Nielegalne wyścigi drogowe

Przestępstwo wyścigu drogowego

Od 29 stycznia 2026 r. zacznie obowiązywać pierwszy pakiet przepisów ustawy z 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego. Ustawa ta wprowadzi wiele modyfikacji zasad odpowiedzialności karnej za przestępstwa oraz wykroczenia drogowe, w tym nowe rozwiązania przepadku pojazdów mechanicznych. Na jej podstawie pojawi sie kilka nowych wykroczeń i przestępstw drogowych. Jednym z nich będzie stypizowane w art. 178c k.k. przestępstwo nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych (nielegalnego wyścigu drogowego). Na czym będzie polegać nielegalny wyścig? Kto poniesie za niego odpowiedzialność karną? Jakie będą konsekwekwencje? O tym, i nie tylko o tym poniżej.

I. Definicja „nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych”

Zgodnie z definicją legalną, o której mowa w art. 115 § 26 k.k. za „nielegalny wyścig pojazdów mechanicznych” uważa się:

• rywalizację kierujących co najmniej dwoma pojazdami mechanicznymi w ruchu lądowym, w szczególności z zamiarem pokonania odcinka drogi w jak najkrótszym czasie, z naruszeniem zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym,
• lub celowe wprowadzenie takiego pojazdu w poślizg lub celowe doprowadzenie do utraty styczności z nawierzchnią chociażby jednego z kół pojazdu mechanicznego, wykonane w trakcie spotkania zorganizowanego na otwartej lub ogólnodostępnej przestrzeni – odbywające się bez wymaganego zezwolenia.

A. Pojazdy objęte zakresem nielegalnego wyścigu drogowego

Przywołaną wyżej definicją objętę są zatem wyścigi samochodowe, motocyklowe, skuterowe, motorowerowe, na quadach, a choćby – czego przecież wykluczyć nie można – wyścigi maszynami rolniczymi. Wyłączone natomiast z jej zakresu są wyścigi zaprzęgów konnych czy pojazdów napędzanych siłą mięśni, tj. rowery, hulajnogi czy deskorolki. Ponadto wspomniana definicja nie obejmuje wyścigów hulajnogami elektrycznymi, bowiem te w sensie prawnym mają taki sam status jak rower. Poza zakresem art. 115 § 26 k.k znajdują się również wyścigi na rolkach czy wrotkach, albowiem te nie mają w ogóle cech pojazdu.

B. Rywalizacja kierujących

Rywalizacja oznacza dążenie do celu kosztem innych. W rywalizacji kierujących chodzi zatem o realizację celu, który najczęściej będzie przybierał postać jak najszybszego pokonania odcinka drogi. Rywalizacja zakłada wzajemną świadomość kierujących, iż ci ze sobą konkurują, a nadto, iż mają zamiar czy to pokonania drogi w jak najkrótszym czasie czy w też w inny sposób. Brak tej świadomości i zamiaru po stronie któregokolwiek z kierujących wyklucza jego odpowiedzialność karną.

W mojej ocenie wątpliwym jest przyjęcie odpowiedzialności karnej za usiłowanie nieudolne nielegalnego wyścigu drogowego, w sytuacji gdy jeden z kierujących uroił sobie, iż inny kierujący się z nim ściga. Takie urojenie nie dotyczy bowiem dobra prawnego, ani środka, jakiego kierujący używa w wyścigu, a to przecież do tych elementów struktury czynu zabronionego odwołuje sie przepis art. 14 § 2 k.k. statuujący odpowiedzialność karną za usiłowanie nieudolne.

C. Naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym

Nie jest nielegalnym wyścigiem drogowym taka rywalizacja, w ramach której kierujący zachowują zasady bezpieczeństwa ruchu drogowego. Dotyczyć to może zwłaszcza takich wyścigów, w których sprawcy konkurują ze sobą na czas, ale z zachowaniem zasad prędkości bezpiecznej czy prędkości administracyjnie dozwolonej.

W każdym jednak wypadku, w którym podczas omawianej rywalizacji dochodzi do naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym (prędkości bezpiecznej, prędkości administracyjnie dozwolonej, trzeźwości etc.), będzie istniała możliwość przypisania odpowiedzialności karnej.

D) Drift, hopy, wheelie czy stoppie w trakcie zlotu

Wyżej wymieniona definicja nadaje również określonego znaczenia tzw. zlotowi kierujących i pozwala kwalifikować go jako „nielegalny wyścig drogowy”, wówczas gdy, podczas takiego zlotu dochodzi do driftowania czy – co przede wszystkim dotyczy jednośladów – utraty styczności z nawierzchnią choćby jednego z kół pojazdu mechanicznego (tzw. wheelie lub stoppie). Dla takiej kwalifikacji istotne jednak jest to, aby zlot odbywał się na otwartej lub ogólnodostępnej przestrzeni.

E) Brak zezwolenia

Z nielegalnym wyścigiem drogowym mamy do czynienia tylko wtedy, gdy nie dojdzie do wydania zezwolenia na organizację wyścigu czy zlotu na przestrzeni otwartej lub ogólnodostepnej. Zezwolenie to wydaje w trybie art. 65 i nn. ustawy z 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym organ zarządzający ruchem na drodze. Zezwolenie to wydawane jest w trybie decyzji adminstracyjnej.

II. Typ czynu zabronionego (art. 178c k.k.)

Zgodnie z przepisem art. 178c § 1 k.k. za wyżej przedstawiony, nielegalny wyścig pojazdów mechanicznych grozi odpowiedzialność karna. Formy czynności sprawczej, o których mowa w tym przepisie nie ograniczają się jednak tylko do ścigania się. Na mocy przywołanego przepisu karalne jest bowiem:

• organizowanie lub prowadzenie nielegalnego wyścigu pojazdów (art. 178c § 1 pkt 1 k.k.),
• uczestnictwo w wyścigu przez prowadzącego pojazd mechaniczny (art. 178c § 1 pkt 2 k.k.)

Choć wydaje się to zbyt daleko idące z punktu widzenia gwarancji konstytucyjnych, to jednak penalizacja obejmuje również podejmowanie się czynności przygotowawczych do w/w sposobów realizacji znamion czynu zabronionego (art. 178c § 2 k.k.).

A) Organizacja lub prowadzenie nielegalnego wyścigu pojazdów mechanicznych

Organizacja nielegalnego wyścigu sprowadza się do podejmowania działań mających na celu stworzenie warunków niezbędnych do jego przeprowadzenia. Obejmuje cały kompleks działań począwszy od wyszukania chętnych do wzięcia w nim udziału, znalezienia odpowiedniego miejsca, pobierania wpisowego etc.

Prowadzenie nielegalnego wyścigu to z kolei podejmowanie czynności niejako wprowadzających ów nielegalny wyścig w ruch, a nadto utrzymywanie go w tym ruchu. Za prowadzenie nielegalnego wyścigu należy zatem uznać podejmowanie tego typu czynności, które powodują, iż w danej chwili wyścig się zaczyna, utrzymuje lub zawiesza i kończy.

B) Uczestnictwo w nielegalnym wyścigu pojazdów mechanicznych

Uczestnictwo w nielegalnym wyścigu pojazdów mechanicznych może odbywać się na różne sposoby. Może polegać na kierowaniu pojazdem albo na jego pilotowaniu. Może też sprowadzać się do oglądania wyścigu czy pełnienia funkcji konferansjera. Nie każde jednak uczestnictwo objęte jest zakresem penalizacji przepisu art. 178c § 1 pkt 2 k.k. Odpowiedzialności karnej za uczestnictwo w wyścigu podlegać może bowiem tylko sprawca ścigający się (kierujący) lub pilotujący go.

III. Sankcja

Przestępstwo z art. 178c § 1 k.k. zagrożone jest karą więzienia od 3 miesięcy do lat 5. Z kolei przygotowanie do tego przestępstwa zagrożone jest karą więzienia od 1 miesięca do 3 lat. W obu przypadkach możliwe jest zastosowanie instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego. Możliwe jest również wymierzenie sprawcy grzywny lub kary ograniczenia wolności w warunkach art. 37a k.k.

Tylko za przestępstwo uczestnictwa w nielegalnym wyścigu pojazdów mechanicznych obligatoryjnie orzeka się zakaz prowadzenia pojazdów w wymiarze od 1 roku do 15 lat.

Za wszystkie z wymienionych form czynności sprawczych, o których mowa w art. 178c § 1 k.k. sąd orzeka świadczenie pieniężne w wymiarze co najmniej 5000 zł. Świadczenie orzekane jest na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

Możliwe jest również orzeczenie wobec uczestnika nielegalnego wyścigu (art.178c § 1 pkt 2 k.k.) przepadku pojazdu. Przepadek ten jest orzekany fakultatywnie, gdy czyn sprawcy polegał dodatkowo na niezastosowaniu się do zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Obligatoryjnie zaś przepadek ten orzeka się wówczas gdy uczestnik znajdował się w stanie nietrzeźwości przy stężeniu co najmniej 1,5 promila we krwi lub 0,75/dm3 w wydychanym powietrzu. Wyjątek od tych zasad stanowi wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami (art. 44b k.k.).

Końcowo wypada jeszcze odnotować, iż w niektórych przypadkach, jak np. nietrzeźwość uczestnika wyścigu, możliwe jest zastosowanie instytucji nadzwyczajnego obostrzenia kary (art. 178 k.k.)

Tekst: Szymon Janiga

Obraz: AI