FAQ: oznaczanie treści zgodnie z art. 50 AI Act

traple.pl 3 dni temu

Przedstawiamy odpowiedzi na pytania z webinaru „Oznaczanie AI bez tajemnic. Jak to robić zgodnie z AI Act?”.

Bazując na najczęściej pojawiających się pytaniach podczas webinaru „Oznaczanie AI bez tajemnic. Jak to robić zgodnie z AI Act?”, przygotowaliśmy materiał FAQ, który porządkuje najważniejsze zagadnienia dot. obowiązków przejrzystości wynikających z art. 50 AI Act.

I. Zakres zastosowania art. 50 AI Act i relacje między obowiązkami

II. Interakcja z AI: chatboty, voiceboty i automatyczne odpowiedzi

III. Treści audio i głosy syntetyczne

IV. Deepfake i treści syntetyczne: reklama, sceny fikcyjne i materiały mieszane

V. Treści tekstowe: weryfikacja, kontrola redakcyjna i odpowiedzialność za publikację

VI. Jak oznaczać treści: język, forma, miejsce i widoczność oznaczenia

VII. Obowiązki w czasie: materiały istniejące, ponowne wykorzystanie i okresy przejściowe

VIII. Kiedy oznaczenie nie jest wymagane: standardowa edycja i funkcje pomocnicze

IX. Art. 50 AI Act a inne regulacje: prawo autorskie, konsumenckie i inne przepisy

X. Dostępność oznaczeń

XI. Organizacja zgodności: agencje, role i umowy

XII. Egzekwowanie obowiązków: sankcje, nadzór i praktyka organów

I. Zakres zastosowania art. 50 AI Act i relacje między obowiązkami

1. Czy wyjątek „oczywistości” z art. 50 ust. 1 wyłącza obowiązek technicznego oznaczania z art. 50 ust. 2?

Nie. Wyjątki dotyczą tylko konkretnego obowiązku, w zakresie którego zostały ustanowione. Oznacza to, iż wyjątek “oczywistości”, z punktu widzenia osoby fizycznej, dotyczy wyłącznie obowiązku z art. 50 ust. 1 AI Act (informowanie o tym, iż interakcja jest prowadzona z systemem AI) i nie dotyczy obowiązku z art. 50 ust. 2 AI Act (znakowanie wyników systemu AI w formacie nadającym się do odczytu maszynowego).

Przykładowo: dostawca systemu AI nie musi informować o interakcji z systemem AI, o ile jest to oczywiste dla użytkownika, ale musi znakować treści generowane przez taki system, choćby o ile dla użytkownika oczywistym jest fakt, iż treść pochodzi z narzędzia AI.

2. Jaka jest zależność między art. 50 ust. 2 a art. 50 ust. 4?

Art. 50 ust. 2 nakłada obowiązek na dostawcę systemu generatywnego. Wynik ma być oznaczony w formacie maszynowo czytelnym i wykrywalnym. Art. 50 ust. 4 obciąża podmiot stosujący, który wykorzystuje system profesjonalnie (zawodowo) i udostępnia deepfake albo określony tekst o sprawie leżącej w interesie publicznym. Informacja ta ma być zrozumiała dla człowieka.

W jednym projekcie oba obowiązki mogą działać równolegle. Oznaczenie z art. 50 ust. 2 samo z siebie nie zastępuje widocznego lub słyszalnego oznaczenia z art. 50 ust. 4, a widoczna dla człowieka etykieta nie zastępuje obowiązku dostawcy w zakresie oznaczenia czytelnego maszynowo. Jednocześnie, jeżeli ten sam podmiot pełni funkcję dostawcy (tworzy i wprowadza do obrotu narzędzie AI generujące treści) oraz podmiotu stosującego (przykładowo, wykorzystuje to narzędzie do tworzenia reklam swojej działalności), to musi wypełnić oba obowiązki.

3. Czy podmiot może jednocześnie być dostawcą i podmiotem stosującym?

Tak. Role ustala się dla konkretnego podmiotu, systemu i sposobu jego wykorzystania (stanu faktycznego). Podmiot, który rozwija system i oferuje go pod własną nazwą, może być dostawcą, a jednocześnie – wykorzystując ten sam system we własnej działalności – podmiotem stosującym. Wtedy może odpowiadać równolegle za obowiązki z art. 50 ust. 1-2 i art. 50 ust. 3-4.

4. Czy wyjątki z art. 50 ust. 2 stosuje się również do deepfake’ów z art. 50 ust. 4?

Nie. Wyjątki dotyczą tylko konkretnego obowiązku, w zakresie którego zostały ustanowione. Wyjątki dotyczące standardowej edycji i braku istotnej zmiany danych wejściowych lub ich semantyki odnoszą się do technicznego obowiązku dostawcy z art. 50 ust. 2. Nie dotyczą one obowiązków podmiotu stosującego w zakresie deepfake’ów lub określonych rodzajów tekstów w zakresie ujętym w art. 50 ust. 4.

5. Czy deepfake jest podtypem treści wygenerowanej lub zmodyfikowanej przez AI?

Można to tak określić. Należy jednak zawsze zwracać uwagę na fakt, iż deepfake w AI Act nie jest rozumiany tylko jako treść bezpośrednio manipulacyjna lub dezinformacyjna.

6. Czy zwykłe CGI, rendering 3D albo grafika wykonana manualnie podlegają art. 50?

Nie, o ile przy ich tworzeniu lub modyfikacji nie wykorzystano systemu AI. Art. 50 AI Act dotyczy wyłącznie sytuacji, w których zaangażowany jest system AI, przy czym charakter i stopień tego zaangażowania zależy od zakresu konkretnego obowiązku. Wykorzystanie systemu (w tym jego konkretnych funkcji lub narzędzi), które nie jest systemem AI, nie powoduje aktualizacji obowiązków z art. 50 AI Act.

7. Co z kodem komputerowym wygenerowanym przez AI?

Zgodnie z Wytycznymi Komisji Europejskiej z 20 lipca 2026 r. dotyczącymi realizacji obowiązków przejrzystości z art. 50 AI Act (dalej jako “Wytyczne Komisji” lub “Wytyczne”) sam kod źródłowy nie jest objęty obowiązkiem oznaczania z art. 50 ust. 2. Nie jest też deepfake’iem, ponieważ definicja deepfake’a obejmuje wyłącznie obraz, audio i wideo. Nie jest także tekstem informującym społeczeństwo o sprawach leżących w interesie publicznym.

8. Czy infografiki podlegają obowiązkowi oznaczania?

Nie ma jednej odpowiedzi dla każdej infografiki. Każda infografika w zakresie art. 50 ust. 4 powinna być analizowana odrębnie, mając na uwadze zakres definicji deepfake’a oraz rodzaj tekstu, który na podstawie tego przepisu ma podlegać oznaczeniu. Proste wykresy, schematy lub infografiki zwykle co do zasady nie będą podlegały oznaczaniu.

9. Czy art. 50 ma zastosowanie do materiałów wewnętrznych i komunikacji B2B?

Nie ma ogólnego wyłączenia dla materiałów wewnętrznych ani relacji B2B. Konkretna sytuacja może jednak sprawiać, iż ryzyko stwierdzenia naruszenia będzie niskie lub pomijalne.

Przykładowo: mniejsze ryzyko związane jest z sytuacją, w której deepfake nie jest publikowany, a jedynie przekazywany między osobami z zespołu pracującego nad daną treścią (np. w ramach jednego workspace’u albo przestrzeni chmurowej).

10. Czy dokument tekstowy wygenerowany przez chatbota dla klienta B2B musi mieć etykietę?

W przypadku art. 50 ust. 4 (oznaczanie deepfake’ów i określonych tekstów) zależy to od charakteru tekstu zawartego w dokumencie, tj. czy będzie on kwalifikowany jako tekst publikowany w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym. W przypadku art. 50 ust. 2 (oznaczanie wyników systemu AI) taki tekst powinien zostać oznaczony w ramach obowiązku dostawcy, biorąc pod uwagę zasady oznaczania zawarte w tym przepisie.

11. Czy art. 50 podlega „regionalizacji”?

Nie. Państwa lub regiony nie mogą dowolnie zmieniać zakresu podstawowych obowiązków. Możliwa jest natomiast lokalizacja sposobu wykonania obowiązku (np. języka, formatu i dostępności) do konkretnego rynku oraz przewidywanej grupy odbiorców. Nie ma przy tym znaczenia, czy dostawca ma siedzibę lub znajduje się poza Unią Europejską. Obowiązek stosuje się do każdego podmiotu, który wykorzystuje wynik działania AI na terenie Unii.

II. Interakcja z AI: chatboty, voiceboty i automatyczne odpowiedzi

12. Czy odpowiedzi na reklamacje udzielane przez AI trzeba oznaczać?

Jeżeli system AI sam, bezpośrednio komunikuje się z osobą fizyczną, dostawca powinien zapewnić informację o interakcji z AI, zgodnie z art. 50 ust. 1. Dotyczy to także reklamacji niezależnie od tego, czy odpowiedź jest udzielana na czacie, w aplikacji, e-mailem czy głosowo.

Jeżeli AI jedynie przygotowuje projekt odpowiedzi, a pracownik samodzielnie go weryfikuje, zatwierdza i wysyła jako własną wypowiedź, to nie dochodzi do bezpośredniej interakcji człowieka z AI w rozumieniu ust. 1. Granica zależy jednak od rzeczywistego procesu, a nie od nazwy narzędzia.

13. Gdzie i kiedy poinformować o użyciu AI przy obsłudze reklamacji?

Informację należy przekazać najpóźniej przy pierwszej bezpośredniej interakcji z AI, przed przejściem do merytorycznej obsługi sprawy. Na czacie może to być komunikat otwierający, w voicebocie – słyszalne powitanie, a w automatycznej wiadomości – jasna informacja na początku treści.

Konkretne brzmienie i miejsce warto dobrać do kanału oraz profilu odbiorców. Przy dłuższych wypowiedziach warto rozważyć powtórzenie komunikatu.

14. Czy automatyczna odpowiedź DM na profilu społecznościowym podlega pod art. 50 ust. 1?

To zależy od tego, czy jest to system AI prowadzący rzeczywistą, dwukierunkową i kontekstową wymianę informacji. Chatbot analizujący wiadomość i dobierający odpowiedź może podlegać pod art. 50 ust. 1.

Prosta, deterministyczna wiadomość typu „Dziękujemy za kontakt, odpowiemy w godzinach pracy”, uruchamiana identycznie po każdej wiadomości, może w ogóle nie być systemem AI ani bezpośrednią interakcją w rozumieniu Wytycznych. Najpierw trzeba więc ustalić, czy mamy do czynienia z systemem AI.

15. Czy automatyczna odpowiedź na Facebooku musi zawierać informację o AI?

Jeżeli odpowiedź generuje lub dobiera system AI w ramach bezpośredniej interakcji, tak – użytkownik powinien zostać poinformowany od początku pierwszej interakcji. o ile jest to wyłącznie sztywna, wcześniej zaprogramowana wiadomość bez AI, art. 50 ust. 1 nie ma zastosowania.

Samo użycie słowa „automatyczna” nie rozstrzyga kwalifikacji. Konieczna jest weryfikacja, czy funkcja spełnia definicję systemu AI i prowadzi rzeczywistą wymianę z użytkownikiem.

16. Czy obowiązek przypominania użytkownikowi o interakcji z AI wynika wprost z AI Act?

AI Act wymaga informacji najpóźniej przy pierwszej interakcji, ale nie określa sztywnej częstotliwości przypomnień. Dodatkowe przypomnienie jest rekomendacją opartą na Wytycznych i zasadzie skuteczności informacji – może być uzasadnione po dłuższej przerwie, zmianie roli systemu, przejściu do szczególnie wrażliwego etapu, zapytania wprost przez użytkownika o to, czy ma do czynienia z systemem AI albo gdy użytkownik wydaje się w inny sposób zdezorientowany w kontekście rozmówcy.

Nie jest więc konieczne powtarzanie komunikatu przy każdej wypowiedzi. Organizacja powinna przyjąć proporcjonalne reguły i je udokumentować.

17. Czy wystarczy nazwać chatbota „wirtualnym asystentem”?

W świetle obecnych wymagań przejrzystości może to okazać się niewystarczające. „Wirtualny asystent” może opisywać funkcję, ale nie musi jasno ujawniać, iż rozmówcą jest system AI. Bezpieczniejsze jest sformułowanie wprost, np. „Jestem wirtualnym asystentem opartym na sztucznej inteligencji działającym w imieniu XYZ”.

Ocena zależy od kontekstu i grupy odbiorców. Wyjątek „oczywistości” należy interpretować ostrożnie, zwłaszcza przy naturalnie brzmiącym głosie i osobach o niższych kompetencjach cyfrowych.

18. Czy asystent musi być „dostosowany do odbiorcy” i czy należy stosować standardy UOKiK?

Art. 50 ust. 5 wymaga jasności, rozróżnialności i zgodności z adekwatnymi wymogami dostępności. Przy ocenie „oczywistości” interakcji i skuteczności informacji należy uwzględnić przewidywaną grupę odbiorców, np. wiek, niepełnosprawność i kompetencje cyfrowe.

Rekomendacje UOKiK nie wynikają z art. 50, ale mogą pełnić funkcję pomocniczą z perspektywy ochrony konsumentów. Jednocześnie, spełnienie obowiązków przejrzystości nie oznacza automatycznie zgodności z adekwatnymi przepisami konsumenckimi. Oznacza to, iż formalnie poprawny komunikat (w świetle art. 50 AI Act) może np. wprowadzać konsumenta w błąd.

19. Czy w polskim prawie istnieje dodatkowy wyjątek dla sektora prywatnego od informowania o interakcji z AI?

Nie ma ogólnego krajowego wyłączenia dla sektora prywatnego. Art. 50 ust. 1 przewiduje wyjątek, gdy interakcja z AI jest oczywista, oraz szczególne wyłączenie dla systemów dopuszczonych prawem do celów ścigania przestępstw.

Prawo krajowe może uzupełniać system nadzoru i inne obowiązki, ale nie powinno tworzyć ogólnego zwolnienia sprzecznego z bezpośrednio stosowanym AI Act.

III. Treści audio i głosy syntetyczne

20. Jak oznaczać treści wygenerowane przez ElevenLabs emitowane w koncesjonowanym radiu FM?

W kontekście obowiązku oznaczania deepfake’ów, o ile treść spełnia definicję takiej treści, należy zastosować oznaczenie audio przed rozpoczęciem fragmentu zawierającego deepfake (np. audycja zawiera treść wygenerowaną przez AI w zakresie głosu reportera).

21. Czy informacja o syntetycznym audio powinna paść na antenie?

Tak – zobacz odpowiedź na pytanie wyżej.

22. Czy reklama audio z przekształconymi głosami lektorskimi jest deepfake’iem?

To zależy, w jaki sposób została przekształcona. o ile modyfikacja dotyczy wyłącznie usunięcia szumów, normalizacji dźwięku lub zmiany formatu zapisu nagrania – nie powstanie deepfake. o ile modyfikacja zmieni głos lektora na inny, realistyczny, będziemy mieli do czynienia z deepfake’iem.

23. Czy całkowicie syntetyczny głos prezentera radiowego, niepodobny do żadnej osoby, jest deepfake’iem?

Sam fakt, iż syntetyczny głos nie imituje głosu konkretnej istniejącej osoby, nie wyklucza kwalifikacji jako deepfake. Zgodnie z Wytycznymi Komisji pojęcie to należy interpretować szeroko – może ono obejmować również realistyczny głos, który mógłby występować w rzeczywistości i który odbiorca mógłby niesłusznie uznać za autentyczny.

24. Czy materiał audio zweryfikowany redakcyjnie, ale odczytany głosem AI, wymaga oznaczenia jako deepfake?

Tak, o ile spełnia definicję deepfake’a. Kontrola redakcyjna dotyczy wyjątku dla tekstów publikowanych w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym, a nie nagrania audio wygenerowanego przez AI.

25. Czy fakt, iż materiał bazowy został wcześniej nagrany w studiu, wyłącza obowiązek oznaczania?

Nie. Pochodzenie materiału bazowego nie rozstrzyga kwalifikacji finalnej wersji. o ile nagranie studyjne zostało istotnie zmodyfikowane przez AI i ostateczny materiał może zostać błędnie uznany za autentyczny – może powstać deepfake. o ile AI wykonała jedynie standardową korektę techniczną, obowiązek może nie powstać. Trzeba analizować końcowy materiał i zakres ingerencji, a nie tylko sposób pozyskania nagrania źródłowego.

26. Czy serwis pogodowy wygenerowany przez AI można potraktować jako część twórczego programu radiowego i zastosować łagodniejsze oznaczenie?

To zależy od konkretnego programu i sposobu wykorzystania takiego serwisu. Sam fakt, iż materiał pogodowy został włączony do audycji radiowej, nie oznacza jeszcze, iż automatycznie można zastosować łagodniejsze zasady oznaczania przewidziane dla treści o charakterze artystycznym, twórczym, satyrycznym lub fikcyjnym.

Przy ocenie trzeba wziąć pod uwagę przede wszystkim charakter całej audycji, rolę serwisu pogodowego w programie oraz sposób jego prezentacji odbiorcom.

IV. Deepfake i treści syntetyczne: reklama, sceny fikcyjne i materiały mieszane

27. Czy spot telewizyjny zmodyfikowany przez AI podlega takim samym zasadom jak materiał wygenerowany w całości?

Nie każda modyfikacja spotu przy użyciu AI powoduje obowiązek oznaczenia. najważniejsze jest to, co AI zmieniło w finalnym materiale. o ile ingerencja ma wyłącznie techniczny/edycyjny charakter, np. dotyczy korekty koloru, dźwięku czy formatu, obowiązek co do zasady nie powstanie.

Jeżeli natomiast AI zmienia treść lub znaczenie przekazu w taki sposób, iż powstaje deepfake, materiał powinien zostać odpowiednio oznaczony, np. „Zmodyfikowano przy użyciu AI”.

28. Czy istnieje minimalny procent treści AI, od którego trzeba oznaczać kreację?

Nie. AI Act nie ustanawia progu procentowego. choćby niewielki element może być istotny, o ile zmienia sens, kontekst lub autentyczność całego materiału. Ocena w kontekście deepfake’a ma charakter jakościowy, a nie ilościowy.

29. Czy należy oceniać scenę jako całość, czy może każdy element osobno?

Punktem wyjścia jest ocena końcowego materiału jako całości. Nie można jednak ignorować pojedynczego elementu, który może powodować konkretną kwalifikację prawną.

30. Co z sytuacją mieszaną, tj. osoba i głos wyglądają autentycznie, ale sytuacja jest nierealna, np. osoba leci na skrzydlatym koniu?

Nierealność sceny nie zawsze eliminuje kwalifikację jako deepfake. Odbiorca może przez cały czas błędnie uznać, iż konkretna osoba uczestniczyła w przygotowaniu i realizacji takiej treści.

31. Czy obraz bajkowy – smok, krasnoludki, fantastyczne stworzenia – wymaga oznaczenia?

Co do zasady wyraźnie bajkowa, nierealistyczna kreacja nie będzie spełniać definicji deepfake’a. Nie oznacza to jednak, iż każdy materiał z fantastycznym elementem jest poza zakresem obowiązku oznaczania deepfake’a.

32. Czy Smok Wawelski przedstawiony w reklamie w innej pozie wymaga oznaczenia?

Jeżeli fotorealistyczny materiał może sugerować, iż pomnik rzeczywiście zmienił położenie, poruszył się lub został przekształcony, może powstać deepfake. o ile reklama ma formę animacji – deepfake nie powstanie. Ostateczna ocena zależy od konkretnego obrazu i kontekstu reklamy.

33. Czy zwierzęta i owady mogą być objęte definicją deepfake’a?

Tak. Wytyczne nakazują uznawać za „przedmioty” także zwierzęta lub inne biologiczne formy życia, w tym też owady.

34. Czy fikcyjny brand hero, który nie jest człowiekiem, powinien być oznaczany?

To zależy. Wyraźnie animowana lub fantastyczna postać, której odbiorca nie uzna za autentyczny byt, zwykle nie spełni definicji deepfake’a. o ile jednak brand hero jest np. fotorealistycznym zwierzęciem i jest przedstawiany jak realny, może zostać uznany za deepfake.

35. Czy zgoda na wizerunek i prawa do zdjęcia wyłączają obowiązek oznaczenia?

Nie.

36. Czy realną osobę ze zdjęcia można umieścić na wygenerowanym tle morza bez oznaczenia?

To zależy od charakteru finalnej grafiki. Materiał może zostać uznany za deepfake, o ile realistycznie sugeruje, iż dana osoba rzeczywiście znajdowała się nad morzem, i o ile odbiorca mógłby niesłusznie uznać takie przedstawienie za autentyczne.

Jeżeli natomiast wygenerowane tło ma wyraźnie fikcyjny lub fantastyczny charakter albo pełni wyłącznie funkcję estetyczną i nie wpływa istotnie na postrzeganie autentyczności materiału, obowiązek oznaczenia może nie powstać.

37. Czy samo wygenerowanie tła uruchamia obowiązek oznaczenia?

To zależy od tego, jakie tło zostało wygenerowane lub w jaki sposób istniejące tło zostało zmodyfikowane. Zwykła zmiana kolorów w ramach zdjęć typu mockup nie generuje obowiązku oznaczania deepfake’a. Inna kwalifikacja może mieć jednak miejsce, kiedy tło będzie zmienione na realistyczne i prezentujące produkt w warunkach, które mogą zostać błędnie uznane przez odbiorców za autentyczne (vide odp. na pyt. nr 36).

38. Czy Wytyczne rzeczywiście dopuszczają generowanie tła do prezentacji produktu bez oznaczania?

Tak. Zgodnie z Wytycznymi (s. 35): “(…) na przykład zastosowanie sztucznej inteligencji do korekcji kolorów, rozszerzania tła istniejących materiałów, dostosowywania lub zastępowania tła wyłącznie do celów estetycznych, komponowania i aranżowania istniejących produktów czy też zmiany skali obrazów wykorzystywanych w reklamach produktów lub na opakowaniach najprawdopodobniej będzie miało jedynie nieznaczny wpływ na postrzeganie przez odbiorcę autentyczności i prawdziwości reklamy oraz samego produktu”.

39. Czy wygenerowany „screenshot” rzeczywistego interfejsu aplikacji jest deepfake’iem?

Jeżeli interfejs wiernie odpowiada rzeczywistemu produktowi, nie pokazuje nieistniejących funkcji i służy wyłącznie zastąpieniu danych przykładowymi, to ryzyko zakwalifikowania jako deepfake może być niskie. najważniejsze jest jednak to, czy odbiorca uzna obraz za autentyczny zrzut i czy ma to znaczenie dla jego decyzji.

Bezpieczne mogą być oznaczenia typu „widok poglądowy” lub „dane przykładowe”. Pełna ocena wymaga porównania grafiki z rzeczywistym interfejsem i kontekstem marketingowym.

40. Czy jeżeli element wiodący jest oczywiście nierealny, ale ulica lub mieszkanie są realistycznie wygenerowane, trzeba oznaczać całość?

Ocenia się całość materiału oraz to, co odbiorca może uznać za autentyczne. Fantastyczny element może sygnalizować fikcję, ale realistyczne otoczenie może równocześnie sugerować prawdziwe miejsce, wygląd inwestycji lub warunki użytkowania produktu.

Nie ma uniwersalnej zasady. o ile realistyczna warstwa przekazuje istotny komunikat, oznaczenie może być potrzebne mimo nierealnego elementu dominującego.

V. Treści tekstowe: weryfikacja, kontrola redakcyjna i odpowiedzialność za publikację

41. Czy każdy tekst wygenerowany przez model językowy wymaga oznaczenia?

Nie. Obowiązek z art. 50 ust. 4 AI Act dotyczy tekstu, który jest publikowany w celu informowania społeczeństwa o sprawach interesu publicznego. Nie obejmuje automatycznie zwykłych opisów produktów, prywatnych wiadomości, dokumentów wewnętrznych, ofert B2B ani tekstów marketingowych.

Dodatkowo, choćby teksty informujące o sprawach leżących w interesie publicznym nie muszą być oznaczane, o ile zostały poddane weryfikacji przez człowieka lub kontroli redakcyjnej i gdy osoba fizyczna lub prawna ponosi odpowiedzialność redakcyjną za publikację treści.

Oznaczenie to powinno wprost informować, czy tekst został wygenerowany lub zmodyfikowany przez AI.

Niezależnie od tego, dostawca systemu generującego tekst może podlegać technicznemu obowiązkowi z art. 50 ust. 2 AI Act.

42. Czy tekst opublikowany na stronie firmy lub w social mediach trzeba oznaczać, jeżeli AI służyło tylko do redakcji lub korekty stylu?

Zwykle nie. Takie teksty zwykle nie będą publikowane w celu informowania społeczeństwa o sprawach leżących w interesie publicznym. Poza tym standardowa korekta językowa, gramatyczna, stylistyczna albo porządkowanie treści są zwykłym działaniem edytorskim (tak jak np. poprawa koloru w zakresie grafik czy usuwanie szumów w zakresie audio), które zasadniczo nie będzie implikowało obowiązku oznaczenia.

43. Czy trzeba oznaczyć tekst, o ile autor wykorzystał informacje pozyskane z ChatGPT, a następnie je przeredagował?

Nie w sposób automatyczny. najważniejszy jest charakter ostatecznego tekstu (zob. odpowiedź na pytanie nr 41 powyżej). Oznaczenie będzie wymagane, o ile tekst spełni przesłanki określone w AI Act. o ile jednak redakcja tekstu wygenerowanego przez AI obejmowała co najmniej weryfikację prawdziwości treści, to nie musi on zostać oznaczony, pod warunkiem ponoszenia odpowiedzialności redakcyjnej przez odpowiedni podmiot.

44. Co w sytuacji, gdy AI tylko porządkuje i strukturyzuje artykuł, a treść merytoryczna pochodzi od redaktora?

Odsyłamy do pytań nr 41 i 42.

45. Co oznacza, iż osoba fizyczna lub prawna ponosi odpowiedzialność redakcyjną za publikację?

Chodzi o ostateczną odpowiedzialność prawną i faktyczną kontrolę nad publikacją. Taka osoba lub podmiot powinny mieć możliwość zatwierdzenia, zmiany albo odrzucenia treści z powodów merytorycznych oraz odpowiadać za jej opublikowanie. zwykle taką odpowiedzialność ponosi podmiot, który zamieszcza tekst w ramach swojej przestrzeni wydawniczej (np. na swoich kanałach w mediach społecznościowych albo na swojej stronie internetowej).

46. Jak wykazać kontrolę redakcyjną?

Pomocne w tym zakresie będą: opracowana procedura redakcyjna, oficjalne wskazanie odpowiedzialnego redaktora lub zespołu, udokumentowana historia zmian, zapis komentarzy i ich akceptacji, lista źródeł wykorzystanych do weryfikacji oraz potwierdzenie ostatecznego zatwierdzenia. Nie jest konieczne posiadanie wszystkich tego rodzaju elementów. Jednak zalecane jest, by było ich możliwie dużo lub też by stanowiły część polityki redakcyjnej obowiązującej pracowników.

Kontrola powinna dotyczyć treści merytorycznej, a nie wyłącznie formatowania, pisowni lub zgodności z identyfikacją wizualną.

47. Czy kontrola redakcyjna dotyczy tylko mediów i redakcji prasowych?

Kontrola redakcyjna nie dotyczy wyłącznie określonych rodzajów mediów, np. prasy. Art. 50 ust. 4 AI Act może dotyczyć innych podmiotów publikujących teksty, o ile treść przed publikacją jest rzeczywiście sprawdzana i zatwierdzana przez człowieka, a za jej publikację odpowiedzialność redakcyjną ponosi konkretna osoba fizyczna lub prawna.

48. Czy tekst wygenerowany przez AI, ale zweryfikowany przez człowieka, nie wymaga oznaczenia?

Tak, o ile weryfikacja obejmowała co najmniej weryfikację prawdziwości tekstu, a za jego publikację odpowiedzialność redakcyjną ponosi osoba fizyczna lub prawna.

49. Czy wystarczy, iż radca prawny podpisze dokument i bierze za niego odpowiedzialność?

Nie, o ile nie doszło do weryfikacji prawdziwości treści (radca prawny może weryfikować tylko formalną stronę dokumentu, ale już nie jego merytoryczną zawartość). Ponadto odpowiedzialność redakcyjna, o której mowa w art. 50 ust. 4 AI Act, dotyczy odpowiedzialności za publikację danej treści (radca prawny może nie być odpowiedzialny za publikację).

50. Czy można oznaczyć informację prasową: „Wygenerowane przez AI, zmodyfikowane i zatwierdzone przez człowieka”?

Można dobrowolnie użyć takiej formuły. Innym przykładem byłoby oznaczenie: „Tekst wygenerowało AI; treść zweryfikował człowiek/redakcja”.

51. Czy o ile treść została wygenerowana przez AI, a następnie zmodyfikowana przez człowieka, to trzeba ujawnić oba etapy?

Nie ma obowiązku opisywania całej historii edycji w ramach oznaczenia, o ile tekst ma zostać oznaczony jako wygenerowany lub zmodyfikowany przez AI. W przypadku tekstów o sprawach interesu publicznego rzeczywista, merytoryczna kontrola człowieka i odpowiedzialność redakcyjna mogą w ogóle wyłączyć obowiązek.

52. Czy opis produktu w sklepie internetowym wygenerowany przez AI musi być oznaczony?

Co do zasady, zgodnie z art. 50 ust. 4 AI Act – nie, ponieważ opis produktu zwykle nie służy informowaniu opinii publicznej o sprawach interesu publicznego.

53. Czy tłumaczenie tekstu przez AI jest treścią „wygenerowaną” czy „zmodyfikowaną”?

Taki tekst będzie treścią zmodyfikowaną, gdyż AI będzie działało bezpośrednio na przekazanym materiale tekstowym. Wierne tłumaczenie tekstu nie-poetyckiego może być traktowane jako standardowa i nieistotna edycja.

Jeżeli tłumaczony tekst dotyczy spraw interesu publicznego, merytoryczna weryfikacja tłumaczenia i odpowiedzialność redakcyjna mogą wyłączyć obowiązek oznaczenia z art. 50 ust. 4 AI Act.

54. Czy poprawa językowa maila przez AI wymaga oznaczenia?

Co do zasady nie. Odsyłamy do pytań nr 41 i 42.

VI. Jak oznaczać treści: język, forma, miejsce i widoczność oznaczenia

55. Czy wystarczy etykieta „AI”, czy trzeba rozróżniać „AI Generated” i „AI Modified”?

Oznaczenie ma jasno ujawniać, iż treść została sztucznie wygenerowana lub zmanipulowana. Rozróżnienie „Wygenerowane przez AI” i „Zmodyfikowane przy użyciu AI” jest rekomendowane z uwagi na wymóg jasności oznaczenia z art. 50 ust. 5 AI Act, ponieważ lepiej oddaje zakres ingerencji.

Kodeks i unijne ikony przewidują co prawda podstawowy symbol „AI”, ale jego samodzielne użycie powinno być oceniane pod kątem zrozumiałości i kontekstu z uwzględnieniem racjonalnie przewidywanego zakresu odbiorców treści.

56. Kiedy można użyć tylko oznaczenia „AI”?

Odsyłamy do pytania nr 55.

57. Czy można używać samego znaczka „AI” z unijnego Kodeksu?

Odsyłamy do pytania nr 55.

58. Czy symbol „AI sparkle” – gwiazdki kojarzone z AI – może zastąpić etykietę?

Nie rekomendujemy go jako samodzielnego oznaczenia, ponieważ oznaczenie to nie ma jednego, utrwalonego prawnie lub społecznie znaczenia. Może być elementem grafiki, ale powinien mu towarzyszyć jednoznaczny tekst lub uznana ikona „AI” z uwagi na wymóg jasności oznaczenia z art. 50 ust. 5 AI Act.

59. Czy do oznaczeń trzeba stosować język polski, czy można używać ikon i oznaczeń w języku angielskim?

W materiałach kierowanych do polskich konsumentów bezpieczniejsze (i bardziej rekomendowane z uwagi np. na ustawę o języku polskim) są sformułowania „Wygenerowane przez AI” oraz „Zmodyfikowane przy użyciu AI”, ewentualnie wersja dwujęzyczna. Akronim „AI” może pozostać (tj. nie musi być tłumaczony na “SI”), ponieważ jest międzynarodowo uznanym pojęciem oznaczającym sztuczną inteligencję, którym posługują się też osoby z Polski. Jednakże dostrzegamy możliwość argumentacji (np. w obrocie niekonsumenckim), iż oznaczenia w języku angielskim mogą być stosowane z uwagi na to, iż są one zgodne z językiem oficjalnych oznaczeń zaprezentowanych przez Komisję Europejską.

60. Czy komunikacja w języku polskim zawsze musi mieć oznaczenie po polsku?

Nie. Odsyłamy do pytania nr 59.

61. „AI” czy „SI” – którego skrótu używać?

Odsyłamy do pytania nr 59.

62. Czy kwestia języka zależy od tego, do kogo kierowana jest usługa?

Tak, z uwagi na wymóg jasności oznaczenia z art. 50 ust. 5 AI Act. Kluczowa jest analiza z perspektywy zamierzonej oraz racjonalnie przewidywalnej grupy odbiorców.

Ten sam angielski komunikat może być wystarczający w profesjonalnej, międzynarodowej usłudze B2B, a niewystarczający w masowej reklamie skierowanej do polskich konsumentów. Jednocześnie odsyłamy do odpowiedzi na pytanie nr 59.

63. Gdzie na grafice powinno znaleźć się oznaczenie – na górze czy na dole?

AI Act nie wskazuje obowiązkowego miejsca. Oznaczenie powinno być łatwo zauważalne, odróżnialne od tła, niezasłonięte przez elementy interfejsu i widoczne przy pierwszym kontakcie. W praktyce trzeba uwzględnić kadrowanie na urządzeniach mobilnych, nakładki platformy, kontrast i możliwość dalszego udostępniania.

64. Czy „drobny druczek” w rogu albo informacja poza obszarem zdjęcia wystarczy?

Nie. Informacja musi się wyróżniać. Zbyt mały tekst nie spełnia tego warunku. W przypadku informacji umieszczanej poza obszarem zdjęcia – zależy to od charakteru treści oraz całego kontekstu, tj. wyglądu danej przestrzeni.

Przykładowo: oznaczenie widoczne dopiero po rozwinięciu opisu może zostać uznane za nieskuteczne.

65. Czy na social media wystarczy hashtag w opisie posta?

Odsyłamy do odpowiedzi na pytanie nr 64. W naszej ocenie bezpieczniejsze jest oznaczenie bezpośrednio na materiale lub wyraźna nakładka platformy.

66. Czy automatyczne oznaczenie Meta wystarczy?

Może być odpowiednim narzędziem. Podmiot stosujący przez cały czas jednak odpowiada za wykonanie obowiązku i zapewnienie, iż jest on zrealizowany zgodnie z art. 50 ust. 5 AI Act.

67. Czy w prezentacji z wieloma grafikami AI każdą z nich trzeba oznaczyć osobno?

Najbezpieczniej oznaczać każdą grafikę lub slajd, który może być oglądany albo dalej udostępniany samodzielnie. Jedno ogólne zastrzeżenie na początku prezentacji może nie wystarczyć, przy czym można uwzględnić bardziej elastyczne podejście, o ile treść stanowi część pracy lub programu o wyraźnie artystycznym, twórczym, satyrycznym, fikcyjnym lub analogicznym charakterze.

68. Czy potrzebne są dwa oznaczenia: jedno „wygenerowane”, a drugie „zmodyfikowane”?

Zwykle nie. Należy wybrać oznaczenie, które najlepiej opisuje finalny materiał lub jego element.

Jeżeli materiał ma różne warstwy, można użyć podstawowego symbolu wraz z krótkim doprecyzowaniem zakresu działania AI w ramach poszczególnych warstw. Dwie sprzeczne etykiety mogą dezorientować, co będzie sprzeczne z wymogami jasności oznaczenia z art. 50 ust. 5 AI Act.

VII. Obowiązki w czasie: materiały istniejące, ponowne wykorzystanie i okresy przejściowe

69. Czy materiał wytworzony przed datą 2 sierpnia 2026 r., ale opublikowany po tej dacie, trzeba oznaczyć?

Tak. Samo wcześniejsze wytworzenie pliku nie wystarcza. Kluczowa jest data opublikowania treści.

70. Czy materiały, które zostały opublikowane przed 2 sierpnia 2026 r., trzeba oznaczyć wstecznie?

Zgodnie ze stanowiskiem Komisji nie ma obowiązku retroaktywnego oznaczania treści wygenerowanych i już udostępnionych przed tą datą.

Jeżeli jednak materiał po dniu 2 sierpnia 2026 r. zostaje wykorzystany w nowej kampanii, ponownie opublikowany albo przeniesiony do innego kanału komunikacji – oznaczenie powinno się pojawić, gdyż będzie to nowa publikacja.

71. Czy materiały wprowadzone do emisji przed 2 sierpnia, ale przez cały czas emitowane po tej dacie, trzeba oznaczyć?

To pytanie nie zostało rozstrzygnięte wprost dla wszystkich modelu emisji. o ile materiał jedynie pozostaje dostępny w archiwum, można argumentować, iż nie podlega oznaczeniu wstecznemu. Kolejne emisje, płatna kontynuacja kampanii lub aktywne ponowne kierowanie materiału do odbiorców po dniu 2 sierpnia 2026 r. mogą jednak zostać potraktowane jako nowe publikacje.

Z uwagi na ryzyko interpretacyjne rekomendowane jest oznaczenie materiałów pozostających w aktywnej emisji (np. reklama wygenerowana przez AI, której pierwsza emisja w TV miała miejsce przed 2 sierpnia 2026 r., ale jej kolejne emisje są zaplanowane w późniejszej dacie).

72. Czy okres przejściowy z AI Omnibusa odracza wszystkie obowiązki z art. 50?

Nie. Ograniczony okres przejściowy dotyczy wyłącznie obowiązku technicznego oznaczania i wykrywalności z art. 50 ust. 2 AI Act dla systemów wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2026 r. Zgodnie z AI Omnibus dostawcy takich systemów mają czas do 2 grudnia 2026 r. na zapewnienie zgodności z tym wymogiem.

Nie odracza to m.in. obowiązku informowania o bezpośredniej interakcji z AI ani widocznego ujawniania deepfake’ów.

VIII. Kiedy oznaczenie nie jest wymagane: standardowa edycja i funkcje pomocnicze

73. Czy korekta koloru, światła, szumu, rozmiaru lub formatu wymaga oznaczenia?

Co do zasady nie. o ile jednak korekta prowadzi do zmiany adekwatności produktu, wyglądu osoby, przebiegu wydarzenia lub innego istotnego elementu, to powinna ona podlegać oznaczeniu w zakresie art. 50 ust. 4 AI Act.

74. Czy użycie Grammarly lub podobnego narzędzia wymaga oznaczenia?

Nie, o ile narzędzie poprawia pisownię, gramatykę, interpunkcję lub drobne elementy stylu. W zakresie art. 50 ust. 2 AI Act jest to standardowa funkcja pomocnicza. Nie będzie to także modyfikacja konieczna do oznaczenia na podstawie art. 50 ust. 4 AI Act.

75. Czy AI może poprawić maila bez ujawniania „powered by AI”?

Tak. AI Act nie wymaga ogólnej formuły „powered by AI” przy każdym użyciu narzędzia. Standardowa poprawa maila nie uruchamia obowiązku widocznego oznaczenia. Odsyłamy też do pytania nr 73 i 74.

IX. Art. 50 AI Act a inne regulacje: prawo autorskie, konsumenckie i inne przepisy

76. Czy oznaczenie AI legalizuje treść albo reklamę?

Nie. Zgodność z art. 50 AI Act nie oznacza, iż materiał jest zgodny z innymi przepisami. Oznaczona reklama może przez cały czas wprowadzać w błąd co do adekwatności produktu, zawierać fikcyjną opinię, naruszać prawo do wizerunku, głosu, dobra osobiste albo prawa autorskie.

77. Czy syntetyczny influencer testujący realny produkt wymaga oznaczenia?

Tak, ponieważ taki influencer, choć nie istnieje w rzeczywistości, to jest wysokie prawdopodobieństwo, iż mógłby istnieć. Z tego względu może on zostać niesłusznie uznany przez odbiorcę za element autentyczny lub prawdziwy.

78. Czy prawidłowo oznaczona wizualizacja produktu może przez cały czas wprowadzać w błąd?

Tak. Etykieta, umieszczona ze względu na art. 50 AI Act, informuje tylko o pochodzeniu materiału. o ile wizualizacja sugeruje adekwatności, funkcje lub cechy, których produkt nie ma, może dojść do naruszenia prawa ochrony konsumentów.

X. Dostępność oznaczeń

79. Co oznacza wymóg dostępności z art. 50 ust. 5 dla treści drukowanych?

Wymóg oznacza konieczność weryfikacji, czy w zakresie takich treści istnieją w danej sytuacji wymogi dostępności, tj. wymogi określające cechy, które oznaczenie musi spełniać, aby uwzględniało potrzeby osób z niepełnosprawnościami. Zakres konkretnych wymagań zależy od rodzaju materiału i podmiotu oraz od przepisów sektorowych dotyczących dostępności.

80. Czy dostępność w AI Act jest tożsama z uniwersalnym projektowaniem?

Nie. Art. 50 ust. 5 AI Act odsyła do „mających zastosowanie wymagań dostępności”, wynikających z odpowiednich przepisów UE i prawa krajowego, a nie do szerokiego zakresu pojęć związanych z dostępnością jako taką.

XI. Organizacja zgodności: agencje, role i umowy

81. Jak reklamodawca ma kontrolować agencję korzystającą z systemów AI?

Reklamodawca może wymagać od agencji informacji o używanych narzędziach i zakresie AI, uprzedniej akceptacji kluczowych zastosowań, zachowania metadanych i plików źródłowych, przekazywania informacji potrzebnych do klasyfikacji treści oraz zgłaszania incydentów i wątpliwości, a także każdorazowej informacji o wykorzystaniu AI oraz o zakresie takiego wykorzystania.

Reklamodawca może także kontrolować agencję w zakresie przekazania konkretnych wytycznych w zakresie wykorzystania AI (w tym promptów lub draftów wizualizacji docelowych), co do których agencja będzie zobowiązana stosować się bezwzględnie.

82. Jakie postanowienia w umowie z agencją powinien zawrzeć reklamodawca?

Warto uregulować co najmniej: zakres dopuszczalnego użycia AI, obowiązek ujawniania narzędzi i źródeł, podział ról z AI Act, kryteria oznaczania, sposób akceptacji materiałów, zachowanie oznaczeń i metadanych, dokumentowanie procesu, prawa do materiałów wejściowych i outputów, zasady w zakresie dóbr osobistych i praw własności intelektualnej (zwłaszcza praw autorskich), obowiązek współpracy z organem oraz zasady odpowiedzialności. Konkretne klauzule powinny odpowiadać modelowi produkcji i dystrybucji.

83. Czy reklamodawca pozostaje podmiotem stosującym, o ile agencja technicznie obsługuje system?

Może pozostać podmiotem stosującym, o ile to on decyduje o użyciu systemu, celu kampanii, odbiorcach, zasadach tworzenia treści i finalnej publikacji, a agencja działa w jego imieniu, pod jego kontrolą i w zakresie przekazanych przez reklamodawcę instrukcji czy wytycznych. Podmiot nie przestaje być podmiotem stosującym tylko dlatego, iż techniczną obsługę wykonuje podwykonawca.

Agencja może jednak również pełnić własną rolę, zależnie od zakresu samodzielności. To wymaga analizy umowy i rzeczywistego zakresu współpracy oraz procesu decyzyjnego.

XII. Egzekwowanie obowiązków: sankcje, nadzór i praktyka organów

84. Jakie są konsekwencje braku oznaczenia?

Naruszenie art. 50 może skutkować administracyjną karą pieniężną w wysokości do 15 mln EUR albo w przypadku przedsiębiorstwa – do 3% całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego. Dla MŚP, startupów i małych spółek o średniej kapitalizacji stosuje się niższy z adekwatnych pułapów. Decyzja w sprawie naruszenia AI Act wydawana przez KRiBSI będzie zawierać także środki nakazujące usunięcie skutków naruszenia obowiązków wynikających z AI Act. Treść takiej decyzji będzie także udostępniana w BIP.

85. Czy KRiBSI będzie mogła ukarać za brak oznaczenia między 2 sierpnia a wejściem w życie krajowych przepisów proceduralnych pod koniec października 2026 r.?

W AI Act i w ustawie ustanawiającej KRiBSI nie przewidziano “okresu bezkarności”. Zakładamy, iż KRiBSI może zacząć działać w zakresie kar z pewnym opóźnieniem z uwagi na konieczność stworzenia odpowiednich zasobów organizacyjnych, technicznych i ludzkich.

Podstawy prawne i materiały interpretacyjne:

• AI Act – art. 3, 50 i 99: https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/en/ai-act/article-50 oraz https://ai-act-service-desk.ec.europa.eu/en/ai-act/article-99

• Wytyczne Komisji Europejskiej dotyczące obowiązków przejrzystości z art. 50 AI Act, opublikowane 20 lipca 2026 r.: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/guidelines-transparency-obligations-providers-and-deployers-ai-systems

• FAQ Komisji Europejskiej „Transparency obligations under Article 50 of the AI Act”: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/faqs/transparency-obligations-under-article-50-ai-act

• Kodeks postępowania w zakresie przejrzystości treści generowanych przez AI z 10 czerwca 2026 r.: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/code-practice-ai-generated-content

• Unijne ikony do oznaczania treści generowanych i modyfikowanych przez AI: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/eu-icons-labelling-ai-generated-content

• Rozporządzenie (UE) 2026/1744 („AI Omnibus”): https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32026R1744

• Ustawa z dnia 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji (Dz.U. z 2026 r. poz. 1003): https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2026/1003

Stan prawny i stan materiałów interpretacyjnych: 18 sierpnia 2026 r.

Idź do oryginalnego materiału