Poszłaś/poszedłeś do szpitala na zaplanowany zabieg, który – zgodnie z przekazywanymi informacjami – miał przebiec bez większych trudności, a okres rekonwalescencji miał być krótki. Przed rozpoczęciem leczenia nie poinformowano Cię rzetelnie o możliwych zagrożeniach ani o ryzyku związanym z procedurą medyczną. Być może wręcz zapewniano Cię, iż zabieg jest całkowicie bezpieczny.
Po jego przeprowadzeniu nie doszło jednak do oczekiwanej poprawy stanu zdrowia. Zamiast tego pojawiły się problemy zdrowotne wymagające dalszego leczenia, czy zakażenie związane z pobytem w szpitalu. W praktyce oznaczało to konieczność kolejnych interwencji medycznych – takich, których nie przewidziałeś i których często można byłoby uniknąć, gdyby proces leczenia został przeprowadzony z należytą starannością, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną oraz obowiązującymi standardami.
Pytanie, które najczęściej słyszę od pacjentów i ich bliskich poszukujących pomocy prawnej, brzmi: „Czy można pozwać szpital i uzyskać odszkodowanie lub zadośćuczynienie?” Krótka odpowiedź na to pytanie brzmi: tak — w wielu przypadkach jest to możliwe. Należy jednak pamiętać, iż każda sprawa wymaga szczegółowej analizy i indywidualnej oceny.
W tym miejscu warto podkreślić jedną istotną kwestię: nie każdy niekorzystny skutek leczenia oznacza błąd medyczny i odpowiedzialność szpitala. choćby prawidłowo przeprowadzony zabieg może wiązać się z określonym ryzykiem. Problem pojawia się jednak wówczas, gdy pogorszenie stanu zdrowia pacjenta jest następstwem nieprawidłowo przeprowadzonego leczenia, zaniedbań organizacyjnych, naruszenia procedur sanitarnych lub braku rzetelnej informacji o ryzyku.
Poniżej wyjaśniam, kiedy szpital lub inny podmiot leczniczy ponosi odpowiedzialność za błąd medyczny oraz zakażenie szpitalne, a także jak przygotować się do ewentualnego procesu sądowego.
Kiedy Szpital lub inny podmiot leczniczy odpowiada za błąd medyczny lub zakażenie szpitalne?
Na początek wyjaśnię Ci co należy rozumieć pod pojęciem błędu medycznego i zakażenia szpitalnego.
Czym jest błąd medyczny?
Błąd medyczny to działanie lub zaniechanie personelu medycznego (lekarza, pielęgniarki, położnej, ratownika medycznego), które jest niezgodne z aktualną wiedzą medyczną, obowiązującymi standardami leczenia lub zasadami należytej staranności, a które prowadzi do wyrządzenia pacjentowi szkody – na zdrowiu lub życiu.
W praktyce oznacza to, iż błąd medyczny występuje wtedy, gdy:
- postępowanie medyczne było nieprawidłowe,
- można było obiektywnie wymagać innego, prawidłowego działania,
- pacjent doznał szkody,
- istnieje związek przyczynowy pomiędzy błędem, a tą szkodą.
Do najczęściej spotykanych rodzajów błędów medycznych należą m.in.:
- błędy diagnostyczne (np. opóźnione lub błędne rozpoznanie choroby),
- błędy terapeutyczne (nieprawidłowe leczenie lub jego brak),
- błędy techniczne (np. popełnione podczas zabiegu operacyjnego),
- błędy organizacyjne (np. brak nadzoru, niewłaściwa organizacja pracy szpitala).
Warto podkreślić, iż nie każdy niekorzystny wynik leczenia jest błędem medycznym – najważniejsze znaczenie ma ocena, czy personel działał zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i standardami.
Czym jest zakażenie szpitalne?
Zakażenie szpitalne (zakażenie związane z opieką zdrowotną) to zakażenie, które pozostaje w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i:
• wystąpiło w trakcie pobytu pacjenta w szpitalu lub innej placówce medycznej
lub
• ujawniło się po zakończeniu hospitalizacji, o ile z okoliczności sprawy wynika, iż w chwili przyjęcia pacjenta do placówki zakażenie nie było obecne ani w fazie rozwoju.
Zakażenia szpitalne mogą być spowodowane m.in. przez:
- bakterie (w tym szczepy lekooporne),
- wirusy,
- grzyby.
Najczęściej dotyczą one:
- ran pooperacyjnych,
- układu moczowego,
- układu oddechowego,
- krwi (sepsa).
Samo wystąpienie zakażenia szpitalnego nie zawsze oznacza automatycznie odpowiedzialność placówki, jednak w wielu przypadkach zakażenie jest skutkiem:
- naruszenia zasad aseptyki i antyseptyki,
- nieprawidłowej sterylizacji sprzętu,
- błędów organizacyjnych,
- niewłaściwego nadzoru epidemiologicznego.
Jeżeli zakażeniu można było zapobiec przy zachowaniu prawidłowych procedur, może ono stanowić podstawę do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.
O tym, czym jest zakażenie szpitalne możesz przeczytać także w artykule Zakażenie szpitalne – kiedy występuje?
Zasady odpowiedzialności podmiotów leczniczych
Podmioty lecznicze za swoje działania, jak i zaniechania ponoszą odpowiedzialność. Może mieć ona różny charakter. Wyróżnia się:
- odpowiedzialność cywilną,
- karną oraz
- zawodową.
Najczęściej to na drodze postępowania cywilnego pacjenci dochodzą swoich praw i domagają się zadośćuczynienia, odszkodowania, czy renty. Aby taka odpowiedzialność mogła zostać przypisana podmiotowi leczniczemu muszą zostać spełnione trzy przesłanki tj. zawinione popełnienie błędu/zakażenia pacjenta, powstanie szkody u pacjenta oraz związek przyczynowy pomiędzy błędem/zakażeniem, a szkodą.
Warto w tym miejscu wskazać, iż winę będzie można przypisać wówczas, gdy personel medyczny naruszył zasady prawidłowego postępowania zgodnego z aktualną wiedzą medyczną, a pacjent w wyniku tego doznał szkody (majątkowej lub niemajątkowej). Pamiętaj, iż wykazanie przesłanek odpowiedzialności podmiotu leczniczego obciąża pacjenta wnoszącego pozew do sądu.
Jakie świadczenia możesz uzyskać?
Jednym z najczęstszych pytań zadawanych przez pacjentów jest to, jakie świadczenia przysługują za błąd medyczny/zakażenie szpitalne i czego można realnie domagać się od szpitala, lekarza lub ubezpieczyciela placówki medycznej.
W praktyce postępowanie o błąd medyczny może prowadzić do uzyskania trzech podstawowych rodzajów świadczeń: zadośćuczynienia, odszkodowania oraz renty.
Zadośćuczynienie za błąd medyczny – rekompensata za cierpienie
Zadośćuczynienie za błąd medyczny przysługuje za krzywdę niemajątkową, czyli cierpienie fizyczne i psychiczne doznane przez pacjenta. Obejmuje ono m.in. ból, stres, traumę związaną z leczeniem, długotrwałą hospitalizację, trwałe powikłania, oszpecenie, niepełnosprawność, czy istotne obniżenie jakości życia.
Wysokość zadośćuczynienia za błąd medyczny nie jest z góry określona – zależy od okoliczności konkretnej sprawy, skali cierpień, trwałości skutków oraz wieku i sytuacji życiowej pacjenta.
W przypadku śmierci pacjenta zadośćuczynienia mogą dochodzić również jego najbliżsi (np. małżonek, dzieci, rodzice).
Odszkodowanie za błąd medyczny – zwrot poniesionych kosztów
Odszkodowanie za błąd medyczny ma na celu wyrównanie szkód majątkowych, czyli realnych strat finansowych poniesionych przez pacjenta w związku z nieprawidłowym leczeniem.
Może ono obejmować w szczególności:
- koszty leczenia, rehabilitacji, leków i zabiegów,
- wydatki na prywatną opiekę medyczną,
- koszty dojazdów do placówek medycznych,
- utracone dochody lub zarobki wynikające z niezdolności do pracy.
Odszkodowanie przysługuje zarówno za koszty już poniesione, jak i te, które będą konieczne w przyszłości, o ile ich poniesienie jest uzasadnione stanem zdrowia pacjenta.
Renta po błędzie medycznym – zabezpieczenie na przyszłość
Renta po błędzie medycznym przysługuje w sytuacji, gdy skutki tego błędu mają charakter trwały lub długotrwały. Może być przyznana m.in. wtedy, gdy pacjent:
- utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej,
- wymaga stałej rehabilitacji, leczenia lub opieki osób trzecich,
- ma zwiększone potrzeby lub zmniejszone widoki powodzenia na przyszłość.
Renta ma na celu zabezpieczenie finansowe pacjenta i może być wypłacana okresowo albo dożywotnio – w zależności od charakteru następstw błędu medycznego.
Terminy przedawnienia – o czym należy pamiętać?
Jednym z najważniejszych zagadnień w sprawach o błąd medyczny i zakażenie szpitalne są terminy przedawnienia roszczeń. W praktyce to właśnie upływ czasu bardzo często decyduje o tym, czy pacjent może skutecznie dochodzić swoich praw przed sądem.
Co do zasady roszczenia z tytułu błędu medycznego nie przysługują bezterminowo. o ile pacjent zbyt długo zwleka z podjęciem działań, może utracić możliwość uzyskania zadośćuczynienia, odszkodowania lub renty – choćby wtedy, gdy faktycznie doszło do nieprawidłowego leczenia.
Od kiedy liczy się termin przedawnienia?
W sprawach medycznych najważniejsze znaczenie ma to, kiedy pacjent dowiedział się o szkodzie oraz o tym, iż może ona być skutkiem błędu medycznego. Bardzo często moment ten nie pokrywa się z datą samego zabiegu lub hospitalizacji.
Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których skutki leczenia ujawniają się dopiero po pewnym czasie, np. w przypadku zakażeń szpitalnych lub opóźnionej diagnozy.
Dlaczego przedawnienie bywa problematyczne?
Sprawy o błąd medyczny są złożone i wymagają analizy dokumentacji oraz opinii specjalistów. Ustalenie początku biegu przedawnienia bywa niejednoznaczne i zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Z tego względu pacjenci często błędnie zakładają, iż ich roszczenia są już przedawnione — albo przeciwnie, iż mają jeszcze dużo czasu, podczas gdy termin właśnie upływa.
Co powinien zrobić pacjent?
Jeżeli pojawia się podejrzenie błędu medycznego lub zakażenia szpitalnego, nie warto odkładać sprawy na później. choćby wątpliwości co do zasadności roszczeń czy terminów przedawnienia powinny być jak najszybciej skonsultowane z prawnikiem. Wczesna analiza sprawy pozwala nie tylko ocenić szanse powodzenia, ale także zabezpieczyć roszczenia przed ich przedawnieniem.
Więcej informacji na temat terminów przedawnienia w sprawach o błąd medyczny i zakażenie szpitalne znajdziesz w osobnym artykule: Przedawnienie roszczeń w sprawach o błąd medyczny i zakażenie szpitalne.
Dokumentacja medyczna – jak ją uzyskać i co powinna zawierać?
Dokumentacja medyczna odgrywa istotną rolę w sprawach o błąd medyczny. To właśnie na jej podstawie można ocenić, czy leczenie było prowadzone prawidłowo, czy doszło do uchybień oraz jakie są rzeczywiste skutki zdrowotne dla pacjenta.
Dlatego jednym z pierwszych kroków po podejrzeniu błędu medycznego powinno być uzyskanie pełnej dokumentacji medycznej.
Jak uzyskać dokumentację medyczną?
Pacjent ma prawo dostępu do swojej dokumentacji medycznej – niezależnie od tego, czy leczenie odbywało się w publicznej, czy prywatnej placówce. Aby otrzymać dokumentację medyczną, wystarczy złożyć wniosek do placówki medycznej, w której pacjent był leczony. Wniosek może mieć formę pisemną lub elektroniczną. Co istotne, dokumentacja powinna zostać wydana bez zbędnej zwłoki, a odmowa jej udostępnienia co do zasady jest niedopuszczalna.
W przypadku śmierci pacjenta prawo dostępu do dokumentacji medycznej przysługuje także osobom bliskim, o ile spełnione są ustawowe warunki.
Co powinna zawierać dokumentacja medyczna?
Kompletna dokumentacja medyczna powinna odzwierciedlać cały proces diagnostyczny i leczniczy. W praktyce istotne są w szczególności:
- historia choroby i karty informacyjne z leczenia szpitalnego,
- wyniki badań laboratoryjnych, mikrobiologicznych, obrazowych i histopatologicznych,
- opisy zabiegów i operacji,
- zlecenia lekarskie oraz informacje o zastosowanym leczeniu,
- zgody pacjenta na zabiegi i procedury medyczne,
- wpisy dotyczące obserwacji stanu zdrowia pacjenta,
- zalecenia lekarskie po zakończeniu leczenia.
Braki w dokumentacji, nieczytelne wpisy, sprzeczności lub uzupełnianie dokumentów po czasie mogą mieć istotne znaczenie dowodowe w sprawie o błąd medyczny.
Dlaczego dokumentacja medyczna jest tak ważna w sprawie o błąd medyczny?
Dokumentacja medyczna stanowi podstawowy dowód w postępowaniu dotyczącym błędu medycznego. Na jej podstawie:
- biegli sądowi oceniają prawidłowość leczenia,
- ustala się moment powstania szkody,
- analizuje się związek przyczynowy pomiędzy działaniem personelu medycznego
a pogorszeniem stanu zdrowia pacjenta.
W praktyce to właśnie dokumentacja medyczna bardzo często przesądza o tym, czy roszczenia pacjenta mają szanse powodzenia.
Na co zwrócić szczególną uwagę?
Pacjent, który podejrzewa błąd medyczny, powinien zwrócić uwagę m.in. na:
- brak określonych badań lub ich opóźnione wykonanie,
- rozbieżności pomiędzy wpisami różnych lekarzy,
- brak zgody na zabieg lub niepełne informacje o ryzyku,
- lakoniczne lub schematyczne opisy stanu zdrowia.
Jak wygląda droga pacjenta do uzyskania zadośćuczynienia lub odszkodowania? Krok po kroku.
Dla wielu pacjentów postępowanie w sprawie o błąd medyczny wydaje się skomplikowane i stresujące. W praktyce jednak droga do uzyskania zadośćuczynienia lub odszkodowania przebiega według określonych etapów.
Ich znajomość pozwala lepiej przygotować się do sprawy i uniknąć podstawowych błędów.
Krok 1 – zabezpieczenie dokumentacji medycznej
Pierwszym i kluczowym krokiem jest uzyskanie pełnej dokumentacji medycznej z leczenia, którego dotyczy podejrzenie błędu medycznego lub zakażenia szpitalnego. Dokumentacja ta stanowi podstawę dalszej analizy i późniejszego postępowania dowodowego.
Na tym etapie nie warto ograniczać się do fragmentów dokumentacji – im pełniejszy materiał, tym większe możliwości rzetelnej oceny sprawy.
Krok 2 – analiza sprawy i wstępna ocena zasadności roszczeń
Po zgromadzeniu dokumentacji konieczna jest jej analiza pod kątem medycznym i prawnym. Celem jest ustalenie, czy doszło do błędu medycznego lub nieprawidłowości, czy pacjent doznał szkody oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy leczeniem a pogorszeniem stanu zdrowia.
Na tym etapie bardzo często niezbędne jest odniesienie się do aktualnej wiedzy medycznej i standardów leczenia.
Krok 3 – ustalenie zakresu roszczeń
Jeżeli analiza potwierdzi zasadność roszczeń, należy określić jakich świadczeń pacjent może dochodzić. Może to być zadośćuczynienie, odszkodowanie, renta albo wszystkie te świadczenia łącznie.
Prawidłowe określenie roszczeń ma istotne znaczenie, ponieważ wpływa zarówno na strategię procesową, jak i na późniejszą ocenę sprawy przez sąd.
Krok 4 – postępowanie przedsądowe lub likwidacyjne
W wielu przypadkach przed wniesieniem pozwu podejmowane są próby polubownego zakończenia sprawy, np. poprzez zgłoszenie roszczeń do ubezpieczyciela, szpitala lub lekarza.
Postępowanie przedsądowe może doprowadzić do wypłaty świadczeń bez konieczności prowadzenia długotrwałego procesu, choć nie w każdej sprawie jest to możliwe lub zasadne.
Krok 5 – postępowanie sądowe
Jeżeli sprawa nie zakończy się na etapie przedsądowym, kolejnym krokiem jest wniesienie pozwu do sądu cywilnego. W toku postępowania sądowego kluczową rolę odgrywają dowody, w szczególności dokumentacja medyczna oraz opinie biegłych sądowych.
Postępowanie to może być czasochłonne, jednak w wielu przypadkach stanowi jedyną drogę do uzyskania należnej rekompensaty.
Krok 6 – wyrok i wypłata świadczeń
W przypadku korzystnego rozstrzygnięcia sąd zasądza na rzecz pacjenta odpowiednie świadczenia pieniężne. Mogą one obejmować jednorazowe kwoty lub świadczenia okresowe, takie jak renta.
Dopiero na tym etapie pacjent uzyskuje realną finansową rekompensatę skutków błędu medycznego lub zakażenia szpitalnego.
Jak przygotować się do spotkania z prawnikiem?
Pierwsze spotkanie z prawnikiem w sprawie o błąd medyczny jest bardzo ważnym etapem całego procesu. To od niego często zależy, czy sprawa zostanie prawidłowo oceniona i jaką strategię dalszych działań warto przyjąć.
Odpowiednie przygotowanie pozwala nie tylko zaoszczędzić czas, ale także zwiększa szanse na rzetelną i trafną ocenę sytuacji pacjenta.
Zgromadź pełną dokumentację medyczną
Na spotkanie z prawnikiem warto zabrać całą posiadaną dokumentację medyczną, dotyczącą zarówno leczenia, które doprowadziło do szkody, jak i dalszego leczenia powikłań. Mogą to być m.in.:
- karty informacyjne z leczenia szpitalnego,
- wyniki badań (laboratoryjnych, mikrobiologicznych, obrazowych, histopatologicznych),
- opisy zabiegów i operacji,
- zalecenia lekarskie, recepty, skierowania,
- dokumentacja z rehabilitacji lub dalszego leczenia.
Nawet jeżeli pacjent nie ma pewności, które dokumenty są istotne – lepiej przedstawić zbyt dużo materiału niż zbyt mało. Ocena, co ma znaczenie prawne, należy do prawnika.
Przygotuj chronologiczny opis zdarzeń
Bardzo pomocne jest sporządzenie krótkiego opisu przebiegu leczenia, najlepiej w porządku chronologicznym. Warto uwzględnić:
- daty hospitalizacji i zabiegów,
- moment pojawienia się pierwszych niepokojących objawów,
- informacje przekazywane przez personel medyczny,
- moment wystąpienia powikłań lub zakażenia szpitalnego.
Taki opis ułatwia prawnikowi szybkie zrozumienie sprawy i pozwala sprawniej przejść do jej analizy.
Zastanów się, jakie skutki zdrowotne i życiowe poniosłeś/aś
Przed spotkaniem warto przemyśleć, jakie konsekwencje miał błąd medyczny dla Twojego zdrowia
i życia codziennego. Mogą to być m.in.:
- długotrwałe leczenie lub rehabilitacja,
- utrata umiejętności pracy,
- konieczność korzystania z pomocy osób trzecich,
- trwałe ograniczenia sprawności lub bóle,
- pogorszenie jakości życia.
Te informacje są najważniejsze przy ocenie wysokości ewentualnego zadośćuczynienia, odszkodowania lub renty.
Przygotuj pytania do prawnika
Spotkanie z prawnikiem to również moment, aby rozwiać własne wątpliwości. Warto przygotować pytania, np.:
- czy moja sprawa ma realne szanse powodzenia,
- jakie świadczenia mogę uzyskać za błąd medyczny,
- jak długo może potrwać postępowanie,
- jakie koszty mogą się z nim wiązać.
Świadoma decyzja o dalszych krokach jest dla pacjenta równie ważna jak sama analiza prawna.
Pamiętaj o terminach przedawnienia
Na spotkaniu z prawnikiem warto od razu wskazać, kiedy doszło do leczenia i kiedy ujawniły się skutki błędu. Ma to najważniejsze znaczenie dla oceny, czy roszczenia nie uległy przedawnieniu. Im wcześniej pacjent zgłosi się po pomoc prawną, tym większe możliwości skutecznego dochodzenia swoich praw.
Autorka:
Alicja Sandomierska
adwokat
Obrazek w poście pochodzi z Unsplash
***
Zakażenie podczas cesarskiego cięcia
Staphylococcus epidermidis jest bakterią powszechnie występującą na błonach śluzowych jamy ustnej, nosa, gardła, a także w drogach moczowo-płciowych, jelicie grubym oraz na skórze.
Dla osób zdrowych nie jest zagrożeniem, ale u pacjentów po przebytych operacjach, którzy mają osłabioną odporność może wywołać niebezpieczny wstrząs septyczny. Jest jedną z głównych przyczyn zakażeń wewnątrzszpitalnych. Zajmuje trzecie miejsce na liście najczęściej wywołujących je patogenów… [Czytaj dalej…]