11 godzin temu
- Ustawa zakłada utworzenie Krajowego Rejestru Oznakowanych Psów i Kotów (dalej: KROPiK) jako publicznego systemu teleinformatycznego prowadzonego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR).
- Regulacja wprowadza powszechny obowiązek znakowania zwierząt transponderem oraz ich rejestracji w określonych terminach.
- Przepisy regulują zasady gromadzenia danych, dostęp do rejestru oraz obowiązki właścicieli, schronisk i lekarzy weterynarii.
Cel przyjętych zmian
Regulacja zmierza do systemowego ograniczenia zjawiska bezdomności psów i kotów poprzez wprowadzenie jednolitego, obowiązkowego systemu identyfikacji zwierząt, opartego na centralnym rejestrze publicznym. Ustawodawca wskazuje, iż dotychczasowy model – oparty na rozproszonych, często prywatnych bazach danych – nie zapewnia skutecznego powiązania zwierzęcia z jego właścicielem ani efektywnego wsparcia działań gmin.
W uzasadnieniu projektu podkreślono, iż obowiązek znakowania i rejestracji zwierząt stanowi jedno z najskuteczniejszych narzędzi przeciwdziałania bezdomności, co znajduje potwierdzenie zarówno w praktyce innych państw członkowskich Unii Europejskiej, jak i w ustaleniach Najwyższej Izby Kontroli.
Projektodawca szeroko odniósł się również do rosnących kosztów ponoszonych przez gminy w związku z realizacją obowiązków wynikających z art. 11 i 11a ustawy z 21.8.1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1580). Dane wskazują na systematyczny wzrost wydatków – z poziomu ok. 125 mln zł w 2012 r. do ponad 347 mln zł w 2023 r., co stanowi jeden z kluczowych argumentów przemawiających za wprowadzeniem rozwiązania systemowego.
Utworzenie KROPiK jako rejestru publicznego
Ustawa przewiduje utworzenie KROPiK jako rejestru publicznego w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy z 17.2.2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1703).
KROPiK ma mieć charakter centralny i jednolity, co oznacza odejście od modelu wielości baz danych funkcjonujących równolegle. Jednocześnie przepisy wyraźnie wskazują, iż nie dochodzi do likwidacji istniejących baz prywatnych ani obowiązku migracji danych – co ma zapewnić, iż nowy rejestr będzie oparty wyłącznie na danych spełniających ustawowe standardy jakości.
Rejestr będzie prowadzony przez ARiMR, co wynika wprost z przepisów ustawy. Wybór tego podmiotu uzasadniono jego doświadczeniem w prowadzeniu systemów teleinformatycznych o charakterze masowym (np. systemy ewidencyjne w rolnictwie).
Administrator danych i przetwarzanie informacji
Ustawa w sposób jednoznaczny rozstrzyga, iż administratorem danych osobowych przetwarzanych w KROPiK będzie ARiMR.
Dane będą przetwarzane w ściśle określonych celach, do których należą w szczególności:
- ograniczenie zjawiska bezdomności psów i kotów;
- realizacja przez gminy programów opieki nad zwierzętami;
- kontrola wykonywania obowiązku szczepień przeciwko wściekliźnie;
- realizacja obowiązków fiskalnych (opłata od posiadania psa);
- wsparcie postępowań administracyjnych, cywilnych i karnych.
Projekt wprowadza również szczegółowe zasady retencji danych, powiązane z długością życia zwierząt, co stanowi rozwiązanie nietypowe, ale funkcjonalnie uzasadnione.
Zakres danych gromadzonych w KROPiK
Ustawa w art. 2 ust. 2 i 3 wprowadza szczegółowy katalog danych gromadzonych w rejestrze, obejmujący kilka kategorii informacji.
Do najważniejszych należą:
- niepowtarzalny numer psa albo kota generowany przez KROPiK podczas rejestracji oraz datę rejestracji;
- dane identyfikacyjne właściciela zwierzęcia lub podmiotu prowadzącego schronisko;
- dane lekarza weterynarii dokonującego oznakowania i rejestracji;
- dane dotyczące zwierzęcia (imię, rasę, umaszczenie, płeć psa albo kota i datę urodzenia, jeżeli jest znana);
- informacje o szczepieniu przeciwko wściekliźnie (w przypadku psów);
- numer transpondera wszczepiony psu albo kotu jako unikalny identyfikator oraz datę jego wszczepienia, jeżeli jest znana;
- informacje o zaginięciu zwierzęcia;
- informacje o śmierci psa albo kota, w tym o jej dacie i przyczynie, jeżeli są znane.
Ustawa przewiduje również prowadzenie:
- rejestru wszczepionych transponderów – w celu zapewnienia ich niepowtarzalności;
- ewidencji lekarzy weterynarii;
- ewidencji osób uprawnionych do działania w imieniu schronisk.
Dostęp do danych – model warstwowy
Regulacja przyjmuje zróżnicowany model dostępu do danych, uzależniony od statusu podmiotu.
Pełny lub szeroki dostęp uzyskają podmioty publiczne realizujące zadania ustawowe, w szczególności:
- gminy;
- Policja;
- Straż Graniczna;
- straże gminne (miejskie);
- Inspekcja Weterynaryjna;
- prokuratura i sądy.
Natomiast dostęp lekarzy weterynarii oraz pracowników schronisk ma charakter incydentalny i ograniczony – możliwy wyłącznie po odczytaniu numeru transpondera konkretnego zwierzęcia.
Rozwiązanie to stanowi realizację zasady minimalizacji danych oraz ograniczenia celu przetwarzania.
Kontrola wykonywania obowiązków znakowania i rejestracji
Ustawa wprowadza wyraźnie zdefiniowany reżim kontroli wykonywania obowiązków znakowania i rejestracji psów i kotów, określając zarówno katalog podmiotów uprawnionych do kontroli, jak i zakres ich kompetencji.
Do przeprowadzania kontroli uprawnione są organy Inspekcji Weterynaryjnej, funkcjonariusze Policji oraz strażnicy straży gminnej (miejskiej).
Zakres uprawnień kontrolnych obejmuje:
- legitymowanie osób w celu ustalenia ich tożsamości, o ile jest to niezbędne do przeprowadzenia kontroli;
- odczytanie numeru transpondera wszczepionego psu lub kotu przy użyciu czytnika zgodnego z normą ISO 11785;
- weryfikację danych w KROPiK powiązanych z odczytanym numerem transpondera.
Istotnym elementem systemu jest również wprowadzenie tzw. mechanizmu deklaracyjnego. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) może:
- pouczyć mieszkańca o obowiązku oznakowania i rejestracji zwierząt;
- wezwać go do złożenia deklaracji o liczbie posiadanych psów lub kotów.
Deklaracja ta składana jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, co znacząco wzmacnia jej walor dowodowy oraz prewencyjny.
Obowiązek znakowania i rejestracji – konstrukcja obowiązku
Ustawa wprowadza powszechny obowiązek znakowania i rejestracji psów i kotów, przy czym jego konstrukcja różni się w zależności od gatunku zwierzęcia oraz zdarzenia prawnego.
W przypadku psów obowiązek powstaje:
- najpóźniej w terminie do dnia pierwszego szczepienia przeciwko wściekliźnie;
- albo do dnia poprzedzającego przeniesienie własności, o ile to zdarzenie nastąpi wcześniej;
- albo do dnia następującego po dniu przyjęcia psa do schroniska albo umieszczenia w domu tymczasowym.
W przypadku kotów obowiązek powstaje:
- w terminie do dnia ukończenia przez kota 3. miesiąca życia albo do dnia poprzedzającego przeniesienie własności, o ile to zdarzenie nastąpi wcześniej;
- albo do dnia następującego po dniu przyjęcia kota do schroniska albo umieszczenia w domu tymczasowym.
Podmioty zobowiązane i odpowiedzialność
Obowiązek realizacji czynności spoczywa na właścicielu zwierzęcia lub – w przypadku zwierząt bezdomnych – na podmiocie prowadzącym schronisko.
Ustawa przewiduje istotne ograniczenie odpowiedzialności – brak odpowiedzialności w przypadku braku winy, co oznacza odejście od modelu odpowiedzialności obiektywnej.
Zasady znakowania
Znakowanie zwierzęcia polega na wszczepieniu transpondera zgodnego z normą ISO 11785.
Ustawa przewiduje, iż czynności tej dokonuje:
- lekarz weterynarii wpisany do ewidencji ARiMR;
- albo technik weterynarii działający w ramach zakładu leczniczego.
Jednocześnie wyraźnie rozdzielono kompetencje – wyłącznie lekarz weterynarii ma dostęp do systemu i możliwość rejestracji danych.
Relacja do przepisów szczególnych
Ustawa wskazuje, iż oznakowanie transponderem jest równoważne z oznakowaniem wymaganym na podstawie ustawy z 11.3.2004 r. o wymaganiach weterynaryjnych przy przemieszczaniu w celach niehandlowych zwierząt domowych towarzyszących podróżnym i zwierząt cyrkowych oraz o stosowaniu substancji o działaniu hormonalnym, tyreostatycznym i beta-agonistycznym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1075).
Koszty i mechanizm opłat
Ustawa szczegółowo reguluje kwestie kosztów.
Podstawową zasadą jest ponoszenie kosztów przez właściciela zwierzęcia.
Jednocześnie:
- wprowadzono maksymalny limit opłaty – 0,56% przeciętnego wynagrodzenia;
- dopuszczono możliwość finansowania przez gminy;
- wskazano orientacyjne koszty rynkowe (ok. 50-85 zł).
Retencja danych – szczegółowe zasady
Ustawa wprowadza precyzyjne zasady przechowywania danych:
- 5 lat od daty śmierci zwierzęcia;
- 30 lat od daty urodzenia;
- 30 lat od rejestracji – przy braku danych.
Rozwiązanie to uzasadniono potrzebą wykorzystania danych w postępowaniach prawnych.
Etap legislacyjny
Projekt ustawy był przedmiotem II czytania na posiedzeniu Sejmu 14.4.2026 r., po którym został ponownie skierowany do komisji w związku z poprawkami.
III czytanie odbyło się na posiedzeniu Sejmu 17.4.2026 r. W głosowaniu nad całością projektu oddano 245 głosów „za”, 22 „przeciw” oraz 171 głosów wstrzymujących się. Sejm uchwalił ustawę.
