11 godzin temu
Wydarzenia z początku kwietnia 2026 roku stanowią punkt zwrotny w walce z transgraniczną przestępczością zorganizowaną w Azji Południowo-Wschodniej. Deportacja Li Xionga, kluczowego współpracownika domniemanego szefa mafii Chen Zhiego, z Kambodży do Chin, to nie tylko sukces organów ścigania, ale przede wszystkim śmiertelny cios zadany infrastrukturze finansowej jednego z największych syndykatów oszustw na świecie. Historia konglomeratu Huione Group, na którego czele stał Li, to opowieść o tym, jak legalne instytucje finansowe mogą stać się krwiobiegiem dla miliardowych oszustw, w tym okrutnego procederu „uboju świń” (pig-butchering).
Człowiek w cieniu i publiczna twarz imperium
Podczas gdy 38-letni Chen Zhi, założyciel Prince Group, pełnił rolę publicznej twarzy imperium, obracając się w kręgach politycznych elit i inwestując miliardy dolarów w nieruchomości, Li Xiong operował w cieniu. W Sihanoukville – kambodżańskim mieście będącym centrum kasyn i tzw. „ośrodków oszustw” (scam compounds) – znany był po prostu jako „Boss Xi”. To właśnie on, jako prezes Huione Group, zbudował od podstaw architekturę finansową, która pozwoliła przestępczemu podziemiu na swobodny przepływ nielegalnych środków.
W 2014 roku Li założył pierwszą firmę z grupy, Huione Currency Exchange, a cztery lata później uruchomił Huione Pay – narzędzie płatnicze, które gwałtownie zdominowało chińską społeczność biznesową w Kambodży. Wcześniej transfery pieniężne w tych kręgach odbywały się głównie telefonicznie, co było ryzykowne i “niewygodne”. Huione Pay wprowadziło nową jakość, stając się standardem w niemal wszystkich chińskich sklepach w regionie. Prawdziwy przełom – i przejście na ciemną stronę – nastąpił jednak w 2021 roku wraz z uruchomieniem platformy Huione Guarantee.
Największy nielegalny rynek online na świecie
Huione Guarantee, działająca głównie poprzez komunikator Telegram, gwałtownie ewoluowała z prostej usługi depozytowej w gigantyczny rynek usług dla przestępców.
Jak wynika z raportów brytyjskiej firmy analitycznej Elliptic, od 2021 roku przez portfele kryptowalutowe powiązane z platformą i jej sprzedawcami przepłynęło co najmniej 24 miliardy dolarów. Skala ta czyni z Huione Guarantee największy znany nielegalny rynek online w historii.
Platforma rozwiązywała fundamentalny problem branży oszustw: brak zaufania. Syndykaty przestępcze, zajmujące się między innymi oszustwami inwestycyjnymi typu „pig-butchering”, potrzebowały niezawodnych kanałów do prania skradzionych pieniędzy. Huione, dysponujące zapleczem w postaci sieci kantorów, stało się idealnym, zaufanym pośrednikiem. Na platformie można było nie tylko wyprać brudne pieniądze (zamieniając je na gotówkę lub stablecoiny), ale również kupić narzędzia niezbędne do prowadzenia przestępczej działalności: od fałszywych stron inwestycyjnych, przez bazy danych osobowych, aż po oprogramowanie AI do podmieniania twarzy (deepfake).
Amerykańska agencja FinCEN (Financial Crimes Enforcement Network) oceniła, iż między sierpniem 2021 a styczniem 2025 roku Huione wyprało co najmniej 4 miliardy dolarów z nielegalnych źródeł, w tym 36 milionów bezpośrednio z „uboju świń”. Departament Skarbu USA uznał Huione Group za instytucję budzącą szczególne obawy w zakresie prania brudnych pieniędzy, co stało się początkiem końca tego imperium.
Co to jest “pig-butchering”?
„Ubój świń” (pig-butchering, po chińsku: 杀猪盘, shā zhū pán) to rodzaj oszustwa łączącego manipulację emocjonalną z fałszywymi inwestycjami kryptowalutowymi.
Schemat działania jest zawsze podobny. Oszust nawiązuje kontakt z ofiarą przez media społecznościowe, aplikacje randkowe lub komunikatory — często podszywając się pod atrakcyjną osobę szukającą znajomości lub przyjaźni. Przez tygodnie, a choćby miesiące, buduje relację opartą na zaufaniu i sympatii, „tuczą” ofiarę uwagą i troską — stąd metafora świni przygotowywanej do uboju. W pewnym momencie, niejako przy okazji, „dzieli się” z ofiarą pewnym sekretem inwestycyjnym: platformą kryptowalutową, na której sam rzekomo zarobił fortunę. Ofiara, zachęcona pozorowanymi zyskami widocznymi na fałszywym panelu, wpłaca coraz większe sumy. Gdy próbuje wypłacić pieniądze, platforma żąda kolejnych opłat lub po prostu znika. Cały zgromadzony kapitał — często oszczędności życia — przepada bezpowrotnie.
Straty globalne z tego procederu sięgają dziesiątek miliardów dolarów rocznie. Ofiarami padają ludzie na całym świecie, a do obsługi platform zmuszane są tysiące osób — ofiar handlu ludźmi — przetrzymywanych w ośrodkach oszustw właśnie w takich miejscach jak kambodżańskie Sihanoukville.
Geopolityka ekstradycji: Dlaczego Chiny, a nie USA?
Zarówno aresztowanie Chen Zhiego w styczniu 2026 roku, jak i późniejsza deportacja Li Xionga w kwietniu, miały głęboki kontekst geopolityczny. Chen Zhi został oskarżony przez Departament Sprawiedliwości USA o oszustwa i pranie brudnych pieniędzy, a amerykańskie władze skonfiskowały powiązane z nim kryptowaluty o wartości około 15 miliardów dolarów. Mimo to, Kambodża zdecydowała się przekazać obu mężczyzn Chinom.
Eksperci, tacy jak prof. Pavin Chachavalpongpun z Uniwersytetu w Kioto, wskazują, iż decyzja Phnom Penh obnaża głęboką zależność Kambodży od Pekinu. Chiny są największym inwestorem zagranicznym w tym kraju, kluczowym partnerem wojskowym i głównym motorem rozwoju infrastruktury. Z punktu widzenia chińskich władz, sprowadzenie Chena i Li do kraju to ogromny sukces operacji „Fox Hunt” (Polowanie na Lisy) i dowód na skuteczność chińskiej jurysdykcji poza granicami państwa.
Co więcej, ekstradycja do Chin pozwoliła uniknąć głośnych, publicznych procesów w sądach amerykańskich lub brytyjskich, które mogłyby ujawnić niewygodne szczegóły powiązań przestępców z kambodżańskimi elitami politycznymi. Chen Zhi, przed utratą obywatelstwa w grudniu 2025 roku, nosił prestiżowy tytuł „Oknha” i pełnił funkcję doradcy byłego premiera Kambodży.
Efekt domina i przyszłość cyberprzestępczości
Upadek Huione Group wywołał falę uderzeniową w całej Azji Południowo-Wschodniej. Kiedy amerykańskie sankcje i presja regulacyjna uderzyły w konglomerat, doszło do masowych wypłat depozytów. Setki, a potem tysiące chińskich deponentów ustawiały się w kolejkach przed zamkniętymi biurami firmy w Kambodży, próbując odzyskać swoje środki. Ostatecznie bank centralny Kambodży ogłosił likwidację Huione Pay.
Sprawa Chen Zhiego i Li Xionga niesie ze sobą ważne przesłanie: era nietykalnych, naturalizowanych magnatów biznesowych dobiega końca. Jak zauważają analitycy, ani ogromne bogactwo, ani polityczne patronaty nie są w stanie zapewnić trwałej ochrony, gdy potężne państwo – takie jak Chiny, wspierane międzynarodową presją ze strony USA i Wielkiej Brytanii – decyduje się na zdecydowane działania.
Nie oznacza to jednak końca cyberprzestępczości w regionie Mekongu. Organizacje przestępcze są niezwykle elastyczne. Chociaż Kambodża przestała być dla nich bezpieczną przystanią, operacje oszustw mogą przenieść się do innych, słabiej kontrolowanych państw lub regionów. Niemniej jednak, zniszczenie potężnej infrastruktury finansowej Huione Group i aresztowanie jej głównych architektów to krok, który znacząco utrudni funkcjonowanie syndykatów na tak ogromną, przemysłową skalę.
Źródła:
- Caixin / Nikkei Asia (asia.nikkei.com) – „China captures Prince Group associate tied to $24bn crypto network”
- The New York Times (nytimes.com) – „The Fall of a Cambodian Money-Laundering Giant”
- Global Initiative Against Transnational Organized Crime (globalinitiative.net) – „Will Chen Zhi’s arrest and extradition be a wake-up call for scam bosses in the Mekong?”
- Elliptic (elliptic.co) – „Huione: the company behind the largest ever illicit online marketplace has launched a stablecoin”
- ThinkChina (thinkchina.sg) – „Why alleged scam kingpin Chen Zhi was sent to China, not the US”
Leszek B. Ślazyk
e-mail: [email protected]
