2 godzin temu
- Jak powinny wyglądać umowy rolników z mleczarniami, które postanowienia stanowią wykorzystanie przewagi kontraktowej i jak je zmienić?
- To tematy rozmów przedstawicieli UOKiK i branży mleczarskiej.
- Zastrzeżenia Urzędu dotyczą sposobu ustalania cenników, badania jakości mleka, rozwiązywania umów oraz siły wyższej.
Prezes UOKiK kontynuuje działania na rzecz poprawy relacji między spółdzielniami i firmami mleczarskimi a dostawcami mleka. W związku z sygnałami dotyczącymi możliwych nieprawidłowości Urząd rozmawia z przedstawicielami branży, aby wypracować rekomendacje dotyczące uczciwych zasad współpracy z rolnikami. Spotkania są okazją do rozmowy o problemach branży, w tym relacjach z sieciami handlowymi.
– Nasze działania absolutnie nie ograniczają się do nakładania kar. Tam, gdzie to tylko możliwe, stawiamy na dialog, którego celem jest jak najszybsze wyeliminowanie zachowań niekorzystnych dla rolników i wypracowanie najlepszych praktyk rynkowych – mówi Prezes UOKiK Tomasz Chróstny.
W dialogu uczestniczą m.in. przedstawiciele Polskiej Izby Mleka, Krajowego Związku Spółdzielni Mleczarskich, Krajowego Stowarzyszenia Mleczarzy oraz Związku Polskich Przetwórców Mleka.
Praktyki, które budzą zastrzeżenia UOKiK, można podzielić na następujące kategorie:
Ustalanie ceny i jej zmiana
Urząd kwestionuje m.in. przyznanie spółdzielni całkowitej swobody w ustalaniu ceny bez konieczności uzyskania zgody dostawcy. Zdaniem UOKiK, w przypadku braku akceptacji nowego cennika, dostawca powinien mieć prawo do wypowiedzenia umowy, a w czasie okresu wypowiedzenia powinny obowiązywać go dotychczasowe warunki cenowe.
Badania jakości mleka
Zastrzeżenia UOKiK budzi m.in. brak możliwości sprawdzenia przez dostawców wyników badań przeprowadzonych w laboratorium przetwórcy czy obciążanie rolników kosztami badań w sposób nieprzejrzysty lub ryczałtowy, bez określenia ich górnej granicy.
Rozwiązywanie umów i kary umowne
Za nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej może zostać uznane stosowanie nadmiernie wydłużonych terminów przekraczających sześć miesięcy lub konstrukcji, które w praktyce wydłużają ten okres choćby do 12 lub 15 miesięcy (np. wypowiedzenie skuteczne tylko na koniec roku kalendarzowego). Takie terminy powinny wynosić jeden, trzy lub maksymalnie sześć miesięcy, co nie ograniczy swobody działalności dostawcy.
Klauzula wyłączności
Niezgodny z prawem może być zakaz dostarczania mleka podmiotom trzecim przy jednoczesnym ograniczaniu ilości odbieranego mleka przez przetwórcę. jeżeli dostawca jest związany klauzulą wyłączności, przetwórca powinien być zobowiązany do odbioru całej wyprodukowanej ilości mleka lub umożliwić rolnikowi niezależną sprzedaż nadwyżek.
Siła wyższa
Zastrzeżenia budzi również wymaganie od dostawcy poinformowania o zdarzeniu losowym w nierealnym czasie (np. 12 godzin), pod rygorem kar. Urząd rekomenduje zawarcie w umowie jasnego katalogu zdarzeń zwalniających z odpowiedzialności (np. klęski żywiołowe, epidemie zwierząt) wraz z realnym terminem na ich zgłoszenie.
Dotychczasowe działania Urzędu na rynku mleczarskim
Prezes UOKiK monitoruje relacje między spółdzielniami mleczarskimi a dostawcami mleka na podstawie przepisów dotyczących przewagi kontraktowej. Od wejścia w życie nowelizacji ustawy w 2021 r. może również badać relacje wewnątrzspółdzielcze.
Dotychczas Prezes UOKiK wydał dwie decyzje – wobec Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Kole oraz Spółdzielni Mleczarskiej Mlekpol. W obu przypadkach przedsiębiorcy zobowiązali się do zmiany kwestionowanych praktyk. Urząd przeanalizował również umowy sprzedaży, dostawy i kontraktacji mleka, a w opublikowanym raporcie wskazał standardy uczciwego kształtowania relacji umownych oraz praktyki, które mogą naruszać przepisy prawa.
