Postanowienie o wstrzymaniu użytkowania pomieszczeń nie podlega zaskarżeniu

Stan faktyczny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznał sprawę ze skargi na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) w przedmiocie wstrzymania użytkowania i nałożenia obowiązku przedłożenia określonych dokumentów. Omawianym postanowieniem skargę odrzucił.

W sprawie tej Skarżąca wystąpiła do WSA w Szczecinie ze skargą na postanowienie PINB wydane na podstawie art. 71a ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 83 ustawy z 7.7.1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 524; dalej PrBud), które wstrzymało użytkowanie pomieszczeń na poddaszu w budynku mieszkalnym i nakładało na Skarżącą obowiązek przedłożenia określonych dokumentów, o których mowa w art. 71a ust. 2 PrBud.

Jednocześnie Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na wskazane wyżej postanowienie, bowiem uważa, iż istniała obiektywna przeszkoda w prawidłowym wyborze drogi zaskarżenia tego postanowienia.

Stanowisko WSA

WSA wskazał, iż w przypadku wniesienia skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30.8.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej: PostAdmU), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

Z przepisu tego jednoznacznie wynika, iż przedmiotem skargi mogą być tylko postanowienia, na które przysługuje zażalenie albo kończące postępowanie, albo rozstrzygające sprawę co do istoty.

Skarga na postanowienie niezaskarżalne jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 PostAdmU.

Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy postanowienia, wydanego na podstawie art. 71a ust. 1 pkt 1 i 2 PrBud, którym organ wstrzymał użytkowanie pomieszczeń na poddaszu w budynku mieszkalnym i nałożył na skarżącą obowiązek przedłożenia określonych dokumentów, o których mowa w art. 71a ust. 2 PrBud.

Sąd wyjaśnił, iż wydawane przez organy nadzoru budowlanego na podstawie ww. przepisu postanowienie o wstrzymaniu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części i nałożeniu obowiązków przedstawienia określonych dokumentów, w związku z samowolną zmianą jego sposobu użytkowania, nie ma samodzielnego bytu prawnego, w tym sensie, iż nie kończy postępowania w sprawie zalegalizowania zmiany sposobu użytkowania. Zastosowanie się przez stronę lub nie do obowiązku określonego w ww. przepisie (tj. przedłożenie lub nieprzedłożenie dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2 PrBud) przesądza o toku dalszego postępowania w sprawie – prowadzi do wydania albo postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej (art. 71a ust. 2 PrBud) albo decyzji o nakazaniu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części (art. 71a ust. 4 PrBud).

W związku z powyższym, przedmiotowe postanowienie nie jest aktem administracyjnym rozstrzygającym o istocie sprawy, czy kończącym postępowanie, ale przyczynia się do osiągnięcia celu postępowania, którym jest legalizacja samowoli budowlanej (por. wyrok NSA z 20.7.2012 r., II OSK 788/11, Legalis). Zgodnie z zasadą określoną w art. 142 KPA, postanowienie to można zaskarżyć jedynie w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie prowadzone w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku.

Skoro przedmiotowa skarga nie podlega kontroli sądu administracyjnego, to nie ma podstaw do badania pod względem merytorycznym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia takiej skargi.

Komentarz