1 tydzień temu
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej odpowiedziało Rzeczniczce Praw Dziecka w sprawie podawania przez personel placówek instytucjonalnej pieczy zastępczej produktów leczniczych bez przepisu lekarza (OTC), w powszechnych sytuacjach zdrowotnych.
Resort rodziny w odpowiedzi udzielonej RPD 17 kwietnia 2026 r. wskazał, iż kwestia podawania leków wychowankom przebywającym w instytucjonalnych formach pieczy zastępczej była już analizowana przez MRPiPS we współpracy z Ministerstwem Zdrowia. Chodziło jednak o podawanie leków dzieciom z chorobami przewlekłymi i innymi schorzeniami, niewymagającym hospitalizacji. Resort wskazał, iż poczynione ustalenia powinny mieć również zastosowanie do leków z kategorii „produkty lecznicze wydawane bez przepisu lekarza” (OTC).
Odpowiedź Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej
Apel RPD
Monika Horna-Cieślak w piśmie z 1 kwietnia 2026 r. w sprawie podawania leków w placówkach pieczy zastępczej zaapelowała do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o przeprowadzenie konsultacji międzyresortowych z ministrem adekwatnym do spraw zdrowia.
Okazuje się, iż ani przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, ani rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 22 grudnia 2011 r. w sprawie instytucjonalnej pieczy zastępczej nie odnoszą się do postępowania personelu placówek w sytuacjach zaistnienia stanów zdrowia dziecka wymagających zastosowania produktu leczniczego OTC. Leki te to produkty lecznicze wydawane bez przepisu lekarza, przeznaczone do krótkotrwałego, interwencyjnego leczenia w przypadku powszechnych dolegliwości, jak np. ból, kaszel, przeziębienie, katar, problemy trawienne, reakcje alergiczne.
Zdaniem RPD przepisy stanowią, iż dziecku umieszczonemu w placówce opiekuńczo-wychowawczej albo w regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej zapewnia się dostęp do opieki zdrowotnej, czy zaopatrzenie w produkty lecznicze, jednak przepisy nie kształtują postępowania opiekunów dzieci z placówek instytucjonalnej pieczy bieżącej w kontekście interwencji związanej z powszechnymi stanami zdrowia dziecka, polegającej na podaniu leku z kategorii OTC.
Podawanie leków w placówkach pieczy zastępczej. RPD apeluje do MRPiPS
Analogiczne stanowisko
W odpowiedzi na apel Rzeczniczki MRPiPS powołało się na stanowisko Ministerstwa Zdrowia, w którym wskazano, iż regionalne placówki opiekuńczo-terapeutyczne oraz interwencyjne ośrodki preadopcyjne zapewniają specjalistyczną opiekę medyczną i rehabilitację dzieciom umieszczonym w tych miejscach. Podawanie leków dziecku w powszechnych sytuacjach zdrowotnych jest elementem opieki nad nim.
System pieczy zastępczej ma na celu zapewnienie czasowej opieki i wychowania dzieciom w przypadkach niemożności sprawowania opieki i wychowania przez rodziców. To z kolei przemawia za tym, by przyjąć, iż działania podejmowane przez wychowawców w instytucjonalnych formach pieczy zastępczej powinny zapewniać kontynuację opieki sprawowanej przez rodziców – w tym szczególnie realizację zaleceń lekarskich i podawanie leków zleconych przez lekarza.
Przyjęcie odmiennej interpretacji powodowałoby niemożność podania dziecku jakiegokolwiek leku.
Regulamin placówki
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej stanęło na stanowisku, iż kwestie dotyczące podawania leków dzieciom umieszczonym w instytucjonalnych formach pieczy zastępczej – szczególnie tych wydawanych bez przepisu lekarza – powinny być uregulowane w regulaminie danej placówki i jej wewnętrznych procedurach.
Zdaniem MRPiPS, stworzenie w ramach rozporządzenia odrębnych regulacji nie wyczerpywałoby wszystkich możliwości czy sytuacji indywidualnych. Każdy przypadek wymaga bowiem reakcji pracownika instytucjonalnej formy pieczy zastępczej i dostosowania środków do zaistniałej potrzeby.
Analiza przepisów
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej poinformowało, iż mimo wszystko planuje przeprowadzenie analizy pod kątem zasadności wprowadzenia zmian w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 22 grudnia 2011 r. w sprawie instytucjonalnej pieczy zastępczej. Weźmie pod uwagę przedstawione propozycje zapewnienia odpowiednich szkoleń dla pracowników instytucjonalnych form pieczy zastępczej w zakresie podawania dzieciom leków, pierwszej pomocy w przypadku nagłego zdarzenia zdrowotnego i wyposażenia placówek w apteczki zaopatrzone w środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy.
