O szkodliwości dopalaczy. RPD ponownie apeluje o edukację

Rzeczniczka Praw Dziecka wystąpiła do Ministerstwa Edukacji Narodowej z ponownym apelem w sprawie edukacji dzieci i młodzieży na temat substancji psychoaktywnych.

Ponowny apel

RPD skierowała ponowny apel, gdyż jej wystąpienie z 2 czerwca 2025 r. pozostało bez odpowiedzi. Monika Horna-Cieślak w piśmie do Ministry Edukacji z 12 marca 2026 r. zwróciła uwagę na wciąż obecny wśród dzieci i młodzieży trend sięgania po dopalacze oraz zaapelowała o działania mające na celu przeprowadzenie edukacyjnych kampanii profilaktycznych.

Wystąpienie do Minister Edukacji Narodowej o podjęcie działań edukacyjnych mających na celu ochronę dzieci i młodzieży przed substancjami psychoaktywnymi

Szkodliwe dopalacze

W ubiegłym roku RPD zwróciła się do MEN o rozważanie podjęcia stosownych czynności mających na celu włączenie do działań edukacyjnych szkoły w szerszym zakresie treści edukacyjno-informacyjnych na temat substancji psychoaktywnych.

Dostępność dopalaczy budzi wysoki niepokój. RPD apeluje o edukację

– Z rosnącym niepokojem odnotowuję kolejne doniesienia medialne alarmujące o powracającej wśród dzieci i młodzieży modzie na dopalacze. Prawdopodobnie szeroka dostępność tych nielegalnych substancji – sprzedawanych m.in. poprzez Internet – oraz ich relatywnie niska cena sprawiają, iż środki zastępcze oraz nowe substancje psychoaktywne zyskują coraz większą popularność, także wśród młodych ludzi – napisała Monika Horna-Cieślak.

Badania i statystyki

Od 2022 r. obserwujemy stały wzrost zatruć wśród dzieci i młodzieży, tj. 49 przypadków w 2022 r., 58 w 2023 r. i aż 92 w 2024 r. Łącznie w Systemie Monitorowania Informacji o Środkach Zastępczych i Nowych Substancjach Psychoaktywnych (SMIOD), w 2024 r. odnotowano 557 interwencji medycznych związanych z podejrzeniem zatrucia tymi substancjami. Najwięcej zgłoszeń pochodziło z województw: małopolskiego (167), śląskiego (112) i lubuskiego (63).

Liczba interwencji medycznych podjętych w grupie wiekowej do 18. roku życia stanowiła 16,52 proc. wszystkich przypadków.

Skala zjawiska

– Mając na uwadze przytoczone dane, nie sposób wprawdzie oszacować rzeczywistej skali obserwowanego zjawiska. Nie można również jednoznacznie ocenić, czy odnotowany wzrost liczby zatruć dopalaczami wśród dzieci i młodzieży w przeciągu ostatnich trzech lat to jedynie chwilowa tendencja, czy zapowiedź nowego, niepokojącego trendu. Niewątpliwym jest jednak, iż problem dopalaczy w tej grupie wiekowej pozostaje wciąż aktualnym i poważnym wyzwaniem zdrowotnym i społecznym – podkreśliła Rzeczniczka Praw Dziecka.

Zdaniem RPD, ta niepokojąca sytuacja, budząca zrozumiałe obawy opinii publicznej, powinna stać się przedmiotem wzmożonego zainteresowania wszystkich instytucji odpowiedzialnych za zdrowie publiczne oraz edukację młodego pokolenia.

Koordynacja działań i edukacja

Monika Horna-Cieślak uważa, iż niezbędne jest podjęcie skoordynowanych działań o charakterze ogólnopolskim, które w pierwszej kolejności pozwolą na upowszechnienie wiedzy na temat zagrożeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych, zarówno wśród dzieci i młodzieży, jak również rodziców, opiekunów oraz kadry pedagogicznej.

Placówki oświatowe jako miejsce codziennego funkcjonowania dzieci i młodzieży, powinny odegrać kluczową rolę. Zasadnym byłoby organizowanie warsztatów i szkoleń, najlepiej z udziałem specjalistów: psychologów, terapeutów uzależnień. Istotnym wsparciem mogłyby być także dedykowane młodzieży programy edukacyjne.