13 godzin temu
- Projekt zakłada stworzenie towarzystwom funduszy inwestycyjnych warunków równej konkurencji z funduszami zagranicznymi działającymi na rynku Unii Europejskiej.
- Proponowane regulacje mają zwiększyć atrakcyjność Polski jako miejsca lokalizacji funduszy inwestycyjnych oraz jako rynku dystrybucji produktów inwestycyjnych.
- Projekt przewiduje działania w dwóch komplementarnych obszarach: reformę ram prawnych funduszy ETF (Exchange Trade Fund) oraz utworzenie nowej kategorii alternatywnego funduszu inwestycyjnego – Kwalifikowanego Funduszu Inwestycyjnego (dalej: KFI).
Cel projektowanych zmian
Celem projektowanych regulacji jest likwidacja istniejących barier prawnych ograniczających rozwój rynku kapitałowego oraz stworzenie ram prawnych sprzyjających długoterminowemu inwestowaniu kapitału prywatnego. Projektodawca wskazuje, iż polski rynek kapitałowy pozostaje w znacznym stopniu uzależniony od finansowania publicznego, natomiast udział krajowego i zagranicznego kapitału prywatnego w finansowaniu przedsiębiorstw, w szczególności innowacyjnych podmiotów niepublicznych, pozostaje niewystarczający.
Projekt ma również na celu zwiększenie dywersyfikacji portfeli inwestycyjnych, w tym portfeli zarządzanych przez instytucje długoterminowego oszczędzania, takie jak pracownicze plany kapitałowe oraz fundusze emerytalne, poprzez umożliwienie im realnego i długoterminowego zaangażowania w rynek private equity i venture capital.
Zakres projektowanych zmian
Projekt ustawy przewiduje nowelizację przepisów ustawy z 27.5.2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 60; dalej: FundInwU) oraz niektórych innych ustaw, w zakresie niezbędnym do wdrożenia nowych rozwiązań dotyczących funduszy ETF oraz KFI. Zakres zmian został podzielony na dwa zasadnicze filary, które wzajemnie się uzupełniają i mają prowadzić do zwiększenia efektywności całego rynku inwestycyjnego.
Opis projektowanych rozwiązań
Reforma ram prawnych funkcjonowania funduszy ETF w formule UCITS
Projekt zakłada umożliwienie tworzenia i funkcjonowania w Polsce funduszy ETF w formule UCITS, tj. jako funduszy inwestycyjnych otwartych, których jednostki uczestnictwa stanowią instrumenty finansowe dopuszczone do obrotu giełdowego. Rozwiązanie to ma na celu pełną integrację polskich funduszy pasywnych z jednolitym rynkiem europejskim.
Projektodawca wskazuje, iż na gruncie obowiązujących przepisów ETF mogą funkcjonować wyłącznie w formie funduszy portfelowych, będących szczególnym typem funduszu inwestycyjnego zamkniętego, o którym mowa w art. 179–182 FundInwU. Taka konstrukcja stanowi istotną barierę rozwoju tego segmentu rynku, ograniczając skalę działalności ETF oraz ich atrakcyjność dla inwestorów instytucjonalnych.
Wprowadzenie ETF w formule UCITS umożliwi funduszom rejestrowanym w Polsce korzystanie z tzw. paszportu unijnego, a tym samym ich dystrybucję na rynkach innych państw członkowskich. Dodatkowo pozwoli to na włączenie polskich ETF do globalnych baz danych, takich jak Morningstar czy Refinitiv oraz do międzynarodowych rankingów porównawczych, które stanowią podstawowe narzędzie selekcji dla dużych instytucji finansowych.
Wprowadzenie możliwości emisji nowych klas jednostek uczestnictwa notowanych na giełdzie
Projekt przewiduje możliwość emisji nowych klas jednostek uczestnictwa w ramach istniejących funduszy inwestycyjnych otwartych oraz specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych, które będą mogły być przedmiotem obrotu giełdowego. Rozwiązanie to ma umożliwić elastyczne łączenie tradycyjnej dystrybucji funduszy z funkcjonowaniem rynku wtórnego, wzorując się na rozwiązaniach przyjętych m.in. w Luksemburgu i Irlandii.
Utworzenie nowej kategorii alternatywnego funduszu inwestycyjnego – KFI
Drugim filarem reformy jest wprowadzenie nowej kategorii alternatywnego funduszu inwestycyjnego – Kwalifikowanego Funduszu Inwestycyjnego. Konstrukcja KFI została zaprojektowana w oparciu o standardy rynku private equity i venture capital funkcjonujące w innych państwach Unii Europejskiej.
KFI będzie posiadał status alternatywnego funduszu inwestycyjnego, osobowość prawną oraz będzie funkcjonował w formule funduszu zamkniętego, działającego w modelu kapitału deklarowanego. Oznacza to, iż inwestorzy będą zobowiązywać się do wniesienia określonych kwot, które będą wpłacane na wezwanie zarządzającego, zgodnie z harmonogramem inwestycyjnym funduszu.
Zasady funkcjonowania i struktura KFI
Projekt przewiduje, iż KFI będzie zarządzany przez podmiot posiadający odpowiednie uprawnienia, w szczególności zarządzającego ASI, towarzystwo funduszy inwestycyjnych albo zarządzającego alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi z innego państwa UE. Zarządzający oraz najważniejszy personel będą zobowiązani do osobistego zaangażowania kapitałowego w działalność funduszu, co ma zapewnić spójność interesów zarządzających i inwestorów.
Działalność KFI będzie ukierunkowana na inwestycje kapitałowe w podmioty niepubliczne, przy ograniczeniu stosowania instrumentów pochodnych oraz działalności typowej dla funduszy dłużnych. Fundusz będzie funkcjonował zgodnie z zasadą tzw. waterfall, zapewniając pierwszeństwo zaspokojenia inwestorów przed wypłatą wynagrodzenia zarządzającego uzależnionego od wyniku inwestycyjnego.
Projekt wprowadza również jednolite zasady uczestnictwa inwestorów, podwyższony standard transparentności informacyjnej oraz ograniczenia w zakresie wcześniejszego zakończenia inwestycji, co ma zapewnić stabilność struktury inwestorskiej.
Nadzór nad działalnością KFI oraz sankcje
Projekt przewiduje objęcie działalności KFI nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego (dalej: KNF). KNF będzie odpowiedzialna m.in. za wydawanie zezwoleń na prowadzenie działalności, zatwierdzanie zmian statutu w kluczowych obszarach, kontrolę działalności funduszu oraz nakładanie sankcji w przypadku naruszenia przepisów ustawy.
Lokowanie środków PPK i funduszy emerytalnych w fundusze rynku prywatnego
Istotnym elementem projektu jest doprecyzowanie ram prawnych umożliwiających lokowanie środków pracowniczych planów kapitałowych oraz funduszy emerytalnych w fundusze rynku private equity i venture capital, w tym w KFI oraz analogiczne wehikuły inwestycyjne funkcjonujące w innych państwach UE. Projektodawca wskazuje, iż obecne regulacje są nadmiernie restrykcyjne i w praktyce uniemożliwiają takie inwestycje.
Wprowadzenie projektowanych zmian ma zwiększyć dywersyfikację portfeli inwestycyjnych, poprawić stabilność długoterminowych stóp zwrotu oraz umożliwić efektywniejsze wykorzystanie krajowego kapitału emerytalnego na rzecz rozwoju gospodarki.
Etap legislacyjny
Projekt ustawy został wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UD356. Organem odpowiedzialnym za opracowanie oraz przedłożenie projektu jest Minister Finansów i Gospodarki. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów został określony na IV kwartał 2026 r.
