Umowa najmu lokalu a kontrola sądowoadministracyjna

Stan faktyczny rozpatrywanej sprawy

WSA w Lublinie rozstrzygnął sprawę, w której ustalono następujący stan faktyczny. M.B. (dalej: Strona Skarżąca) wniosła do WSA w Lublinie skargę na pismo Prezydenta Miasta Lublin (dalej: Organ) w przedmiocie odmowy zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego. W odpowiedzi na ww. skargę Organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt. 1 ustawy z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: PostAdmU).

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału WSA w Lublinie z 19.11.2025 r. wezwano Stronę Skarżącą do usunięcia braków formalnych przedmiotowej skargi przez podanie jej numeru PESEL, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca ww. wezwanie została prawidłowo i skutecznie doręczona Stronie Skarżącej 4.12.2025 r. Niemniej jednak, jak wynika z akt sprawy, Strona Skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi.

Stan prawny

WSA w Lublinie w pierwszej kolejności odniósł się do stanu faktycznego znajdującego zastosowanie w sprawie i wskazał, iż podstawowym warunkiem skutecznego wniesienia skargi skierowanej do sądu administracyjnego, aby mogła zostać ona merytorycznie rozpoznana, jest wniesienie jej w sprawie, która należy do jego adekwatności rzeczowej. Zgodnie z art. 3 § 1 PostAdmU, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 PostAdmU i obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. decyzje administracyjne;
2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. inne niż określone w pkt. 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków, wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w KPA, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111; dalej: OrdPU), postępowań, o których mowa w Dziale V w Rozdziale 1 ustawy z 16.11.2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1131), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
5. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
6. opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 OrdPU, i odmowy wydania tych opinii;
7. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
8. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt. 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
9. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
10. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt. 4a;
11. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt. 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w KPA oraz postępowań określonych w Działach IV, V i VI OrdPU oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Stosownie natomiast do art. 3 § 3 PostAdmU, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.

WSA w Lublinie wskazał więc, iż z powyższych uregulowań wynika, iż zakres adekwatności rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza przede wszystkim katalog skarg na działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność określone w art. 3 § 2 PostAdmU. Katalog ten rozszerzają dodatkowo przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w powołanym przepisie. Według zaś art. 58 § 1 pkt. 1 PostAdmU, o ile sprawa nie należy do adekwatności sądu administracyjnego, skarga podlega odrzuceniu.

Rozstrzygnięcie WSA w Lublinie

Mając zatem na uwadze stan faktyczny analizowanej sprawy, jak również przytoczony powyżej stan prawny, WSA w Lublinie wskazał, iż kwestie związane z zawieraniem umów najmu lokali komunalnych, czego dotyczy skarga Strony Skarżącej, reguluje natomiast ustawa z 21.6.2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U z 2023 r. poz. 725).

W konsekwencji WSA w Lublinie podkreślił, iż zaskarżone w niniejszej sprawie pismo Organu o odmowie zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego nie stanowi więc rozstrzygnięcia o charakterze administracyjnoprawnym. Zawarcie umowy najmu jest czynnością o charakterze cywilnoprawnym, zmierzającą do nawiązania stosunku cywilnoprawnego. Z treści powołanego art. 3 § 2 PostAdmU, wynika, iż czynności cywilnoprawne nie należą do adekwatności sądów administracyjnych. jeżeli zatem zawarcie umowy najmu lokalu jest czynnością cywilnoprawną i nie należy do kognicji sądów administracyjnych, to przyjęcie lub odmowa przyjęcia oświadczenia woli o jej zawarciu, jako wyraz autonomii woli stosunków prawa cywilnego, należy również do sfery stosunków cywilnoprawnych (postanowienie NSA z 20.10.2009 r., I OZ 971/09, Legalis, oraz uchwała NSA z 21.7.2008 r., I OPS 4/08, Legalis).

Mając powyższe na względzie, WSA w Lublinie zobligowany był odrzucić skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt. 1 i § 3 PostAdmU.

Brak formalny skargi

Ponadto WSA w Lublinie wskazał, iż zgodnie z art. 46 § 2 pkt. 1 lit. b) PostAdmU, skarga skierowana do wojewódzkiego sądu administracyjnego powinna zawierać numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną,oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, o ile są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Jak wskazał NSA w uchwale z 3.7.2023 r., niezachowanie określonego w art. 46 § 2 pkt. 1 lit. b) PostAdmU wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 PostAdmU w zw. z art. 58 § 1 pkt. 3 PostAdmU, bez względu na to, czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. W przypadku gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi w ww. zakresie, sąd odrzuca skargę (art. 58 § 1 pkt 3 PostAdmU).

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, WSA w Lublinie wskazał, iż w niniejszej sprawie Strona Skarżąca została zobowiązana do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez podanie numeru PESEL. Strona Skarżąca, pomimo prawidłowego pouczenia o skutkach uchylenia się od wykonania nałożonego na nią obowiązku w ustawowym terminie, obowiązku tego (w terminie) nie wykonała. Wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi zostało Stronie Skarżącej doręczone 4.12.2025 r. w sposób przewidziany prawem. Tym samym, 7-dniowy ustawowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął 11.12.2025 r. Brak formalny skargi nie został uzupełniony.

Komentarz