Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, wbrew stanowisku Wojewódzkich Inspektorów Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, iż samo faktyczne posiadanie zepsutej żywności przez przewoźnika nie oznacza jeszcze posiadania jej i wprowadzenia do obrotu przez importera.
Inspektorzy WIJHARS przeprowadzili na przejściu granicznym kontrolę 20.603,00 kg jeżyny mrożonej, importowanej z Serbii. W toku kontroli stwierdzili obecność owoców zepsutych z oznakami zapleśnienia oraz widocznymi larwami. W konsekwencji wymierzono importerowi karę ok. 24.000 zł za wprowadzenie takich produktów do obrotu. Spółka odwołała się do Głównego Inspektora, który wskazał, iż to ona jako importer partii jeżyn odpowiada za jej jakość handlową. Sprawa zakończyła się ostatecznie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym.
Sąd zauważył, iż w dokumentacji znajdowały się warunki dostawy DAP (Delivered at Place). Zgodnie z międzynarodowymi warunkami dostaw w handlu oznaczają one, iż sprzedający dostarcza towary i przenosi ryzyko na kupującego, gdy towary są pozostawione do dyspozycji kupującego w przybywających środkach transportu, gotowe do wyładunku w oznaczonym miejscu przeznaczenia lub w uzgodnionym punkcie w obrębie tego miejsca, o ile taki punkt jest uzgodniony. Sprzedający ponosi wszelkie ryzyko związane z dostarczeniem towarów do oznaczonego miejsca przeznaczenia lub do uzgodnionego punktu w obrębie tego miejsca. Zatem dopiero dotarcie transportu do określonego miejsca mogło oznaczać, iż Spółka jako nabywca weszła w posiadanie towaru. Wcześniej, a więc w szczególności w czasie kontroli na przejściu granicznym, towar był w posiadaniu sprzedającego (eksportera), ewentualnie w posiadaniu zależnym przewoźnika. W żadnym razie towar nie był w posiadaniu Spółki jako nabywcy na warunkach DAP.
Z tego względu nie mogło dojść do popełnienia deliktu administracyjnego przez Spółkę. Dopuszcza się go jedynie ten, kto wprowadził artykuł rolno-spożywczy do obrotu. Z kolei „obrót” to wprowadzenie na rynek, które oznacza:
- posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz
- sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania.
Przedstawione w sprawie ustalenia i dokumenty nie mogły doprowadzić do wniosku, iż Spółka weszła w posiadanie towaru lub dysponowała nim w jakiejkolwiek formie, czyli wprowadziła go do obrotu w rozumieniu przepisów.
Co to oznacza dla przedsiębiorców?
1. Organy nie mogą automatycznie przypisywać importerowi odpowiedzialności za towar znajdujący się jeszcze w transporcie. Muszą one udowodnić, iż importer faktycznie wprowadził go do obrotu, w szczególności rzeczywiście wszedł w jego posiadanie lub nim dysponował.
2. Wyrok pokazuje, iż najważniejsze znaczenie ma moment przejścia ryzyka i posiadania towaru, a nie samo jego fizyczne istnienie w łańcuchu dostaw. Warunki dostawy (np. DAP) mogą przesądzać o odpowiedzialności administracyjnej. Warto więc zadbać o odpowiednią dokumentację.
Wyrok WSA w Warszawie z 23.07.2025 r., V SA/Wa 164/25, LEX nr 4015515.
