2 dni temu
W odpowiedzi na apel Rzeczniczki Praw Dziecka w sprawie niealimentacji dzieci i ukrywania dochodów Zakład Ubezpieczeń Społecznych zapewnił, iż dokłada wszelkich starań do zmniejszenia zjawiska szarej strefy.
W odpowiedzi 5 marca 2026 r. ZUS wyjaśnił, iż poruszony przez RPD problem jest zjawiskiem trudnym do wykrycia. Zakład ma jednak pełną świadomość, iż redukcja tzw. szarej strefy przyniesie korzyści dla wielu stron.
Odpowiedź ZUS na wystąpienie w sprawie przeciwdziałania zjawisku niealimentacji
Apel RPD w sprawie przeciwdziałania zjawisku niealimenatacji
Monika Horna-Cieślak w pismach z 11 lutego 2026 r. zwróciła się do Głównego Inspektora Pracy, prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz szefa Krajowej Administracji Skarbowej w sprawie wypracowania mechanizmów pozwalających na poprawę sytuacji w zakresie alimentacji dzieci. Rzeczniczka Praw Dziecka wskazała, iż z takim postulatem zwróciła się do niej Inicjatywa „Nasz Rzecznik”. To koalicja ponad 150 organizacji społecznych oraz kilkuset osób aktywistycznych, które podejmują działania, by prawa wszystkich osób i grup były w Polsce jednakowo respektowane.
Niealimentacja uderza w dzieci. RPD apeluje o wzmożone kontrole
Zespół roboczy Inicjatywy „Nasz Rzecznik” ds. alimentacji wskazał, iż jednym z problemów w zakresie zjawiska niealimentacji dzieci może być ukrywanie dochodów osób zobowiązanych do ich płacenia. Poprawić ściągalność zasądzonych alimentów mogłyby kontrole podmiotów ukrywających rzeczywiste dochody.
Rzeczniczka Praw Dziecka poparła to rozwiązanie. Zdaniem RPD, eliminacji zjawiska niealimentacji dzieci powinna sprzyjać działalność kontrolnych organów publicznych takich, jak GIP, ZUS i KAS.
Ukrywanie dochodów
Ze zjawiskiem ukrywania dochodów związane są zagadnienia wypłacania wynagrodzeń „pod stołem”, czyli przekazywania części wynagrodzenia poza ewidencją i odprowadzenia składek na ubezpieczenia społeczne, podatków, oraz tzw. pracy na czarno.
Choć rzeczywista skala zjawiska jest trudna do oszacowania, takie sytuacje nie mają sporadycznego charakteru. Dlatego RPD z uwagi na kompetencje wskazanych w pismach organów zwróciła się z prośbą o wzmożoną działalność kontrolną względem nieuczciwych podmiotów.
Odpowiedź ZUS
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z 5 marca 2026 r. wyjaśnił, iż został ustawowo zobowiązany do kontroli wykonywania zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych przez płatników składek. Kontrolę prowadzą powołani przez prezesa Zakładu inspektorzy, a zakres kontroli obejmuje zagadnienia związane z ochroną ubezpieczeniową osób zatrudnionych przez płatników składek oraz obowiązkami płatników składek w zakresie rozliczeń z Zakładem.
Celem kontroli jest ocena wywiązywania się płatników składek z obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz innych zadań zleconych Zakładowi. ZUS ma prawo badać wszelkie księgi, dokumenty finansowo-księgowe i osobowe oraz inne nośniki informacji związane z zakresem kontroli, zabezpieczać zebrane dowody i żądać udzielania informacji przez płatnika składek i ubezpieczonego.
Szara strefa
ZUS podkreślił, iż przepisy prawa nie umożliwiają w toku kontroli zmiany podstawy wymiaru składek dokumentowanej zeznaniami świadków. Z zawiadomień sygnalistów wynika, iż niejednokrotnie część wynagrodzenia wypłacana jest „pod stołem” lub praca wykonywana jest „na czarno”.
Zgłoszenia każdorazowo podlegają weryfikacji, po której Zakład podejmuje działania. Prowadzi postępowanie wyjaśniające lub kontrolę. najważniejsze w kontekście ustaleń są dowody, które potwierdzą wysokość otrzymanego wynagrodzenia, od których płatnik składek nie naliczył składek na obowiązkowego ubezpieczenia społeczne. Obowiązujące przepisy prawa nie umożliwiają zmiany podstawy wymiaru składek dokumentowanych zeznaniami świadków.
