zmiany w art. 12 PrAdw regulują podejmowanie uchwał oraz prowadzenie obrad organów adwokatury i izb adwokackich. Zjazdy, zgromadzenia i posiedzenia będą mogły odbywać się stacjonarnie, zdalnie albo hybrydowo. Przewidziano także możliwość podejmowania uchwał w trybie obiegowym.

Postępowanie dyscyplinarne

Nowelizacja wprowadza postępowanie mediacyjne w sprawach dyscyplinarnych. Na podstawie art. 93c PrAdw rzecznik dyscyplinarny albo sąd dyscyplinarny będzie mógł skierować sprawę do mediacji z własnej inicjatywy za zgodą stron albo na ich zgodny wniosek. Mediacja nie powinna trwać dłużej niż miesiąc.

Pisma kierowane do adwokata lub aplikanta w postępowaniu dyscyplinarnym będą mogły być doręczane pocztą elektroniczną na adres wskazany w rejestrze, a dowodem doręczenia będzie potwierdzenie transmisji danych. Ustawa dopuszcza też udział strony w jawnej rozprawie lub posiedzeniu na odległość, o ile nie stoją temu na przeszkodzie względy techniczne.

Wejście w życie

Ustawa przewiduje zasadniczo 14-dniowe vacatio legis. Część przepisów ma wejść w życie 1.1.2027 r. Organy adwokatury będą miały 6 miesięcy na dostosowanie regulaminów do nowych przepisów.