Darowizna a podatki

Darowizna to umowa, na podstawie której jedna osoba (darczyńca) zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz innej osoby (obdarowanego). Darowiznę możemy rozumieć intuicyjnie jako przekazanie jakiegoś przedmiotu lub pieniędzy innej osobie – i to oddaje właśnie sens tej umowy. W niektórych sytuacjach darowizna musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego. Obdarowany musi pamiętać, by o darowiźnie poinformować urząd skarbowy, a jeżeli przekracza ona określoną wartość, to również zapłacić podatek.

Darowizna to jedna z umów uregulowanych w Kodeksie cywilnym. Ma charakter nieodpłatny, a więc darczyńca nie może oczekiwać zapłaty od drugiej strony. Przedmiotem darowizny mogą być przedmioty (np. sprzęt AGD, książki), pieniądze lub nieruchomość.

Darowizna nieruchomości zawsze musi mieć formę aktu notarialnego. W przeciwnym wypadku umowa taka uznawana jest za nieważną.

W jaki sposób dokonać darowizny?

Za sporządzenie aktu notarialnego trzeba zapłacić. Maksymalna stawka wynagrodzenia notariusza za sporządzenie aktu notarialnego umowy darowizny jest określona w §3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 roku w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej i zależy od wartości darowizny:

• do 3000 zł – 100 zł;
• powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł;
• powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł;
• powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł;
• powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł;
• powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł;
• powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn nie więcej niż 7500 zł.

Połowę wyżej wskazanej maksymalnej stawki pobiera się za sporządzenie aktu notarialnego dokumentującego umowę darowizny lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, jeżeli

• umowa jest zawierana pomiędzy osobami zaliczanymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, a jednocześnie,
• nabywcy są uprawnieni do skorzystania z ulgi, o której mowa w art. 16 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadku i darowizn.

Umowa darowizny, której przedmiotem nie jest nieruchomość, nie musi być zawarta w formie aktu notarialnego, ale wynika z tego dodatkowe zastrzeżenie: taka umowa staje się ważna dopiero, o ile przyrzeczone przysporzenie zostało spełnione, a więc doszło do fizycznego przekazania przez darczyńcę przedmiotu przysporzenia. Potencjalny obdarowany nie może domagać się spełnienia umowy darowizny, jeżeli wcześniej strony nie zawarły jej w formie aktu notarialnego.

Darowizna a podatki

Osoba, która otrzymała darowiznę, może być zobowiązana do zapłaty z tego tytułu podatku. Darowizna może zostać opodatkowana podatkiem od spadków i darowizn w zależności od jej wartości oraz stopnia pokrewieństwa darczyńcy i obdarowanego. Przepisy wyodrębniają cztery grupy podatkowe, a do każdej z nich jest przyporządkowana kwota wolna od podatku.

• Grupa 0 – małżonek, rodzeństwo, zstępni (czyli dzieci, wnuki i prawnuki), wstępni (czyli rodzice, dziadkowie) ojczym, macocha, pasierb,
• Grupa 1 – osoby z grupy 0 oraz teściowie, synowa, zięć,
• Grupa 2 – rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie rodzeństwa, małżonkowie rodzeństwa małżonków, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie innych zstępnych,
• Grupa 3 – osoby nieuwzględnione w poprzednich grupach.

Jak nadmieniliśmy powyżej, do każdej z tych grup są przyporządkowane kwoty wolne od podatku. Wynoszą one:

• 9.637 zł – o ile nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy.
• 7.276 zł – o ile nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy.
• 4.902 zł – o ile nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy.

Podatek płaci się od nadwyżki podstawy opodatkowania.

Darowiznę należy zgłosić do urzędu skarbowego

Nie płaci się podatku od darowizn otrzymanych od najbliższych, czyli osób z zerowej grupy. Tak więc podatku nie musi się obawiać dziecko, któremu rodzic chce przekazać choćby bardzo kosztowny prezent, taki jak samochód czy mieszkanie. Warunkiem zwolnienia z podatku jest jednak poinformowanie o darowiźnie urzędu skarbowego na druku SD-Z2 i przedłożenie potwierdzenia (np. wyciągu z konta) dokonania tej darowizny. Obdarowany ma na to 6 miesięcy od momentu otrzymania darowizny. Tylko spełniając powyższe formalności, można ubiegać się o zwolnienie z podatku.

W przypadku darowizn w formie aktu notarialnego zgłoszenia darowizny do urzędu skarbowego dokonuje notariusz.