9 godzin temu
- Projektowana nowelizacja przedłuża obowiązywanie generalnego zakazu sprzedaży nieruchomości rolnych należących do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa o kolejne 10 lat oraz obejmuje tym zakazem nieruchomości, ich części oraz udziały we współwłasności.
- Regulacja zachowuje sankcję nieważności czynności prawnych dokonywanych z naruszeniem zakazu sprzedaży i wiąże jej stosowanie z całym, wydłużonym okresem obowiązywania ograniczeń w obrocie nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
- Projektowane rozwiązania służą wzmocnieniu ochrony ustroju rolnego opartego na gospodarstwach rodzinnych poprzez traktowanie ziemi rolnej jako dobra publicznego podlegającego szczególnemu reżimowi prawnemu.
Cel projektowanych zmian
Celem projektowanych rozwiązań jest wzmocnienie ochrony ziemi rolnej jako dobra o szczególnym znaczeniu publicznym oraz ograniczenie ryzyka spekulacyjnego obrotu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Projektodawcy wskazują, iż ziemia rolna stanowi podstawowy środek produkcji żywności, a jej zasób ma charakter niepomnażalny, co uzasadnia objęcie go szczególnym reżimem ochronnym.
W uzasadnieniu akcentuje się konieczność realizacji konstytucyjnej zasady wynikającej z art. 23 Konstytucji RP, zgodnie z którą podstawą ustroju rolnego państwa pozostaje gospodarstwo rodzinne. Projektowane rozwiązania mają sprzyjać trwałemu rozwojowi takich gospodarstw oraz zapewnieniu bezpieczeństwa żywnościowego państwa.
Zakres projektowanych zmian
Zakres nowelizacji obejmuje w szczególności:
- wydłużenie okresu wstrzymania sprzedaży nieruchomości, ich części oraz udziałów we współwłasności nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa do 20 lat od dnia wejścia w życie ustawy;
- dostosowanie przepisów dotyczących sankcji nieważności czynności prawnych dokonanych z naruszeniem zakazu sprzedaży;
- utrzymanie dotychczasowych wyjątków od zakazu sprzedaży, przy jednoczesnym zachowaniu wymogu uzyskania zgody adekwatnego organu w przypadkach określonych w ustawie.
Opis projektowanych rozwiązań
Wydłużenie okresu wstrzymania sprzedaży
Projekt przewiduje zmianę art. 1 WstrzSprzNierRolU poprzez zastąpienie dotychczasowego dziesięcioletniego okresu wstrzymania sprzedaży okresem dwudziestoletnim. Zakaz obejmuje sprzedaż nieruchomości rolnych, ich części oraz udziałów we współwłasności nieruchomości należących do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Rozwiązanie to ma charakter generalny i dotyczy całego zasobu państwowej ziemi rolnej, niezależnie od położenia nieruchomości oraz jej powierzchni, z zastrzeżeniem ustawowych wyjątków.
Skutki naruszenia zakazu sprzedaży
Projektowana nowelizacja dostosowuje również treść art. 2 ust. 3 WstrzSprzNierRolU, jednoznacznie przesądzając, iż sprzedaż nieruchomości dokonana bez wymaganej zgody, w okresie objętym wstrzymaniem, pozostaje nieważna z mocy prawa. Rozwiązanie to ma na celu wzmocnienie skuteczności zakazu sprzedaży oraz eliminację ryzyka obchodzenia przepisów poprzez czynności pozorne lub warunkowe.
Uzasadnienie ochrony ziemi rolnej
W uzasadnieniu projektu podkreśla się, iż grunty rolne podlegają presji urbanizacyjnej, degradacji środowiskowej oraz skutkom zmian klimatycznych, co prowadzi do stopniowego zmniejszania areału gruntów przydatnych do produkcji rolnej. Z tych względów ziemia rolna została potraktowana jako dobro publiczne wymagające długoterminowej ochrony ilościowej i jakościowej.
Projektodawcy wskazują również na potrzebę ograniczenia nabywania nieruchomości rolnych przez podmioty, które nie prowadzą działalności rolniczej lub wykorzystują grunty w celach innych niż produkcja rolna, co w ich ocenie sprzyja koncentracji ziemi oraz osłabia pozycję gospodarstw rodzinnych.
Skutki finansowe i społeczne
Projektowane rozwiązania mogą prowadzić do czasowego ograniczenia dochodów Skarbu Państwa ze sprzedaży nieruchomości rolnych. Jednocześnie Skarb Państwa zachowuje własność gruntów, które mogą zostać zbyte w przyszłości, w warunkach uznanych za korzystniejsze zarówno z punktu widzenia interesu publicznego, jak i rolników.
Projekt nie generuje kosztów dla jednostek samorządu terytorialnego oraz nie wpływa na sytuację mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców. W uzasadnieniu podkreśla się natomiast pozytywne skutki społeczne i gospodarcze w postaci wzmocnienia bezpieczeństwa żywnościowego oraz stabilizacji struktury agrarnej.
Zaproponowane poprawki i ich rozstrzygnięcie w toku prac sejmowych
W trakcie prac w Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgłoszono poprawki, które w istotnej części dotyczyły treści preambuły i zmierzały do wzmocnienia argumentacji aksjologicznej projektu, w szczególności poprzez wyraźniejsze zaakcentowanie znaczenia ochrony ziemi rolnej jako dobra publicznego oraz roli gospodarstw rodzinnych jako podstawy ustroju rolnego państwa.
Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu zgłoszonych propozycji, przyjęła wyłącznie poprawkę odnoszącą się do preambuły projektu, uznając ją za pozostającą w zgodzie z zakresem przedmiotowym projektu oraz jego zasadniczymi celami.
Pozostałe poprawki, które dotyczyły innych elementów projektu lub zmierzały do modyfikacji rozwiązań normatywnych, nie uzyskały akceptacji komisji.
Przyjęcie poprawki do preambuły znalazło odzwierciedlenie w sprawozdaniu Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 22.1.2026 r. (druk nr 2137-A), które stało się podstawą dalszych prac legislacyjnych.
Etap legislacyjny
Projekt ustawy został wniesiony do Sejmu 11.4.2025 r. i otrzymał numer druku 1390. Po pierwszym czytaniu został skierowany do Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Po drugim czytaniu Sejm zdecydował o ponownym skierowaniu projektu do Komisji, która przedstawiła dodatkowe sprawozdanie (druk nr 2137-A) obejmujące część przyjętych poprawek. Prace legislacyjne nad projektem pozostają w toku.
