1 lipca 2026 r. wszedł w życie drugi etap reformy unijnego prawa wzorów przemysłowych. Zmiany wynikają z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/2822 zmieniającego rozporządzenie w sprawie wzorów Unii Europejskiej oraz z nowej dyrektywy harmonizującej krajowe systemy ochrony wzorów.
Jest to kolejny etap kompleksowej modernizacji prawa, której celem jest dostosowanie systemu ochrony wzorów do współczesnych realiów gospodarki cyfrowej. Nowe przepisy znacząco rozszerzają możliwości ochrony projektów cyfrowych oraz upraszczają procedurę rejestracji przed Urzędem Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO).
Dlaczego reforma prawa wzorów przemysłowych była konieczna?
Obowiązujące przez ponad dwie dekady przepisy powstawały w czasie, gdy wzornictwo przemysłowe kojarzono przede wszystkim z produktami materialnymi. Tymczasem w tej chwili istotnym elementem przewagi konkurencyjnej przedsiębiorstw są rozwiązania cyfrowe – interfejsy aplikacji, animacje, grafiki ekranowe, środowiska cyfrowe czy elementy generowane komputerowo.
Dotychczasowe regulacje nie zawsze pozwalały na skuteczną ochronę tego rodzaju projektów. Reforma ma wyeliminować te ograniczenia i zapewnić przedsiębiorcom narzędzia odpowiadające współczesnym modelom biznesowym.
Rozszerzenie zakresu ochrony wzorów
Najważniejszą zmianą jest rozszerzenie katalogu przedstawień wzorów, które mogą zostać zgłoszone do rejestracji.
Od 1 lipca 2026 r. znacznie łatwiejsza stanie się ochrona między innymi:
- animowanych wzorów przemysłowych;
- animacji oraz przejść pomiędzy ekranami;
- graficznych interfejsów użytkownika (GUI);
- elementów wyświetlanych na ekranach urządzeń;
- projektów generowanych komputerowo;
- innych dynamicznych form prezentacji produktu.
To szczególnie istotna zmiana dla przedsiębiorców prowadzących działalność w sektorach nowych technologii, IT, gamingu, e-commerce, fintech, elektroniki użytkowej oraz wszędzie tam, gdzie wartość produktu wynika z jego warstwy wizualnej.
Nowe zasady przedstawiania wzoru
Drugim filarem reformy są zmiany proceduralne dotyczące sposobu przedstawiania wzoru w zgłoszeniu.
EUIPO dopuści nowe formy prezentacji wzorów, w tym:
- pliki wideo;
- sekwencje obrazów przedstawiające ruch;
- inne formaty umożliwiające wierne przedstawienie wzorów dynamicznych.
Zmiana ta eliminuje jedną z największych niedoskonałości dotychczasowego systemu, który wymagał przedstawiania dynamicznych projektów wyłącznie dzięki statycznych ilustracji.
W praktyce nowe rozwiązania pozwolą znacznie lepiej oddać charakter produktów cyfrowych oraz ograniczą ryzyko sporów dotyczących zakresu ochrony.
Zniesienie limitu siedmiu widoków
Od lipca 2026 r. przestanie obowiązywać administracyjny limit siedmiu przedstawień wzoru.
Zgłaszający będą mogli wykorzystać większą liczbę widoków, o ile wszystkie przedstawienia pozostają spójne i jednoznacznie identyfikują zgłaszany wzór.
Zmiana ta ma szczególne znaczenie dla:
- interfejsów użytkownika,
- produktów wieloelementowych,
- animacji,
- złożonych projektów trójwymiarowych.
Większa swoboda prezentacji powinna przełożyć się na skuteczniejszą ochronę oraz ograniczenie problemów interpretacyjnych podczas późniejszego dochodzenia praw.
Łatwiejsze usuwanie drobnych błędów
Nowe przepisy umożliwią również poprawianie oczywistych, nieistotnych błędów w zgłoszeniu (tzw. immaterial alterations), pod warunkiem iż korekta nie prowadzi do zmiany tożsamości wzoru.
Jest to praktyczne rozwiązanie, które powinno ograniczyć liczbę odmów wynikających wyłącznie z uchybień technicznych lub administracyjnych.
Co reforma prawa wzorów przemysłowych oznacza dla przedsiębiorców?
Nowe przepisy powinny skłonić przedsiębiorców do ponownej analizy posiadanego portfela praw własności przemysłowej.
W szczególności warto ocenić, czy ochroną jako wzory przemysłowe mogą zostać objęte:
- interfejsy aplikacji mobilnych;
- układy stron internetowych;
- animacje wykorzystywane w serwisach internetowych;
- elementy identyfikacji wizualnej wyświetlane na ekranach;
- cyfrowe opakowania produktów;
- środowiska cyfrowe wykorzystywane w aplikacjach i grach;
- elementy wizualne oprogramowania.
Dla wielu przedsiębiorstw aktywa cyfrowe stanowią w tej chwili jedne z najcenniejszych składników majątku intelektualnego. Reforma umożliwia ich skuteczniejsze zabezpieczenie.
Dlaczego warto rozważyć wcześniejsze zgłoszenie?
Przedsiębiorcy planujący wprowadzenie nowych produktów lub interfejsów powinni odpowiednio wcześnie zaplanować strategię zgłoszeń.
Uzyskanie wcześniejszej daty pierwszeństwa może mieć najważniejsze znaczenie w przypadku późniejszych sporów dotyczących prawa do wzoru.
Należy również pamiętać, iż przez cały czas obowiązuje 12-miesięczny okres karencji (grace period). Oznacza to, iż ujawnienie wzoru przez twórcę lub uprawnionego nie przekreśla możliwości jego rejestracji, o ile zgłoszenie nastąpi w ciągu 12 miesięcy od pierwszego ujawnienia.
Najważniejsze zmiany od 1 lipca 2026 r.:
- możliwość rejestracji animowanych wzorów przemysłowych;
- rozszerzenie ochrony interfejsów użytkownika (GUI), animacji oraz projektów cyfrowych;
- możliwość przedstawiania wzorów dzięki plików wideo i sekwencji obrazów;
- zniesienie limitu siedmiu widoków wzoru;
- możliwość poprawiania drobnych błędów w zgłoszeniu bez utraty tożsamości wzoru;
- dostosowanie systemu ochrony wzorów do produktów cyfrowych i nowych technologii.
Reforma prawa wzorów przemysłowych – podsumowanie
Drugi etap reformy prawa wzorów przemysłowych stanowi jedną z najistotniejszych zmian w europejskim systemie ochrony własności przemysłowej ostatnich lat. Nowe przepisy nie tylko upraszczają procedurę zgłoszeniową, ale przede wszystkim otwierają możliwość skuteczniejszej ochrony nowoczesnych produktów cyfrowych, których znaczenie gospodarcze stale rośnie.
Dla przedsiębiorców jest to odpowiedni moment na przegląd portfela wzorów przemysłowych oraz ocenę, czy elementy cyfrowe wykorzystywane w działalności – takie jak interfejsy użytkownika, animacje czy projekty ekranowe – mogą zostać objęte ochroną. W wielu przypadkach odpowiednio zaplanowana strategia zgłoszeń pozwoli zwiększyć wartość własności intelektualnej przedsiębiorstwa oraz skuteczniej zabezpieczyć przewagę konkurencyjną na rynku.
