3 dni temu
Zimą temat odśnieżania i usuwania oblodzeń z chodników regularnie powraca, a jego zaniedbanie może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i finansowych. Dla przedsiębiorców – w szczególności właścicieli lub użytkowników nieruchomości – znajomość obowiązujących przepisów ma najważniejsze znaczenie z punktu widzenia bezpieczeństwa i ograniczenia ryzyk prawnych.
Kiedy obowiązek występuje?
Podstawą prawną w tym zakresie jest ustawa z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie z jej przepisami obowiązek uprzątania błota, śniegu, lodu oraz innych zanieczyszczeń z dróg dla pieszych spoczywa na właścicielach nieruchomości przyległych do chodników. Przez „chodnik” należy rozumieć wydzieloną część drogi publicznej przeznaczoną dla ruchu pieszego, położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości.
Sprzątanie chodnika obejmuje obowiązek utrzymania całej jego szerokości w stanie bezpiecznym dla pieszych – nie wystarczy zatem odśnieżenie jedynie wąskiego pasa przejścia. Właściciel nieruchomości powinien podejmować działania systematycznie, adekwatnie do warunków atmosferycznych, w tym usuwać śnieg i oblodzenie oraz zabezpieczać nawierzchnię przed poślizgnięciem, na przykład dzięki piasku. Odgarnięty śnieg nie może być składowany na jezdniach, przejściach dla pieszych ani w innych miejscach publicznych – powinien zostać usunięty lub zgromadzony w sposób, który nie utrudnia ruchu pieszych ani pojazdów. Zaniedbanie tych obowiązków może prowadzić do groźnych wypadków i pociągać za sobą konsekwencje prawne.
Odpowiedzialność za niewypełnienie obowiązku
Warunki zimowe znacząco zwiększają ryzyko wypadków na nieodśnieżonych lub oblodzonych chodnikach, co rodzi pytanie o odpowiedzialność za powstałe szkody. Jeżeli zgodnie z przepisami obowiązek utrzymania chodnika spoczywał na właścicielu nieruchomości i nie został on należycie wykonany, właściciel ten może ponosić odpowiedzialność cywilną, a w określonych przypadkach również administracyjną.
Poszkodowany pieszy ma prawo dochodzić odszkodowania, a choćby zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, przy czym najważniejsze znaczenie ma wykazanie związku pomiędzy zaniedbaniem obowiązku a zaistniałym zdarzeniem. Odpowiedzialność ta nie powstaje jednak automatycznie – w sytuacjach, w których utrzymanie chodnika należy do gminy lub zarządcy drogi, na przykład gdy chodnik nie przylega bezpośrednio do posesji albo jest oddzielony pasem zieleni, to właśnie te podmioty przejmują obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa pieszym. Ponadto, zgodnie z art. 10 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, podmiot zobowiązany do utrzymania chodnika w należytym stanie, który nie wykonuje tego obowiązku, podlega karze grzywny.
W rezultacie właściciele nieruchomości mogą ponosić odpowiedzialność na dwóch płaszczyznach, co sprawia, iż znajomość przepisów oraz podejmowanie odpowiednich działań mają szczególne znaczenie.
Kiedy obowiązek nie występuje?
Choć właściciele nieruchomości co do zasady odpowiadają za odśnieżanie chodników przylegających do ich posesji, przepisy przewidują konkretne przypadki zwolnienia z tego obowiązku. Świadomość tych wyjątków pozwala ograniczyć niepotrzebne działania i uniknąć sporów z organami administracji.
Do najczęstszych sytuacji, w których obowiązek nie występuje, należą:
- Pas zieleni między chodnikiem a posesją – o ile chodnik oddzielony jest od nieruchomości choćby wąskim pasem zieleni nienależącym do właściciela, odpowiedzialność za jego utrzymanie spoczywa na podmiocie publicznym.
- Infrastruktura publiczna i strefy płatnego postoju – w przypadku chodników zlokalizowanych w obrębie przystanków komunikacji miejskiej lub przylegających do miejsc parkingowych objętych płatnym postojem, obowiązek utrzymania przejmuje gmina, zarządca drogi lub inny podmiot zarządzający infrastrukturą.
- Brak bezpośredniego sąsiedztwa z nieruchomością – gdy ciąg pieszy znajduje się poza granicą działki i jest oddzielony od niej jezdnią lub innym elementem drogi publicznej, obowiązek utrzymania spoczywa na zarządcy drogi, niezależnie od tego, iż właściciel nieruchomości korzysta z niego na co dzień.
Znajomość powyższych wyjątków ma znaczenie nie tylko praktyczne, ale także prawne. W razie wątpliwości warto skontaktować się z adekwatnym urzędem gminy lub zarządcą drogi, aby jednoznacznie ustalić, na kim ciąży obowiązek utrzymania chodnika w bezpiecznym stanie.
Podsumowanie
Obowiązek odśnieżania chodników co do zasady spoczywa na właścicielach nieruchomości przyległych do ciągów pieszych, jednak przepisy przewidują istotne wyjątki. Niedopełnienie tego obowiązku może skutkować odpowiedzialnością cywilną i administracyjną, w tym karą grzywny oraz roszczeniami odszkodowawczymi. najważniejsze znaczenie ma prawidłowe ustalenie, kto faktycznie odpowiada za dany fragment chodnika. Znajomość przepisów pozwala przedsiębiorcom skutecznie ograniczyć ryzyko prawne.
Artykuł autorstwa: adw. Katarzyna Omachel
W razie pytań, a także pomysłów tematów na kolejne wydania Newsletter’a zapraszamy do kontaktu:
