Fotoradary, wysokie opłaty i rejestr zagranicznych pojazdów

Cel projektu

Projektowana nowelizacja ustawy z 20.6.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1251; dalej: PrDrog) ma przede wszystkim zwiększyć skuteczność postępowań dotyczących naruszeń ujawnianych przez urządzenia rejestrujące.

Obecny model wymaga ustalenia osoby kierującej pojazdem, a w razie niewskazania kierującego może prowadzić do odrębnej odpowiedzialności właściciela lub użytkownika pojazdu. Projekt zmierza do uproszczenia tego mechanizmu przez wprowadzenie opłaty administracyjnej powstającej w określonych przypadkach z mocy prawa.

Zmiany dotyczą również identyfikowania użytkowników pojazdów leasingowanych lub wynajmowanych długoterminowo oraz egzekwowania odpowiedzialności za naruszenia popełnione pojazdami zarejestrowanymi poza Polską.

Nowy model postępowania w sprawach naruszeń zarejestrowanych przez GITD

Po ujawnieniu naruszenia dzięki urządzenia rejestrującego GITD będzie kierował zawiadomienie do właściciela albo użytkownika pojazdu wskazanego w centralnej ewidencji pojazdów.

Adresat będzie mógł w szczególności przyjąć mandat, wskazać osobę kierującą pojazdem albo podjąć inne działanie przewidziane w projektowanych przepisach. Na reakcję na zawiadomienie przewidziano 30 dni.

Jeżeli właściciel lub użytkownik nie podejmie w tym terminie wymaganych działań, zastosowanie znajdzie nowy mechanizm opłaty administracyjnej. Ma on ograniczyć przypadki, w których postępowanie nie może zostać skutecznie zakończone z powodu braku współpracy właściciela pojazdu.

Opłata administracyjna za brak reakcji na zawiadomienie

Jedną z najistotniejszych zmian jest wprowadzenie opłaty administracyjnej obciążającej właściciela albo użytkownika pojazdu, który nie zareaguje w terminie 30 dni na zawiadomienie dotyczące zarejestrowanego naruszenia.

Obowiązek jej uiszczenia będzie powstawał z mocy prawa. W odniesieniu do przekroczenia dopuszczalnej prędkości projekt przewiduje opłatę w wysokości od 1500 do 7500 zł, zależnie od skali naruszenia.

W przypadku niezastosowania się do sygnalizacji świetlnej opłata ma wynosić 3000 zł, natomiast o ile naruszenie dotyczy sygnalizacji na przejeździe kolejowym – 6000 zł.

Nowa konstrukcja ma zastąpić w objętym nią zakresie dotychczasowy mechanizm odpowiedzialności za niewskazanie osoby, której powierzono pojazd do kierowania lub używania. Odpowiednie zmiany zostaną wprowadzone również w KPW.

Leasing i najem długoterminowy – dane użytkownika w centralnej ewidencji pojazdów

Projekt uwzględnia sytuacje, w których właścicielem pojazdu pozostaje przedsiębiorca leasingowy lub podmiot wynajmujący pojazdy, natomiast faktycznie korzysta z niego inna osoba.

PrDrog ma zobowiązywać właściciela pojazdu do przekazywania do centralnej ewidencji pojazdów danych użytkownika, któremu pojazd został powierzony na podstawie umowy leasingu albo najmu długoterminowego.

Dane mają zostać przekazane w terminie 30 dni od zawarcia umowy. Zmiana danych użytkownika lub ustanie jego uprawnienia do korzystania z pojazdu będą natomiast zgłaszane w terminie 14 dni.

Rozwiązanie ma umożliwić kierowanie zawiadomienia o naruszeniu bezpośrednio do podmiotu faktycznie korzystającego z pojazdu, bez konieczności każdorazowego uzyskiwania tych informacji od leasingodawcy lub wynajmującego.

Centralny rejestr naruszeń dotyczących pojazdów zagranicznych

Projekt przewiduje utworzenie centralnego rejestru naruszeń, który ma służyć gromadzeniu informacji o określonych naruszeniach popełnionych pojazdami zarejestrowanymi poza terytorium Polski.

W przypadku pojazdu zarejestrowanego w innym państwie członkowskim UE wpis do rejestru będzie możliwy po bezskutecznym upływie 60 dni od wysłania zawiadomienia, o ile sprawa nie zostanie wcześniej zakończona. Odmienne rozwiązanie przewidziano dla pojazdów zarejestrowanych w państwach trzecich.

Rejestr ma pozwolić na identyfikację nierozliczonego naruszenia podczas późniejszej kontroli pojazdu na terytorium Polski i zwiększyć skuteczność egzekwowania należności od osób korzystających z pojazdów zagranicznych.

Egzekwowanie należności podczas kontroli

Wpis do centralnego rejestru naruszeń będzie miał praktyczne znaczenie podczas kontroli drogowej. W przypadku ujawnienia niezakończonej sprawy dotyczącej danego pojazdu możliwe będzie podjęcie czynności zmierzających do pobrania grzywny albo opłaty administracyjnej.

Jeżeli należność nie zostanie uiszczona, projekt przewiduje możliwość usunięcia pojazdu z drogi i umieszczenia go na parkingu strzeżonym.

Szczególne rozwiązania mają obowiązywać również podczas kontroli granicznej. W określonych przypadkach nieuregulowanie należności związanej z naruszeniem będzie mogło skutkować uniemożliwieniem wjazdu pojazdu na terytorium Polski albo jego wyjazdu do czasu uiszczenia należności.

Błąd pomiarowy urządzeń rejestrujących prędkość

Projekt porządkuje także zasady uwzględniania błędu pomiarowego urządzeń rejestrujących prędkość.

Urządzenia wykorzystywane przez GITD mają rejestrować naruszenie w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o więcej niż 10 km/h.

Jednocześnie dla potrzeb określenia odpowiedzialności wynik pomiaru ma zostać pomniejszony o 5 km/h, a w przypadku pomiaru dokonanego na autostradzie lub drodze ekspresowej – o 6 km/h.

Rozwiązanie ma ustawowo uwzględnić niepewność pomiarową urządzeń i zapewnić jednolity sposób ustalania wartości przekroczenia prędkości stanowiącej podstawę odpowiedzialności.

Zmiany w innych ustawach

Projekt nie ogranicza się do zmian w PrDrog. Nowelizacja obejmuje również KPW, ustawę z 6.9.2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1490), ustawę z 6.8.2010 r. o dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1753) oraz ustawę z 23.10.2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 94).

Zmiany mają charakter dostosowujący do nowego modelu postępowania w sprawach naruszeń drogowych, wymiany danych oraz wykonywania zadań przez adekwatne organy.

Etap legislacyjny i wejście w życie

Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw znajduje się na etapie konsultacji publicznych. Twórcy projektu uwzględnili konieczność przygotowania rozwiązań teleinformatycznych niezbędnych do funkcjonowania nowego modelu postępowania, w tym zmian w centralnej ewidencji pojazdów i utworzenia centralnego rejestru naruszeń. Ustawa ma wejść w życie 1.1.2028 r. Dla wcześniejszych umów leasingu i najmu długoterminowego przewidziano natomiast sześć miesięcy od tej daty na wykonanie nowych obowiązków informacyjnych.