Powołanie do zarządu spółki z o.o. per facta concludentia

Stan faktyczny

SA w Warszawie rozpoznał 12.9.2025 r. sprawę z powództwa L.N. (dalej: Powódka) przeciwko P.P. (dalej: Pozwany 1) oraz J.W. (dalej: Pozwany 2; łącznie: Pozwani) o zapłatę, na skutek apelacji Pozwanych. Pozwem z 12.12.2014 r. Powódka wniosła o zasądzenie solidarnie m.in. od Pozwanych kwoty 156 680,48 zł z odsetkami ustawowymi i kosztami procesu. Kwota ta stanowiła zobowiązanie PW (…) sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: Spółka) względem Powódki, które powstało w 2010 r. i 2011 r., a wymagalne stało się w 2011 r. w związku z wykonywaniem umowy o współpracę, zawartej 10.8.2007 r., polegającej na obrocie publikacjami wydawcy. Przedmiotowa umowa została podpisana przez Spółkę, reprezentowaną przez Pozwanego 1, jako prezesa zarządu Spółki. Powódka – z uwagi na brak zapłaty należności przez Spółkę – złożyła 28.7.2011 r. wypowiedzenie od ww. umowy, które zostało przyjęte przez Pozwanego 1.

Odpowiedzialność członków zarządu sp. z o.o.

Po prawomocnym i wykonalnym wyroku, wszczęto postępowanie egzekucyjne wobec Spółki. Niemniej jednak egzekucja ta okazała się bezskuteczna, a postępowanie zostało umorzone. Sąd Apelacyjny w Warszawie wskazał, iż w sprawie udowodniono przesłanki pozytywne odpowiedzialności członka zarządu z art. 299 § 1 KSH, tj.:

SA w Warszawie zaznaczył, iż w orzecznictwie przyjmuje się, iż odpowiedzialność na podstawie art. 299 § 1 KSH ponoszą osoby będące członkami zarządu w czasie istnienia zobowiązania, którego egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna, niezależnie od tego, czy w tym okresie było ono już wymagalne (uchwała SN z 28.2.2008 r., III CZP 143/07, Legalis).

Mandat członka zarządu sp. z o.o.

SA w Warszawie wskazał, iż okolicznością bezsporną jest, iż Pozwany 1 został powołany do zarządu Spółki 6.5.2005 r., natomiast Pozwany 2 – 22.10.2007 r.

Zgodnie zaś z art. 202 § 1 KSH, powołanym przez Powodów, o ile umowa spółki nie stanowi inaczej, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. W przypadku Pozwanego 1 pierwszym pełnym rokiem obrotowym pełnienia ww. funkcji był rok 2006, natomiast w przypadku Pozwanego 2 – rok 2008. Bezspornym jest, iż 30.6.2009 r. odbyło się zgromadzenie wspólników, na którym podjęta została uchwała o zatwierdzeniu sprawozdania finansowego Spółki za 2008 r. Niemniej jednak – jak prawidłowo wskazał SO – brak jest podstaw do przyjęcia, iż po tej dacie Pozwani nie pełnili już mandatu członków zarządu Spółki. Przeciwko takiemu wnioskowi świadczy okoliczność, że:

W tym kontekście SA w Warszawie uznał, iż brak jest podstaw do podważania ustaleń SO o przysługiwaniu Pozwanym mandatu członków zarządu Spółki aż do dnia ich odwołania (tj. 11.5.2012 r.). Powyższe oznacza, iż pełnili oni ten mandat zwłaszcza w okresie, gdy istniało zobowiązanie Spółki (stwierdzone wyrokami zaocznymi wydanymi wobec Spółki, które są podstawą dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wobec Pozwanych jako członków zarządu). Brak jest więc podstaw do uchylenia się ich od odpowiedzialności z art. 299 § 1 KSH z powołaniem się na art. 202 § 1 KSH. Surowa odpowiedzialność członków zarządu wynika z przyjętej w KSH konstrukcji prawnej spółki z o.o. Zasady odpowiedzialności znajdują uzasadnienie w wyłączeniu prawa wspólników do prowadzenia spraw spółki z jednoczesnym powierzeniem tego uprawnienia członkom zarządu spółki. W konsekwencji, to nie wspólnicy, ale członkowie zarządu ponoszą, w określonych prawem sytuacjach, odpowiedzialność zarówno cywilną, jak i karną. Takie stanowisko jest zgodne z istniejącą w doktrynie koncepcją odpowiedzialności odszkodowawczej tzw. faktycznych członków zarządu.

Uchwała o powołaniu do zarządu sp. z o.o.

W ocenie SA w Warszawie zasadność ww. wniosku znajduje potwierdzenie w wyroku SN z 4.3.2015 r., IV CSK 340/14, Legalis, w którym przyjęto, iż brak dowodu na to, aby istniały w formie pisemnej uchwały o odnowieniu członkom zarządu mandatu na kolejne kadencje (o powołaniu na kolejne kadencje), nie stoi na przeszkodzie ocenie, iż byli oni powoływani w formie uchwał podejmowanych per facta concludentia. Przepisy KSH nie sprzeciwiają się takiej konstrukcji prawnej, w szczególności, gdy chodzi o dochowanie określonej formy czynności prawnej. Choć uchwały walnego zgromadzenia wspólników spółki z o.o. powinny mieć formę pisemną, to wymóg ten nie stanowi warunku ich ważności, wyrok SN z 13.4.2004 r., IV CK 686/04, Legalis. W uzasadnieniu podkreślono, iż wniosek taki jest uzasadniony zwłaszcza wtedy, gdy niesporne okoliczności faktyczne jednoznacznie wskazują na dorozumianą wolę wspólników utrzymywania składu zarządu w jego pierwotnym składzie i odnawiania mu mandatu.

Powyższe stwierdzenie ma szczególne uzasadnienie w niniejszej sprawie. Jak bowiem wynika z materiału dowodowego, w latach 2009-2012 Pozwani wykonywali czynności członków zarządu Spółki. Ponadto, kapitał zakładowy Spółki w tym okresie opiewał na kwotę 150 000 zł. Od 30.6.2009 r. do 7.3.2011 r. Spółka ta miała trzech wspólników, tj.: (i) G. Z., któremu przysługiwało 1100 udziałów o wartości nominalnej 55 000 zł, (ii) Pozwanego 1, któremu przysługiwało 700 udziałów o wartości nominalnej 35 000 zł oraz (iii) Pozwanego 2, któremu przysługiwało 1200 udziałów o wartości nominalnej 60 000 zł. Pozwanym przysługiwało więc ponad 50% kapitału zakładowego Spółki. Skoro w okresie tym wykonywali oni mandat członka zarządu za zgodą większości wspólników, to choćby gdyby nie było formalnie uchwały o ich powołaniu do zarządu, to uchwałę taką należy uznać za podjęta per facta conludencia przez wspólników większościowych, co tym bardziej dowodzi posiadania przez nich mandatu. Jednocześnie od 7.3.2011 r. do 21.5.2012 r. Pozwani byli jedynymi, ujawnionymi w KRS, wspólnikami Spółki i przysługiwało im 100% udziałów tej Spółki. Skoro w okresie tym pełnili mandat członka zarządu, to tym bardziej zasadne jest przyjęcie, iż przynajmniej per facta concludentia doszło do powołania ich do zarządu spółki. Uchwała o powołaniu do zarządu spółki z o.o., w kontekście panujących w niej relacji własnościowych, może być – jak wskazał SA w Warszawie – podjęta per facta concludentia.

Stanowisko SA w Warszawie

Podsumowując SA w Warszawie wskazał, iż skoro Pozwani pełnili mandat członka zarządu Spółki do 11.5.2012 r., a więc w czasie, gdy istniało zobowiązanie Spółki, stwierdzone wyrokiem SO w Warszawie XXV Wydział Cywilny z 5.2.2013 r., XXV C 176/12, a także wyrokiem uzupełniającym z 16.4.2013 r., zaś Powódka wykazała bezskuteczność egzekucji z majątku Spółki, to zasadnym jest – na podstawie art. 299 § 1 KSH – pociągnięcie do odpowiedzialności członków zarządu tej spółki. Jednocześnie brak jest w sprawie podstaw do przyjęcia, iż zachodzi w stosunku do nich jakakolwiek okoliczność egzoneracyjna, która zgodnie z art. 299 § 2 KSH odpowiedzialność tą mogłaby wyłączyć.

Komentarz