Spory między wspólnikami. Spółka osiąga zyski, ale nie wypłaca dywidendy

2 dni temu
Zdjęcie: spory między wspólnikami


Spółka osiąga zyski, ale wspólnik nie dostaje pieniędzy. Kiedy legalne decyzje większości stają się nadużyciem? Spory między wspólnikami. Spółka osiąga zyski, ale nie wypłaca dywidendy. Spółka zwiększa przychody, zdobywa klientów i rozwija działalność. Mimo to jeden ze wspólników od lat nie otrzymuje dywidendy. Tymczasem pozostali, którzy jednocześnie zarządzają przedsiębiorstwem, pobierają wynagrodzenia, premie i otrzymują płatności z tytułu dodatkowych umów. Czy wszystko jest zgodne z prawem tylko dlatego, iż zostało prawidłowo zatwierdzone? Konflikty wspólników w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością nie zawsze zaczynają się od otwartego sporu. Często przez lata działalność przedsiębiorstwa przebiega bez większych zakłóceń. Problemy pojawiają się dopiero wtedy, gdy wspólnicy zaczynają inaczej rozumieć zasady uczestnictwa w wypracowanych zyskach. Wyobraźmy sobie spółkę, w której trzech wspólników posiada łącznie 70% udziałów i jednocześnie pełni funkcje zarządcze. Czwarty dysponuje pozostałymi 30%, ale nie uczestniczy w bieżącym zarządzaniu. Spółka osiąga dobre wyniki. Większość regularnie podejmuje jednak uchwały o pozostawieniu zysku w przedsiębiorstwie. Uzasadnia to potrzebami inwestycyjnymi i koniecznością zachowania płynności finansowej. Jednocześnie wynagrodzenia członków zarządu rosną, wypłacane są premie, a część usług świadczą przedsiębiorstwa powiązane z osobami kontrolującymi spółkę. Wspólnik mniejszościowy nie otrzymuje dywidendy. Wartość jego udziałów teoretycznie rośnie, ale nie przekłada się to na bieżące korzyści finansowe. Czy doszło do naruszenia prawa? Odpowiedź wymaga zbadania czegoś więcej niż samych uchwał zgromadzenia wspólników. Prawo do zysku nie oznacza automatycznie prawa do dywidendy Zgodnie z art. 191 § 1 Kodeksu spółek handlowych wspólnik ma prawo do udziału w zysku wynikającym z rocznego sprawozdania finansowego, który został przeznaczony do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników, z uwzględnieniem postanowień umowy spółki. Nie oznacza to, iż każdy rok zakończony zyskiem musi skutkować wypłatą dywidendy. Spółka może potrzebować środków na inwestycje, spłatę zobowiązań, zwiększenie kapitału obrotowego czy zabezpieczenie przyszłej działalności. Pozostawienie zysku w przedsiębiorstwie bywa uzasadnioną decyzją gospodarczą. Problem pojawia się wówczas, gdy zatrzymywanie zysku staje się trwałym mechanizmem pozbawiania określonych wspólników ekonomicznych korzyści z uczestnictwa w spółce. Szczególnie gdy osoby decydujące o niewypłacaniu dywidendy uzyskują jednocześnie inne świadczenia finansowane przez przedsiębiorstwo. Sama taka sytuacja nie dowodzi jeszcze bezprawności. Może jednak uzasadniać analizę, czy uchwały i towarzyszące im działania nie służą interesom wybranych wspólników kosztem pozostałych. Większość głosów nie oznacza nieograniczonej swobody Jednym z podstawowych nieporozumień dotyczących spółek kapitałowych jest przekonanie, iż wspólnik większościowy może podejmować każdą decyzję, o ile dysponuje odpowiednią liczbą głosów. Tymczasem art. 249 § 1 k.s.h. przewiduje możliwość zaskarżenia uchwały zgromadzenia wspólników sprzecznej z umową spółki bądź dobrymi obyczajami, o ile jednocześnie godzi ona w interesy spółki lub ma na celu pokrzywdzenie wspólnika. Przepis ten ma szczególne znaczenie w sporach dotyczących podziału zysku. Uchwała o niewypłacaniu dywidendy może być formalnie prawidłowa, a mimo to podlegać zakwestionowaniu, o ile okoliczności wskazują na spełnienie ustawowych przesłanek jej uchylenia. Nie wystarczy jednak samo niezadowolenie wspólnika ani fakt, iż większość głosowała inaczej, niż oczekiwał. Konieczne jest wykazanie okoliczności świadczących o naruszeniu adekwatnego standardu prawnego. Znaczenie mogą mieć między innymi sytuacja finansowa spółki, uzasadnienie zatrzymania zysku, wcześniejsza polityka dywidendowa oraz sposób uzyskiwania korzyści przez wspólników kontrolujących przedsiębiorstwo. Ocena powinna obejmować całokształt okoliczności, a nie jedynie treść pojedynczej uchwały. Czy wynagrodzenie zarządu może zastępować dywidendę? To jedno z najbardziej interesujących zagadnień w praktyce sporów korporacyjnych. Członek zarządu ma prawo otrzymywać wynagrodzenie za wykonywaną pracę. Wspólnik może jednocześnie świadczyć na rzecz spółki rzeczywiste usługi, o ile istnieje ku temu odpowiednia podstawa prawna. Nie ma również generalnego zakazu wypłacania premii członkom zarządu. Jednak legalność samej konstrukcji wynagrodzenia nie przesądza jeszcze o schematy jego wysokości i gospodarczego uzasadnienia. o ile wynagrodzenia i premie znacząco przekraczają warunki rynkowe, a ich przyznawanie pozostaje w rękach osób bezpośrednio zainteresowanych wypłatą, pojawia się pytanie o zgodność takich decyzji z interesem spółki. Podobnie należy oceniać umowy zawierane z podmiotami powiązanymi. Przedsiębiorstwo może korzystać z usług spółek należących do swoich wspólników. najważniejsze znaczenie ma jednak to, czy usługi są rzeczywiście wykonywane, czy są gospodarczo potrzebne oraz czy wynagrodzenie odpowiada ich wartości. Nie każda niekorzystna transakcja oznacza działanie na szkodę spółki. o ile jednak określone świadczenia służą przede wszystkim transferowaniu wartości do wybranych osób, może powstać podstawa do odpowiedzialności prawnej. W takich przypadkach istotne znaczenie mają między innymi art. 209¹ i 293 k.s.h., regulujące obowiązek lojalności, należytą staranność i odpowiedzialność członków zarządu wobec spółki. Dodatkowo umowy między spółką a członkiem zarządu wymagają zachowania szczególnych zasad reprezentacji określonych w art. 210 § 1 k.s.h. Szkoda wspólnika czy szkoda spółki? To nie jest to samo W praktyce to rozróżnienie bywa decydujące. o ile spółka płaci zawyżone wynagrodzenie za fikcyjne lub nieuzasadnione gospodarczo usługi, bezpośrednio poszkodowana może być sama spółka. To jej majątek zostaje uszczuplony. Wspólnik mniejszościowy odczuwa ekonomiczne konsekwencje takiego działania, ponieważ zmniejsza się wartość przedsiębiorstwa i potencjalna kwota przyszłej dywidendy. Nie oznacza to jednak, iż automatycznie przysługuje mu osobiste roszczenie o zapłatę odpowiedniej części utraconych środków. Roszczenia spółki i indywidualne roszczenia wspólnika mają odmienne podstawy prawne. W określonych okolicznościach zastosowanie może znaleźć art. 295 k.s.h., który pozwala wspólnikowi wytoczyć powództwo o naprawienie szkody wyrządzonej spółce, o ile spółka nie wystąpi z takim powództwem w ciągu roku od ujawnienia czynu wyrządzającego szkodę. Jest to jednak powództwo na rzecz spółki, a nie mechanizm wypłacenia odszkodowania bezpośrednio wspólnikowi. To ważna różnica przy wyborze strategii procesowej. Czy uchwała większości chroni zarząd przed odpowiedzialnością? Nie zawsze. W praktyce zdarza się, iż decyzje dotyczące wynagrodzeń, transakcji z podmiotami powiązanymi lub innych istotnych operacji uzyskują formalną akceptację adekwatnych organów spółki. Nie oznacza to automatycznie wyłączenia odpowiedzialności za ich skutki. Należy odróżnić zgodność decyzji z wymaganiami korporacyjnymi od jej zgodności z obowiązkami członków zarządu wobec spółki. Art. 293 k.s.h. przewiduje odpowiedzialność członka zarządu za szkodę wyrządzoną spółce działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem albo postanowieniami umowy spółki, chyba iż nie ponosi on winy. Jednocześnie art. 293 § 3 k.s.h. chroni decyzje podejmowane w granicach uzasadnionego ryzyka gospodarczego, w tym na podstawie informacji, analiz i opinii, które powinny zostać uwzględnione w danych okolicznościach. Nie można więc utożsamiać każdej nieopłacalnej decyzji z naruszeniem prawa. Ale również samo powołanie się na uchwałę wspólników nie zastępuje oceny obowiązków zarządu. Jak rozpoznać moment, w którym konflikt staje się sporem prawnym? Najważniejszy moment nie zawsze następuje wtedy, gdy wspólnicy zaczynają otwarcie ze sobą walczyć. Czasami jest nim odkrycie, iż spółka osiąga zysk, lecz

Idź do oryginalnego materiału