W czasach dzisiejszej gospodarki wypracowana na rynku rozpoznawalność znaku towarowego nie jest samym logo lub nazwą, ale jednym z najcenniejszych elementów przedsiębiorstwa. Buduje się ją latami, a utrata kontroli nad używaniem znaku towarowego w obrocie może w krótkim czasie przełożyć się na realne straty finansowe, utratę klientów i osłabienie pozycji konkurencyjnej. Monitorowanie naruszeń pozwala wykryć naruszenie na wczesnym etapie, zgromadzić dowody i (co tak naprawdę najważniejsze) pozwala skuteczniej skorzystać z przysługującej ochrony.
Dlaczego monitoring jest niezbędny?
Naruszenie znaku towarowego rzadko ma charakter spektakularny. Najczęściej zaczyna się od „drobnych” naruszeń. Typowe zachowania naruszyciela to:
- użycie lekko podobnej nazwy domeny,
- stosowanie meta-opisu wykorzystującego słowo najważniejsze ze znakiem towarowym,
- sprzedanie tzw. „podróbki” na portalach aukcyjnych czy w pomniejszych sklepach lokalnych.
Działania te nie wydają się aż tak groźne. Jednak bez systematycznej kontroli uprawniony dowiaduje się o problemie zwykle dopiero wtedy, gdy straty są już widoczne w generowanych przychodach. Monitoring sytuacji rynkowej to najtańsza i najskuteczniejsza forma zabezpieczenia interesu uprawnionego do znaku towarowego.
Co dokładnie należy monitorować?
Monitoring pod kątem naruszenia znaku towarowego powinien obejmować zarówno Internet, jak i tradycyjne kanały dystrybucji oraz (co może być zaskakujące) same urzędy, w których zgłaszane są znaki towarowe. Wynika to z faktu, iż w większości przypadków urzędy nie zablokują same z siebie rejestracji identycznego lub podobnego znaku towarowego. To właściciel wcześniejszego znaku musi zgłosić sprzeciw wobec zgłoszenia.
Media społecznościowe
Popularne platformy mediów społecznościowych to coraz częściej pojawiające się w praktyce źródło naruszeń. Dzieje się tak głównie z racji na łatwość jego przeprowadzenia, gdyż naruszenie może przeprowadzić dosłownie prawie każdy. najważniejsze jest wyszukiwanie kont, które seryjnie publikują treści naruszycielskie. W tym celu warto założyć osobne konto (odrębne od firmowego czy prywatnego), aby „wyszkolić” algorytm stricte pod kątem treści naruszycielskich. Po pewnym czasie będą się one same pojawiać organicznie już po samym uruchomieniu danej platformy.
Przede wszystkim należy szukać kont, które:
- używają identycznej lub myląco podobnej nazwy i logotypu,
- reklamują podrobione towary/usługi oznaczone znakiem uprawnionego,
- stosują znaki towarowe jako hasztagi w celach komercyjnych.
Strony internetowe konkurencji i ich działania SEO
Podstawowy audyt strony konkurenta można przeprowadzić choćby dzięki narzędzi wbudowanych w przeglądarkę (dzięki tzw. developer tools). Należy zwrócić szczególną uwagę na meta title, meta description, strukturę URL, elementy graficzne (w szczególności atrybuty tagu <img>), nagłówki (<h1>, <h2>…) oraz samą treść.
Często potencjalny naruszyciel może niewidocznie pozycjonować się na frazy zawierające znak towarowy uprawnionego (np. „[znak towarowy] najtańsza alternatywa”).
Warto dodać, iż stosowanie tej metody badań w połączeniu ze stronami archiwizującymi Internet daje szansę na realne zawężenie okresu, w którym dany naruszyciel zaczął wykorzystywać znak towarowy uprawnionego.
Wyniki w wyszukiwarkach internetowych
Należy monitorować wyniki w popularnych wyszukiwarkach internetowych. Najlepiej zrobić to poprzez wyszukiwanie fraz według poniższego algorytmu:
- nazwa znaku,
- nazwa znaku + rodzaj towaru/usługi,
- nazwa znaku + rodzaj towaru/usługi + alternatywa/zamiennik,
- nazwa znaku z błędami (pozwala monitorować tzw. typosquatting),
- wyszukiwanie dzięki zdjęć towarów/logotypu uprawnionego.
Kontrola punktów sprzedaży stacjonarnej
Warto okresowo prowadzić zakupy kontrolowane, a następnie fotografować szyldy, etykiety, paragony i całe opakowania. Często to właśnie w lokalnej sprzedaży stacjonarnej pojawiają się pierwsze owoce działań naruszyciela, tuż przed skalowaniem działalności i wejściem w świat Internetu.
Reklamy tradycyjne
Oczywiście należy monitorować także klasyczne formy promocji towarów i usług, czyli np. prasę, telewizję, radio i billboardy. Ma to niezwykle istotne znaczenie w sytuacji sprzedaży towarów/usług w modelu B2C. Konsument jest znacznie bardziej podatny na takie formy zachęty do zakupu falsyfikatu niż klient z segmentu B2B.
Monitoring zgłoszeń w urzędach
Absolutnie kluczowa jest świadomość o granicach swojego monopolu na konkretny znak i monitorowanie pod tym kątem zgłoszeń nowych znaków towarowych. Do tego celu służą narzędzia przygotowane przez poszczególne urzędy. W zależności od terytorium ochrony i używania własnego znaku, należy regularnie przeglądać:
- bazę Urzędu Patentowego RP,
- bazę European Union Intellectual Property Office,
- bazę World Intellectual Property Organization,
- bazy lokalne najważniejszych państw eksportowych (oczywiście o ile dany produkt/usługa jest eksportowana).
Wczesne wykrycie podobnego zgłoszenia zwykle pozwala złożyć sprzeciw i zablokować rejestrację zanim choćby znak uzyska ochronę.
Tego rodzaju monitoring możesz zlecić kancelarii prawnej, która oceni Twoje szanse w postępowaniu sprzeciwowym i doradzi najlepszy sposób postępowania.
Monitoring zgłoszeń w urzędach
Absolutnie kluczowa jest świadomość o granicach swojego monopolu na konkretny znak i monitorowanie pod tym kątem zgłoszeń nowych znaków towarowych. Do tego celu służą narzędzia przygotowane przez poszczególne urzędy. W zależności od terytorium ochrony i używania własnego znaku, należy regularnie przeglądać:
- bazę Urzędu Patentowego RP,
- bazę European Union Intellectual Property Office,
- bazę World Intellectual Property Organization,
- bazy lokalne najważniejszych państw eksportowych (oczywiście o ile dany produkt/usługa jest eksportowana).
Wczesne wykrycie podobnego zgłoszenia zwykle pozwala złożyć sprzeciw i zablokować rejestrację zanim choćby znak uzyska ochronę.
Tego rodzaju monitoring możesz zlecić kancelarii prawnej, która oceni Twoje szanse w postępowaniu sprzeciwowym i doradzi najlepszy sposób postępowania.
Czy jest jeden sposób na skuteczny monitoring?
Monitorowanie naruszeń znaku towarowego oczywiście różni się pomiędzy branżami, w których działają poszczególne przedsiębiorstwa (a choćby pomiędzy przedsiębiorstwami z jednej branży). Niezależnie od zróżnicowanych strategii można zidentyfikować wspólne elementy, dobre praktyki oraz założenia systemowe, które powinny zostać wdrożone. Najlepszym rozwiązaniem jest prowadzenie monitoringu w sposób cykliczny, co określony interwał czasowy. Raporty powinny być ustandaryzowane, powtarzalne i schematyczne. Oczywiście muszą być starannie katalogowane i przechowywane. Wszelkie zmiany w stosunku do poprzedniego raportu powinny być wyraźnie odnotowane. Dzięki temu w razie potrzeby jest możliwość odtworzenia dokładnego przebiegu działań konkretnego naruszyciela.
Ułatwi to sądowi dostrzeżenie naruszenia. Ponadto archiwum raportów z takich monitoringów pozwala zwykle dość precyzyjnie ustalić moment rozpoczęcia działań naruszyciela, co ma często najważniejsze znaczenie przy obliczaniu wysokości potencjalnej szkody i przy składaniu wniosku o zabezpieczenie.
Uwaga! Czas ma znaczenie
Należy mieć także na uwadze, iż aktualnie zgodnie z art. 755 § 23 KPC w sprawach z zakresu własności intelektualnej sąd oddala wniosek o udzielenie zabezpieczenia, o ile został on złożony po upływie 6 miesięcy od dnia, w którym strona lub uczestnik postępowania powziął wiadomość o naruszeniu przysługującego mu prawa wyłącznego. Oznacza to, iż im wcześniej naruszenie zostanie wykryte i podjęte zostaną działania, tym większa szansa na natychmiastową ochronę interesu uprawnionego (np. zakaz sprzedaży falsyfikowanego towaru).
