– Obecny kształt ustawy nie gwarantuje realizacji zakładanego celu, jakim jest skuteczniejsze ograniczanie naruszeń prawa pracy, a może przynieść skutki odwrotne do zamierzonych. Największe zastrzeżenia budzi propozycja przyznania inspektorom PIP prawa do wydawania decyzji administracyjnych o istnieniu stosunku pracy w miejsce umów cywilnoprawnych. Projekt zakłada, iż inspektor będzie mógł nie tylko przekwalifikować umowę, ale także określić jej warunki – w tym rodzaj pracy, miejsce jej wykonywania czy wysokość wynagrodzenia. Organ administracji nie powinien samodzielnie kreować treści nowego stosunku zobowiązaniowego między podmiotami i ingeruje nieproporcjonalnie w sferę dotychczas zastrzeżoną dla sądów powszechnych – mówi Robert Lisicki, dyrektor departamentu pracy Konfederacji Lewiatan.
Konfederacja Lewiatan zwraca również uwagę na ryzyko naruszenia wolności działalności gospodarczej oraz brak wyjaśnień dotyczących skutków podatkowych reklasyfikacji umów osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Krytycznie ocenia także propozycję, by Główny Inspektor Pracy określał w drodze wewnętrznych wytycznych kryteria ustalania stosunku pracy, co powinno pozostać materią ustawową.
Dodatkowe wątpliwości budzi brak proporcjonalności projektowanych rozwiązań. W latach 2022–2024 inspektorzy pracy skierowali 94 pozwy o ustalenie stosunku pracy, z czego tylko w 32 przypadkach sądy podzieliły ich stanowisko. Pokazuje to, iż ocena charakteru zatrudnienia bywa niejednoznaczna, a proponowane zmiany mogą zwiększyć niepewność po stronie pracowników i przedsiębiorców.
Istotnym problemem pozostaje także kwestia kontroli. Według Oceny Skutków Regulacji kontrole mogą trwać choćby do sześciu miesięcy. W praktyce okresy te prawdopodobnie będą dłuższe. Bez dodatkowych zabezpieczeń grozi to nadmiernym obciążeniem firm.
W przypadku kontynuowania prac nad ustawą nowe regulacje powinny wejść w życie najwcześniej 1 stycznia 2027 roku, co pozwoli przedsiębiorcom i pracownikom na odpowiednie przygotowanie się do zmian.
Konfederacja Lewiatan
